यमराज (yamarAja)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Shabdartha Kaustubha
Kannadaयमराज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಮಧರ್ಮರಾಜ
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritयमः कृतान्तः पितृदक्षिणाशाप्रेतात्पतिर्दण्डधरोऽर्कसूनुः ।
कीनाशमृत्यू समवर्तिकालौ शीर्णाङ्घ्रिहर्यन्तकधर्मराजाः ॥ १८४ ॥
यमराजः श्राद्धदेवः शमनो महिषध्वजः ।
कालिन्दीसोदरश्चापि धूमोर्णा तस्य वल्लभा ॥ १८५ ॥
यम (पुं), कृतान्त (पुं), पितृपति (पुं), दक्षिणाशापति (पुं), प्रेतपति (पुं), दण्डधर (पुं), अर्कसूनु (पुं), कीनाश (पुं), मृत्यु (पुं), समवर्तिन् (पुं), काल (पुं), शीर्णाङ्घ्रि (पुं), हरि (पुं), अन्तक (पुं), धर्मराज (पुं), यमराज (पुं), श्राद्धदेव (पुं), शमन (पुं), महिषध्वज (पुं), कालिन्दीसोदर (पुं), यमवल्लभा (स्त्री), धूमोर्णा (स्त्री)
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritयमराजः, (यमश्चासौ राजा चेति । “राजाहःसखिभ्यष्टच् ।” ५ । ४ । ९१ । इति टच् ।) यमः ।इति हेमचन्द्रः । २ । ९९ ॥
अस्य पुर्य्यादि यथा, “पुरी संयमनी तस्य चित्रगुप्तस्तु लेखकः ।भृत्यौ चण्डमहाचण्डौ धूमोर्णाविजये प्रिये ।विचार भूमिका नीचिः सहायाः कालपूरुषाः ॥
”इति जटाधरः ॥
* ॥
स च विमात्रा छायया शप्तः । (यथा, मार्क-ण्डेये । ७७ । २५ -- २९ ।“छायासंज्ञा त्वपत्येषु यथा स्वेष्वतिवत्सला ।तथा न संज्ञाकन्यायां पुत्त्रयोश्चान्ववर्त्तत ॥
नलिनाद्युपभोगेषु विशेषमनुवासरम् ।मनुस्तत्क्षान्तवानस्या यमस्तस्या न चक्षमे ॥
ताडनाय च वै कोपात् पादस्तेन समुद्यतः ।तस्याः पुनः क्षान्तिमता न तु देहे निपातितः ॥
ततः शशाप तं कोपात् छायासंज्ञा यमं द्बिज ।किञ्चित् प्रस्फुरमाणोष्ठी विचलत्पाणिपल्लवा ॥
पितुः पत्नीममर्य्यादं यन्मां तर्ज्जयसे पदा ।भुवि तस्मादयं पादस्तवाद्यैव पतिष्यति ॥
”)तच्छापान्तं यथा, --“स्वरूपधारिणीं चेमामानिनाय निजाश्रमम् ।संज्ञां भार्य्यां प्रीतिमतीं भास्करो वारितस्करः ॥
ततः पूर्व्वसुतो योऽस्याः सोऽभूद्वैवस्वतो मनुः ।द्बितीयस्तु यमः शापाद्धर्म्मदृष्टिरभूत् सुतः ॥
क्रिमयो मांसमादाय पादतस्ते महीतलम् ।पतिष्यन्तीति शापान्तं तस्य चक्रे पिता स्वयम् ॥
धर्म्मदृष्टिर्यतश्चासौ समो मित्रे तथाहिते ।ततो नियोगं तं याम्ये चकार तिमिरापहः ॥
यमुना च नदी जज्ञे कलिन्दान्तरवाहिणी ॥
”इति मार्कण्डेयपुराणे वैवस्वतमन्वन्तरे । ७८ ।२५ -- २९ ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.