| YouTube Channel

यवक्षार (yavakSAra)

 
शब्दसागरः
English
यवक्षार
m.
 (-रः) Salt-petre, nitre, nitrate of potash.
E.
 यव barley क्षार
ashes or salt
being prepared, according to some of the com-
mentators, accurately enough, from burnt barley, the potash
being thus procured
according to others it is so termed, from
the crystals being supposed to resemble the spike of the plant.
Yates
English
यव-क्षार (रः) 1.
m.
 Saltpetre, nitrate of potash.
Spoken Sanskrit
English
यवक्षार yavakSAra
m.
 alkali prepared from the ashes of burnt green barley-corns
यवक्षार yavakSAra
m.
 alkali
Wilson
English
यवक्षार
m.
 (-रः) Saltpetre, nitre, nitrate of potash.
E.
 यव barley, and क्षार ashes or salt
being prepared, according to
some of the commentators, accurately enough, from burnt barley, the potash being
thus procured
according to others however it is so termed, from the crystals
being supposed to resemble the spike of the plant.
Monier Williams Cologne
English
यव—क्षार
m.
 an alkali prepared from the ashes of burnt green barley-corns,
Suśr.
ŚārṅgS.
Monier Williams 1872
English
यवक्षार यव-क्षार। See col. 2.
Apte Hindi
Hindi
यवक्षारः
पुं*
 यवः-क्षारः -
"जवाखार, शोरा, सज्जी"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
यवक्षार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೆಟ್ಲುಪ್ಪು /ಸೋರುಪ್ಪು
L R Vaidya
English
yava-kzAra {% m. %} salt-petre, nitrate of potash.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कृष्णे तु तत्र तिलकं यवक्षारो यवाग्रजः ॥ ९४३ ॥
यवनाजलः पाक्यश्च पाचनकस्तु टङ्कणः ।
मालतीतीरजो लोहश्लेषणो रसशोधनः ॥ ९४४ ॥
-wordlist-
तिलक (क्ली), यवक्षार (पुं), यवाग्रज (पुं), यवनालज (पुं), पाक्य (पुं), पाचनक (पुं), टङ्कण (पुं), मालतीतीरज (पुं), लोहश्लेषण (पुं), रसशोधन (पुं)
अमरकोशः
Sanskrit
Word: यवक्षारः
Root: यवक्षार
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ alkali
⇒ alkali prepared from the ashes of burnt green barley-corns
Shloka(s):
2|9|108|2 ► नैपाली कुनटी गोला यवक्षारो यवाग्रजः॥ (वैश्यवर्गः)
2|9|109|1 ► पाक्योऽथ सर्जिकाक्षारः कापोतः सुखवर्चकः। (वैश्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|9|108|2 ⇢ यवक्षारः (यवक्षार) (पुं) ⇒ alkali, alkali prepared from the ashes of burnt green barley-corns
➠ 2|9|108|2 ⇢ यवाग्रजः (यवाग्रज) (पुं) ⇒ Bishop's weed [ Ptychotis Ajowan - Bot. ]
➠ 2|9|109|1 ⇢ पाक्यः (पाक्य) (पुं) ⇒ eatable, ripening, saltpetre, fit to cook, obtained by cooking or evaporation
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ धातुविशेषः
जातिः ➡ मूलकम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
यवक्षारः,
पुं,
 (यवजातः क्षारः । शाकपार्थिव-वत् समासः ।) क्षारविशेषः । यथा, --“नरसारयवक्षारस्फटिकारित एव काचवक-यन्त्रैः ।बहुशः पात्यं सत्त्वं तद्धि महाद्रावकन्नाम ॥
”इति रत्नावली ॥
तत्पर्य्यायः । यवाग्रजः २ पाक्यम् ३ । इत्यमरः ।२ । ९ । १०८ ॥
यवलासः ४ यवशूकः ५ सारकः ६रेचकः ७ यवनालकः ८ । इति शब्दरत्नावली ॥
यावशूकः ९ क्षारः १० तर्क्ष्यः ११ तीक्ष्णरसः१२ यवनालजः १३ इति रत्नमाला ॥
यवजः १४यवशूकजः १५ यवाह्वः १६ यवापत्यम् १७ ।अस्य गुणाः । कटुत्वम् । उष्णत्वम् । कफवातो-दरार्त्तिनाशित्वम् । आमशूलाश्मरुक्कृत्स्नविष-दोषहरत्वम् । सरत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
अर्शःश्वासगुल्मग्रहणीपाण्डुप्लीहानाहगलामय-नाशित्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
(तथा च ।“पाक्यः क्षारो यवक्षारो यवशूको यवाग्रजः ।यवक्षारो लघुः स्निग्धः सुसूक्ष्मो वह्निदीपनः ॥
निहन्ति शूलवातामश्लेष्मस्वासगलामयान् ।पाण्ड्वर्शोग्रहणीगुल्मानाहप्लीहहृदामयान् ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
यवक्षार
पु०
 यवजातः क्षारः । यवजातक्षारे लवणभेदे शब्दर०