| YouTube Channel

यवक्षारः (yavakSAraH)

 
Apte Hindi
Hindi
यवक्षारः
पुं*
 यवः-क्षारः -
"जवाखार, शोरा, सज्जी"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 यवक्षारः, स्वर्जिः, सर्जिः, सर्जिका, सर्जिकाक्षारः, सर्जिक्षारः, सर्जी
noun
मृदः निर्यासमानः क्षारः।
"अङ्गार-गन्धकादिभिः सह यवक्षारस्य मिश्रणं शीघ्रविदारकं भवति।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: यवक्षारः
Root: यवक्षार
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ alkali
⇒ alkali prepared from the ashes of burnt green barley-corns
Shloka(s):
2|9|108|2 ► नैपाली कुनटी गोला यवक्षारो यवाग्रजः॥ (वैश्यवर्गः)
2|9|109|1 ► पाक्योऽथ सर्जिकाक्षारः कापोतः सुखवर्चकः। (वैश्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|9|108|2 ⇢ यवक्षारः (यवक्षार) (पुं) ⇒ alkali, alkali prepared from the ashes of burnt green barley-corns
➠ 2|9|108|2 ⇢ यवाग्रजः (यवाग्रज) (पुं) ⇒ Bishop's weed [ Ptychotis Ajowan - Bot. ]
➠ 2|9|109|1 ⇢ पाक्यः (पाक्य) (पुं) ⇒ eatable, ripening, saltpetre, fit to cook, obtained by cooking or evaporation
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ धातुविशेषः
जातिः ➡ मूलकम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
यवक्षारः,
पुं,
 (यवजातः क्षारः । शाकपार्थिव-वत् समासः ।) क्षारविशेषः । यथा, --“नरसारयवक्षारस्फटिकारित एव काचवक-यन्त्रैः ।बहुशः पात्यं सत्त्वं तद्धि महाद्रावकन्नाम ॥
”इति रत्नावली ॥
तत्पर्य्यायः । यवाग्रजः २ पाक्यम् ३ । इत्यमरः ।२ । ९ । १०८ ॥
यवलासः ४ यवशूकः ५ सारकः ६रेचकः ७ यवनालकः ८ । इति शब्दरत्नावली ॥
यावशूकः ९ क्षारः १० तर्क्ष्यः ११ तीक्ष्णरसः१२ यवनालजः १३ इति रत्नमाला ॥
यवजः १४यवशूकजः १५ यवाह्वः १६ यवापत्यम् १७ ।अस्य गुणाः । कटुत्वम् । उष्णत्वम् । कफवातो-दरार्त्तिनाशित्वम् । आमशूलाश्मरुक्कृत्स्नविष-दोषहरत्वम् । सरत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
अर्शःश्वासगुल्मग्रहणीपाण्डुप्लीहानाहगलामय-नाशित्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
(तथा च ।“पाक्यः क्षारो यवक्षारो यवशूको यवाग्रजः ।यवक्षारो लघुः स्निग्धः सुसूक्ष्मो वह्निदीपनः ॥
निहन्ति शूलवातामश्लेष्मस्वासगलामयान् ।पाण्ड्वर्शोग्रहणीगुल्मानाहप्लीहहृदामयान् ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)