यन्तृ (yantR)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 यन्तृ mfn.
   (-न्ता-न्त्री-न्तृ) A check,  a restraint,  any person or thing that
restrains,  &c.
	 m.
  (-न्ता)
	 1. A charioteer.
	 2. An elephant-driver.
E.
  यम् to restrain,  aff.
   तृच् ।

Capeller Eng

English

 यन्तृ॑ m.
  holder,  manager,  driver,  ruler. 

Yates

English

 यन्तृ (न्ता-न्त्री-न्तृ) 1.
m.
  A charioteer
elephant-driver.
a. Checking.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   यन्तृ  yantR  adj.
   restraining  
   यन्तृ  yantR  adj.
   granting   
   यन्तृ  yantR  adj.
   withholding from  
   यन्तृ  yantR  adj.
   establishing   
   यन्तृ  yantR  adj.
   limiting  
   यन्तृ  yantR  adj.
   fixing   
   यन्तृ  yantR  adj.
   bestowing  
   यन्तृ  yantR  m.
   governor   
   यन्तृ  yantR  m.
   charioteer  
   यन्तृ  yantR  m.
   ruler   
   यन्तृ  yantR  m.
   driver  
   यन्तृ  yantR  m.
   guide   
   यन्तृ  yantR  m.
   manager     
            

Wilson

English

 यन्तृ
mfn.
   (-न्ता-न्त्री-न्तृ) A check,  a restraint,  any person or thing
that restrains,  &c.
m.
  (-न्ता)
1 A charioteer.
2 An elephantdriver.
E.
  यम to restrain,  aff.
   तृच्.

Apte

English

यन्तृ [yantṛ],  a.
  [यम्-तृच्]

Restraining,  curbing,  controlling.

Guiding,  directing. m.
  

A director,  governor,  ruler.

A driver (as of an elephant,  carriage &c.
 ),  coachman,  charioteer
 यन्ता गजस्याभ्यपतद् गजस्थम् R.*
  7.37
 अथ यन्तारमादिश्य धुर्यान् विश्रामयेति सः 1.54
 Bhāg.*
  8.11. 17
 Ki.*
  7.32
 सव्यो$पि सानुनयमाकलनाय यन्त्रा Śi.

An elephant-driver or rider.

Apte 1890

English

 यंतृ a [यम्-तृच्] 1 Restraining,  curbing,  controlling. 
2 Guiding,  directing. 
m. 1 A director,  governor,  ruler. 
2 A driver (as of an elephant,  carriage &c.)
 coachman,  charioteer
 यंता गजस्याभ्यपतद्गजस्थं R. 7. 37
 अथ यंतारमादिश्य धुर्यान् विश्रामयेति सः 1. 54. 
3 An elephantdriver or rider. 

Monier Williams Cologne

English

 यन्तृ॑ mfn.
   restraining,  limiting,  withholding from (loc.  ),  Āpast.
 

 fixing,  establishing,  RV.
  
 AV.
  
 VS.
  (f.  य॑न्त्री)

 granting,  bestowing,  RV.
  

 यन्तृ॑ m.
  (ifc.  also °तृक) a driver (of horses or elephants),  charioteer,  ib. &c.
   &c.
  

 a ruler,  governor,  manager,  guide,  RV.
  
 Hariv.

 यन्तारः among the याच्ञा-कर्माणः,  Naigh.
  iii,  19.

Monier Williams 1872

English

 यन्तृ,  ता,  त्री,  तृ,  restraining,  controlling
 guid-
ing,  directing,  &c.
 one who restrains,  a governor, 
ruler,  director,  manager,  a guider,  driver (of a chariot, 
waggon,  &c.)
 an elephant driver or rider
 fixing, 
one who fixes or makes fast (Ved.)
 giving,  a giver
(Ved.)
 in Naighaṇṭuka III. 19. यन्तारस् is enu-
merated among the याच्ञाकर्माणस्।

Benfey

English

 यन्तृ यन्तृ,  i. e. यम् + तृ, 
 I. m.
 ,  f.
 
त्री,  and n.
  A person or thing that
restrains.
 II. m.
  A charioteer,  Man. 
2,  88.
 -- Comp.
 
देह-,  m.
  a charioteer, 
i. e. subduer,  of (his) body,  i. e. of his
senses,  Lass. 53,  11.

Hindi

सारथी

Apte Hindi

Hindi

यन्तृ
पुं*
  - यम् + तृच्
"निदेशक,  राज्यपाल,  शासक"

यन्तृ
पुं*
  - -
चालक कोचवान सारथि

यन्तृ
पुं*
  - -
"महावत,  हस्ति चालक,  हस्त्यारोही"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

यन्तृ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾರಥಿ /ಅಥವನ್ನು ನಡೆಸುವವನು
निष्पत्तिः - > यम (उपरमे) - "तृच्" (३-१-१३३)
प्रयोगाः - > "अथ यन्तारमादिश्य धुर्यान् विश्रामयेति सः"
उल्लेखाः - > रघु० १-५४
यन्तृ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾವಟಿಗ /ಆನೆಅಯ ಸವಾರ
प्रयोगाः - > १) "अङ्कुशं द्विरदस्येव यन्ता गम्भीरवेदिनः" २) "यन्ता यातुः प्रत्यरीभं द्विपस्य"
उल्लेखाः - > रघु० ४-३९,  माघ० १८-३०
यन्तृ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿಡುವವನು /ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡುವವನು

L R Vaidya

English

 yantf {% m. %} 1. A governor,  a ruler,  a manager
 2. a driver,  a charioteer,  अथ यन्तारमादिश्य धुर्यान्विश्रामयेति सः R.i.54
 3. an elephant-driver.

Bopp

Latin

 यन्तृ m. (r. यम् refraenare s. तृ) auriga. N. 20. 18.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

kha lo sgyur ba
१) क्षत्ता २) पुरुष ३) यन्तृ ४) सादिन् ५) सारथि

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
नियन्ता प्राजिता यन्ता सूतः सव्येष्ठृसारथी ।
दक्षिणस्थप्रचेतारौ क्षत्ता रथकुटुम्बिकः ॥ ७६० ॥
-wordlist-
 
नियन्तृ (पुं),  प्राजितृ (पुं),  यन्तृ (पुं),  सूत (पुं),  सव्येष्ठृ (पुं),  सारथि (पुं),  दक्षिणस्थ (पुं),  प्रवेतृ (पुं),  क्षत्तृ (पुं),  रथकुटुम्बिक (पुं)

--source--
 
हस्त्यारोहे सादियन्तृमहामात्रनिषादिनः ।
-wordlist-
 
हस्त्यारोह (पुं),  सादिन् (पुं),  यन्तृ (पुं),  महामात्र (पुं),  निषादिन् (पुं)

Vedic Reference

English

 Yantṛ in the Rigveda^1 and in the Sūtras^2 denotes a ‘driver’
of horses or ‘charioteer.’
1) i. 162,  19
 x. 22,  5.
2) Kātyāyana Śrauta Sūtra,  xv. 6,  29,  etc.

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 यन्तृ पु०
  यम--तृच् । १ सारथौ २ हस्तिपके च अमरः । ३ सयमयुक्ते त्रि०
  हेमच०

Grassman

German

 yantṛ́,  m. [von yam],  1〉 Lenker des Rosses [G.]
 2〉 Lenker,  Leiter des Opfers,  der Gebete u. s. w. [G.]
 3〉 Lenker,  Regierer der Menschen [G.]. Vgl. Part. III. von yam.
-ā́ 1〉 yáyos (áśvayos) {848, 5}. — 2〉 sūktásya {214, 19} (bráhmaṇas pátis)
 yajñā́nām {247, 3} (agnís).
-ā́ram 2〉 dhīnā́m {237, 8}.
-ā́rā 1〉 áśvasya {162, 19}.
-ā́ras 3〉 jánānaam {532, 7}.

Burnouf

French

 यन्तृ यन्तृ m.
  [f.  त्री] (यम्) celui qui maintient, 
qui contient,  qui réfrène.
		 Cocher
 cornac.

Stchoupak

French

 यन्तृ-
 ag. conducteur,  cocher,  cornac 
 -क- m.
  ifc. id.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.