यत् (yat)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 यत् (ई) यती r. 1st cl. (यतते) To resolve or determine in consequence
of a wish or desire,  to apply or endeavour strenuously,  to energize, 
to persevere. r. 10 cl. (यातयति-ते)
	 1. To distress or afflict.
	 2. To
beat.
	 3. To order.
	 4. To collect,  to assemble.
	 5. To work,  to make
or manufacture.
	 6. To prevent,  to remove.
	 7. To return,  to give
back,  to requite.
	 8. To barter or exchange.
	 9. To purify.
	 10. To
encourage. With निर or वि prefixed,  To chastise,  to punish,  to
inflict pain.  With निस् or प्रति,  1. To restore.
	 2. To requite.

 यत् Ind. Because as,  since,  wherefore,  correlative of तत् thence,  there-
fore,  &c.
 E.
  यत् to check,  to restrain,  क्विप् and तुक् affs.

Capeller Eng

English

 यत् य॑तति य॑त°ते pp.
   यत्त॑ (q.v. ) & यतित A.
 
join,  connect,  unite
 A.
  (M. ) associate one's self with,  rival with
(instr.  )
 M.
  join one's self with,  meet (as friends or foes)
 M.
  (A. )
try to join,  strive after,  endeavour at,  be devoted to or intent upon
(loc. ,  dat.
  ,  acc.
  ±प्रति,  or infin. )
 absol.
  exert one's self,  take
pains,  be cautious or careful. C.
  यात॑यति,  °ते A.
  put in order, 
arrange,  join,  connect (M.  refl.),  remind (gen.  ) of (acc. )
 requite with
reward or punishment (also M.
 ). — अधि M.
  fasten,  stick or put on. 
आ arrive,  enter,  stay or abide in (loc. ),  strive after (dat.  ). अन्वा
C.
 A.
  connect,  unite,  cause to join or partake of (loc.  or acc.
 ). उप
M.
  befall. नि M.
  get at (loc. ). निस् C.
  carry off,  lead away
 fetch
out of,  get,  procure,  give back,  restore,  requite. प्रतिनिस् C.
  give
back,  restore. परि surround.  प्र make effort,  take pains,  strive
after,  endeavour at (loc. ,  dat.
  ,  acc.
 ,  or infin. ). प्रति thwart, 
oppose
 retaliate,  requite. वि C.
  arrange
 do penance
 vex,  harass. 
सम् A.
  join,  connect
 M.
  intr.
   join with (instr.  ),  assemble,  meet
together,  encounter.  — Cf.  अन्वा॑यत्त (sic!),  आ॑यत्त,  समायत्त, 
स॑यत्त.

Yates

English

 यत् (ई,  ङ) यतते 1.
d. To resolve,  to
endeavour. (क) यातयति 10.
a.
To distress,  beat,  order,  collect, 
work,  prevent,  remove,  return, 
barter,  purify. With निर् or वि
to chastise or punish.

 यत्
ind. Because,  as,  since,  where-
fore. (न-न्ती-त्)
p. Going.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

यत् 	-	 yat 	-	 ind.
  	-	 that
तत् 	-	 tat 	-	 pron.  	-	 that
तत्पुर्वम् 	-	 tatpurvam 	-	 indecl.
  	-	 beforethat
इत्यतः 	-	 ityataH 	-	 indecl.
  	-	 duetothat
तत्कालम् 	-	 tatkAlam 	-	 indecl.
  	-	 atthattime
तदानीम् 	-	 tadAnIm 	-	 indecl.
  	-	 atthattime
भवान् एव किम् ? 	-	 bhavAnevakim? 	-	 sent.
  	-	 Isthatyou?
तत्र 	-	 tatra 	-	 indecl.
  	-	 inthatplace
तथा 	-	 tathA 	-	 indecl.
  	-	 inthatmanner
तदर्थं वा? 	-	 tadarthaMvA? 	-	 expr. 	-	 Isitforthat?
ओहो! तथा वा? 	-	 oho!tathAvA? 	-	 expr. 	-	 Oh!Isthatso?
अस्तु वा? 	-	 astuvA? 	-	 expr. 	-	 Canthatbeso?
एतावत् एव? 	-	 etAvateva? 	-	 sent.
  	-	 Onlythatmuch?
तथा भवति वा? 	-	 tathAbhavativA? 	-	 sent.
  	-	 Canthatbeso?
पुनः एकवारं वदतु 	-	 punaHekavAraMvadatu 	-	 sent.
  	-	 Saythatagain. 
तत् तुभ्यम् रोचते ? 	-	 tattubhyamrocate? 	-	 sent.
  	-	 doyoulikeit?  [ Is that pleasing to you? ]
तथा मा वद 	-	 tathAmAvada 	-	 sent.
  	-	 Don'tsaythat.
तत् किमपि मास्तु 	-	 tatkimapimAstu 	-	 expr. 	-	 Don'twantthat.
तत् अहमपि जानामि 	-	 tatahamapijAnAmi 	-	 sent.
  	-	 Itooknowthat.
भवतु नाम 	-	 bhavatunAma 	-	 expr. 	-	 Leaveitatthat.

यत् 	-	 yat 	-	 ind.
  	-	 that
तत् 	-	 tat 	-	 pron.  	-	 that
तत्पुर्वम् 	-	 tatpurvam 	-	 indecl.
  	-	 beforethat
इत्यतः 	-	 ityataH 	-	 indecl.
  	-	 duetothat
तत्कालम् 	-	 tatkAlam 	-	 indecl.
  	-	 atthattime
तदानीम् 	-	 tadAnIm 	-	 indecl.
  	-	 atthattime
भवान् एव किम् ? 	-	 bhavAnevakim? 	-	 sent.
  	-	 Isthatyou?
तत्र 	-	 tatra 	-	 indecl.
  	-	 inthatplace
तथा 	-	 tathA 	-	 indecl.
  	-	 inthatmanner
तदर्थं वा? 	-	 tadarthaMvA? 	-	 expr. 	-	 Isitforthat?
ओहो! तथा वा? 	-	 oho!tathAvA? 	-	 expr. 	-	 Oh!Isthatso?
अस्तु वा? 	-	 astuvA? 	-	 expr. 	-	 Canthatbeso?
एतावत् एव? 	-	 etAvateva? 	-	 sent.
  	-	 Onlythatmuch?
तथा भवति वा? 	-	 tathAbhavativA? 	-	 sent.
  	-	 Canthatbeso?
पुनः एकवारं वदतु 	-	 punaHekavAraMvadatu 	-	 sent.
  	-	 Saythatagain. 
तत् तुभ्यम् रोचते ? 	-	 tattubhyamrocate? 	-	 sent.
  	-	 doyoulikeit?  [ Is that pleasing to you? ]
तथा मा वद 	-	 tathAmAvada 	-	 sent.
  	-	 Don'tsaythat.
तत् किमपि मास्तु 	-	 tatkimapimAstu 	-	 expr. 	-	 Don'twantthat.
तत् अहमपि जानामि 	-	 tatahamapijAnAmi 	-	 sent.
  	-	 Itooknowthat.
भवतु नाम 	-	 bhavatunAma 	-	 expr. 	-	 Leaveitatthat.

यत् 	-	 yat 	-	 ind.
  	-	 that
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  endeavour
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  to place in order
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  march or fly together or in line 
 to conform or comply with 
 to meet
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  rival or vie with 
 to join
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  going
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  torture
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  marshal
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  strive after
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  join
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  vex
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  moving
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  associate with
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  take pains
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  make effort
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  return
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  connect 
 to keep pace
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  to join
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  make for
यत् 	-	 yat 	-	 adj.
  	-	  reward or punish
यत् 	-	 yat 	-	 indecl.
  	-	  which
यतते  { यत् } 	-	 yatate  { yat } 	-	 verb 1 	-	  try
यतते  { यत् } 	-	 yatate  { yat } 	-	 verb 1 	-	  strive after
यतते  { यत् } 	-	 yatate  { yat } 	-	 verb 1 	-	  make an effort
यतते  { यत् } 	-	 yatate  { yat } 	-	 verb 1 Atm 	-	  encounter  [ in battle ]
यतते  { यत् } 	-	 yatate  { yat } 	-	 verb 1 Atm 	-	  attempt
यतते  { यत् } 	-	 yatate  { yat } 	-	 verb 1 Atm 	-	  strive
यतते  { यत् } 	-	 yatate  { yat } 	-	 verb 2 	-	  endeavour to reach
यतते  { यत् } 	-	 yatate  { yat } 	-	 verb 2 	-	  be eager or anxious for
यतते  { यत् } 	-	 yatate  { yat } 	-	 verb 2 	-	  endeavour
यतते  { यत् } 	-	 yatate  { yat } 	-	 verb 2 	-	  persevere
यतते  { यत् } 	-	 yatate  { yat } 	-	 verb 2 	-	  make effort
यातयति  { यत् } 	-	  yAtayati  { yat } 	-	 verb caus. 	-	  strive to obtain anything
संयतते  { सं- यत् } 	-	  saMyatate  { saM- yat } 	-	 verb 1 Atm 	-	  encounter  [ as enemies ]
संयतते  { सम्- यत् } 	-	  saMyatate  { sam- yat } 	-	 verb 1 Atm 	-	  struggle
संयतते  { सम्- यत् } 	-	  saMyatate  { sam- yat } 	-	 verb 1 Atm 	-	  contend
वियातयति  { वि- यत् } 	-	  viyAtayati  { vi- yat } 	-	 verb caus. 	-	  place in rows
वियातयति  { वि- यत् } 	-	  viyAtayati  { vi- yat } 	-	 verb caus. 	-	  arrange
अन्वायातयति  { अन्वा- यत् } 	-	  anvAyAtayati  { anvA- yat } 	-	 verb caus. 	-	  bring into connection with

यत् 	-	  yat 	-	 adj.
  	-	 marshal
अनुयच्छति  { अनु- दा } 	-	  anuyacchati  { anu- dA } 	-	 verb 3 	-	 marshal  [ ? ]

यत् 	-	  yat 	-	 adj.
  	-	 vex
हीडति  { हीड् } 	-	  hIDati  { hID } 	-	 verb 	-	 vex
अधिबधते 	-	  adhibadhate 	-	 verb 	-	 vex
अनुतपति  { अनुतप् } 	-	  anutapati  { anutap } 	-	 verb 	-	 vex
बाधते / -ते  { बाध् } 	-	  bAdhate / -te  { bAdh } 	-	 verb 	-	 vex
तुदते  { तुद् } 	-	  tudate  { tud } 	-	 verb 	-	 vex
तुदति  { तुद् } 	-	  tudati  { tud } 	-	 verb 	-	 vex
परिक्लिश्यति  { परिक्लिश् } 	-	  pariklizyati  { parikliz } 	-	 verb 	-	 vex
परिपीडयति  { परिपीड् } 	-	  paripIDayati  { paripID } 	-	 verb 	-	 vex
परिव्यथते  { परिव्यथ् } 	-	  parivyathate  { parivyath } 	-	 verb 	-	 vex
बाधति  { बाध् } 	-	  bAdhati  { bAdh } 	-	 verb 	-	 vex
प्रबाधते  { प्रबाध् } 	-	  prabAdhate  { prabAdh } 	-	 verb 	-	 vex
प्रतिबाधते  { प्रतिबाध् } 	-	  pratibAdhate  { pratibAdh } 	-	 verb 	-	 vex
हेठते  { हेठ् } 	-	  heThate  { heTh } 	-	 verb 	-	 vex
हेठति  { हेठ् } 	-	  heThati  { heTh } 	-	 verb 	-	 vex
हिळति  { हीड् } 	-	  hiLati  { hID } 	-	 verb 	-	 vex
विहेलयते  { विहेल् } 	-	  vihelayate  { vihel } 	-	 verb 	-	 vex
वर्षति  { वृष् } 	-	  varSati  { vRS } 	-	 verb 	-	 vex
शुण्डति  { शुण्ड् } 	-	  zuNDati  { zuND } 	-	 verb 	-	 vex
बाधते  { बाध् } 	-	  bAdhate  { bAdh } 	-	 verb 1 	-	 vex

यत् 	-	 yat 	-	 ind.
  	-	 that
तत् 	-	 tat 	-	 pron.  	-	 that
तत्पुर्वम् 	-	 tatpurvam 	-	 indecl.
  	-	 beforethat
इत्यतः 	-	 ityataH 	-	 indecl.
  	-	 duetothat
तत्कालम् 	-	 tatkAlam 	-	 indecl.
  	-	 atthattime
तदानीम् 	-	 tadAnIm 	-	 indecl.
  	-	 atthattime
भवान् एव किम् ? 	-	 bhavAnevakim? 	-	 sent.
  	-	 Isthatyou?
तत्र 	-	 tatra 	-	 indecl.
  	-	 inthatplace
तथा 	-	 tathA 	-	 indecl.
  	-	 inthatmanner
तदर्थं वा? 	-	 tadarthaMvA? 	-	 expr. 	-	 Isitforthat?
ओहो! तथा वा? 	-	 oho!tathAvA? 	-	 expr. 	-	 Oh!Isthatso?
अस्तु वा? 	-	 astuvA? 	-	 expr. 	-	 Canthatbeso?
एतावत् एव? 	-	 etAvateva? 	-	 sent.
  	-	 Onlythatmuch?
तथा भवति वा? 	-	 tathAbhavativA? 	-	 sent.
  	-	 Canthatbeso?
पुनः एकवारं वदतु 	-	 punaHekavAraMvadatu 	-	 sent.
  	-	 Saythatagain. 
तत् तुभ्यम् रोचते ? 	-	 tattubhyamrocate? 	-	 sent.
  	-	 doyoulikeit?  [ Is that pleasing to you? ]
तथा मा वद 	-	 tathAmAvada 	-	 sent.
  	-	 Don'tsaythat.
तत् किमपि मास्तु 	-	 tatkimapimAstu 	-	 expr. 	-	 Don'twantthat.
तत् अहमपि जानामि 	-	 tatahamapijAnAmi 	-	 sent.
  	-	 Itooknowthat.
भवतु नाम 	-	 bhavatunAma 	-	 expr. 	-	 Leaveitatthat.

Wilson

English

 यत् ind. Because,  as,  since,  wherefore,  correlative of तत् thence, 
therefore,  &c.
E.
  यम to check,  to restrain,  क्विप् and तुक् aff.
  

Apte

English

यत् [yat],  1 Ā. (यतते,  यतित)

To attempt,  endeavour,  strive,  try (usually with inf.
   or dat.
 )
 सर्वः कल्ये वयसि यतते लब्धुमर्थान् कुटुम्बी V.*
  3.1.

To strive after,  be eager or anxious for,  long for
 या न ययौ प्रियमन्यवधूभ्यः सारतरा- गमना यतमानम् Śi.*
  4.45
 R.*
  9.7.

To exert oneself,  persevere,  labour.

To observe caution,  be watchful
 यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः Bg.*
  2.6.

Ved.
  To excite,  stir up,  rouse.

To join.  associate with.

To go,  proceed. Caus.
   (यातयति-ते) To return,  rapay,  requite,  recompense,  restore.

To despise,  censure.

To encourage,  animate.

To torture,  distress,  annoy.

To prepare,  elaborate.

Ved.
  To join unite.

To cause to be returned or restored.

यत् [yat],  a.
  Going,  moving
 स्थितं च यच्च (ब्रह्मणो रूपे) Bṛi. Up.*
   2.3.1.

Apte 1890

English

 यत् {c1c} A. (यतते,  यतित) 1 To attempt,  endeavour,  strive,  try (usually with inf. or dat.)
 सर्वः कल्ये वयसि यतते लब्धुमर्थान् कुटुंबी V. 3. 1. 
2 To strive after,  be eager or anxious for,  long for
 या न ययौ प्रियमन्यवधूभ्यः सारतरागमना यतमानं Śi. 4. 45
 R. 9. 7. 
3 To exert oneself,  persevere,  labour. 
4 To observe caution,  be watchful
 Bg. 2. 60. 
5 Ved. To excite,  stir up,  rouse. 
6 To join,  associate with. 
7 To go,  proceed. 
Caus. (यातयति-ते) 1 To return,  repay,  requite,  recompense,  restore. 
2 To despise,  censure. 
3 To encourage,  animate. 
4 To torture,  distress,  annoy. 
5 To prepare,  elaborate. 
6 Ved. To join,  unite. 
7 To cause to be returned or restored. 

Monier Williams Cologne

English

 1. य॑त् mfn.
   (pr.  p.
  of √ 5. इ) going,  moving,  RV.
   &c.
   &c.
   (अब्दे यति,  in this year,  L.
 )

 2. यत् cl.
  1. Ā. (prob. connected with √ यम् and orig. meaning,  ‘to stretch’,  Dhātup.
   ii,  29) य॑तते (Ved.   and ep.
   also P.
  °ति
 p.
  य॑तमान,  य॑तान and यतान॑,  RV.
  
 pf.  येते,  3. pl.
  येतिरे,  ib. &c.
  
 aor.
  अयतिष्ट,  Br.
 
 fut. यतिष्यते,  Br.
 ,  °ति,  MBh.
  
 inf.
   यतितुम्,  MBh.
  
 ind.
 p.
  -य॑त्य,  MBh.
  ),  (P. )
to place in order,  marshal,  join,  connect,  RV.
  
 (P.  or Ā.) to keep pace,  be in line,  rival or vie with (instr.),  ib.
 (Ā.) to join (instr.),  associate with (instr.),  march or fly together or in line,  ib.
to conform or comply with (instr.),  ib.
to meet,  encounter (in battle),  ib.
 Br.
 
to seek to join one's self with,  make for,  tend towards (loc.  ),  ib.
to endeavour to reach,  strive after,  be eager or anxious for (with loc.
   dat.
  acc.
   with or without प्रति,  once with gen.
  
 also with अर्थे,  अर्थाय,  अर्थम् and हेतोस् ifc. 
 or with inf.
  ),  Mn.
  
 MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  
to exert one's self,  take pains,  endeavour,  make effort,  persevere,  be cautious or watchful,  ib.
to be prepared for (acc.  ),  R.
  :
Caus.
  (or cl.
  10. Dhātup.
   xxxiii,  62) यात॑यति (or °ते
 aor.
  अयीयतत्
 Pass.
  यात्यते), 
to join,  unite (Ā. intrans.),  RV.
  
to join or attach to (loc.  ) P.
  PañcavBr.
  
to cause to fight,  AitBr.
  
to strive to obtain anything (acc.  ) from (abl. ),  Mālav.
 
 
 (rarely Ā.) to requite,  return,  reward or punish,  reprove (as a fault),  RV.
   &c.
   &c.
  
 (Ā.) to surrender or yield up anything (acc.  ) to (acc.   or gen.
  ),  MBh.
  
 (P.  Ā.) to distress,  torture,  vex,  annoy,  BhP.
  
 accord.
  to Dhātup.
   also निकारे (others निराकारे or खेदे) and उपस्कारे:
Desid.
  यियतिषते Gr.
 :
Intens.
  यायत्यते and यायत्ति,  ib.

 यत् a in comp.  for यद्.

Monier Williams 1872

English

 यत् 1. यत्,  यन्,  यती,  यत् (fr. rt. 5. इ), 
going,  passing,  moving.

 यत् 2. यत् (connected with rt. यम्),  cl.
1. A. (Ved. and ep. also P.) यतते (-ति), 
येते (3rd pl. येतिरे),  यतिष्यते,  अयतिष्ट,  यति-
तुम्,  to join,  connect,  unite (Ved. P.)
 to excite, 
arouse (Ved. P.,  according to Sāy. on Ṛg-veda VII.
36,  2. यतति = यातयति,  प्रवर्तयति,  he arouses, 
animates to exertion)
 to join or attach one's self to, 
unite one's self with,  associate with (Ved. A.)
 to
come together or be arranged in order (Ved. A.)
to proceed,  go (Ved.)
 to try to join one's self with
(with loc.)
 to endeavour to reach (Ved. A.)
 to
strive or endeavour after,  struggle after,  be eager or
anxious for (with loc. or dat. or even acc.,  or with
one of the following prepositional words,  अर्थे, 
अर्थाय,  अर्थम्,  हेतोस्,  प्रति,  or with the inf.)
to exert one's self,  endeavour,  take pains,  make
effort,  persevere,  observe caution,  be watchful
 to
strive against,  be engaged in mutual contest,  contend
together (Ved.): Caus. यातयति,  -यते,  -यितुम्, 
Aor. अयीयतत्,  to join,  connect,  associate,  unite
(Ved. P.)
 to join or attach one's self to (Ved. A.)
to join or unite to (Ved. P.)
 to requite,  recompense, 
repay,  restore,  return,  give up
 to cause to be repaid
or requited or restored
 to receive in requital (A.)
to cause to strive or make effort,  animate,  encourage, 
instigate
 to cause to contend (Ved.)
 to pain, 
harass,  distress,  torture,  vex,  annoy
 to reprehend, 
despise: Desid. यियतिषते: Intens. यायत्यते, 
यायत्ति
 [cf. according to some Gr. ζητέω.]

Macdonell

English

 यत् YAT,  Ⅰ. yáta,  P. dispose in order,  🞄marshal (RV.)
 march in step,  be in line,  🞄vie with (in. 
 RV.)
 Ā. march or fly in line 🞄(RV.)
 unite with (in. 
 RV.)
 seek to be 🞄united with,  strive to reach (lc.
 V.)
 strive 🞄after,  endeavour to,  devote oneself to,  be anxious 🞄for (gnly. d. or inf. 
 also ac.,  lc.,  -artham,  🞄-arthe,  -arthāya,  -hetos,  prati
 sts. P. 🞄metr.
 C.)
 exert oneself
 be on oneʼs guard 🞄(C.)
 be prepared for (ac.
 C.): pp. yatta 🞄(E.,  P.),  engaged in battle
 prepared for (d.,  🞄lc.,  prati)
 ready,  on oneʼs guard
 guided 🞄(chariot,  horses)
 yatita,  tried to be (inf. ,  🞄e. g. led)
 n.
  imps. it has been endeavoured 🞄by (in. ) to (inf. )
 cs. yātáya,  P. dispose in 🞄order,  unite (RV.)
 cause to fight (Br.)
 🞄impress anything (ac.) on any one (g.
 C.)
 🞄Ā. be united (RV.)
 P. Ā. surrender anything 🞄(ac.) to (ac.,  g.
 E.)
 distress,  torture
 🞄requite,  return (hostility),  reprove as a fault 🞄(kibiṣam
 V.,  C.
 Ā. rare in this sense). 🞄ā,  enter into,  abide in (lc.),  strive after (d.
 🞄V.): pp. ā́yatta,  being in (ac. or lc.
 Br.)
 🞄dependent on,  at the disposal of (g.,  lc.,  —°)
 🞄exerting oneself (P.)
 on oneʼs guard,  ready 🞄(E.)
 cs. cause to attain (lc.). ati‿ā,  exert 🞄oneself excessively about (lc.). anu‿ā,  pp. 🞄anvā́yatta,  concerned in,  connected with,  🞄dependent on,  existing in (ac. or lc.
 V.)
 🞄cs. cause to follow,  connect with (ac.,  lc.). 🞄sam-ā,  pp. dependent on (lc.). nis,  cs. take 🞄away,  remove
 fetch out of (ab.)
 surrender,  🞄[Page239-1] 🞄restore
 requite (enmity = take revenge)
 🞄spend (time). prati-nis,  give back,  restore. 🞄pari,  surround (V.). pra,  Ā. (P. metr.) 🞄strive after,  endeavour to,  devote oneself to 🞄(ac.,  d.,  lc.,  inf. ,  -artham,  -arthe,  -hetos): pp. 🞄prayatta,  intent
 prayatita,  n.
  imps. 🞄saṃ-pra,  Ā. strive after (d.). prati,  counteract 🞄(ac.)
 cs. requite (enmity = take vengeance). 🞄vi,  Ā. dispose in lines (V.)
 cs. distress,  torture. 🞄sam,  P. unite (RV.)
 Ā. be arrayed 🞄(RV.)
 be united with (in. 
 RV.)
 come into 🞄conflict (V.)
 begin a battle (saṃgrāmam): 🞄pp. saṃyatta,  prepared,  on oneʼs guard. 🞄prati-sam,  pp. completely prepared or 🞄equipped.

Benfey

English

 यत् यत् (an old denomin.  based
on a noun derived from यम्,  by an
aff.  with initial त्),  i. 1,  Ātm.  (ved., 
and in epic poetry also Par.,  MBh. 3, 
2722).
 1. To exert one's self,  Pañc.
i. d. 284
 Chr. 4,  16
 to endeavour
Man.  11,  6
 with infin. ,  MBh. 1,  6360
with dat.,  Bhag. 7,  3
 Vikr. 5,  11
(यतिष्ये सखीप्रत्यानयनाय,  I shall
endeavour to bring back your friend)
Pañc. i. d. 99 (नाशाय,  to remove)
loc.,  MBh. 3,  2727
 gen. ,  1,  8085.
 2.
With acc. To make,  to produce,  Rām. 
3,  49,  56. Ptcple. of the pf.  pass.
 I.
यतित,  Endeavoured,  tried,  MBh. 1, 
6015.
 II. यत्त।
 1. Exerting one's
self,  Chr. 18,  16.
 2. Watchful,  Rām. 
1,  32,  7.
 3. Resolved. Cf.  यम्। Caus.
and i. 10,  Par. यातय।
 1. To pre-
pare,  to cause to be shown.  Mālav. 74, 
17.
 2. To distress,  to torture, 
Bhāg. P. 5,  26,  31
 also Ātm.  with आत्मानम्, 
5,  26,  18.
 3. Ātm.  To be used,  Rām. 
2,  62,  26 Gorr.
 4. Ātm.  To return,  to
requite,  MBh. 3,  1383.
 5. To repre-
hend,  to despise. -- With the prep.
अधि अधि,  To put on,  Chr. 290,  4 =
Rigv. i. 64,  4. -- With आ आ,  आयत्त।
 1. Depending on,  Man.  7,  65.
 2. Docile, 
tractable,  Hit. 54,  5.
 Comp.
 
अन्-,  adj.
 
independent,  Hit. ii. d. 21.
पर-,  adj.
 
1. depending on another,  Pañc. i. d.
295,  v.r.
 2. ruled,  Kathās. 18,  381. --
With अत्या अति-आ,  To exert one's self
excessively,  Daśak. in Chr. 182,  6. --
With समा सम्-आ,  समायत्त,  De-
pending on,  MBh. 3,  10484. -- With
निस् निस्,  Caus.,  or i. 10, 
 1. To give
back,  to restore,  Man.  11,  164.
 2. To
requite,  MBh. 2,  2660.
 3. To pardon, 
1,  3018. -- With प्रतिनिस् प्रति-निस्, 
Caus.,  or i. 10,  To give back,  MBh. 3, 
13183. -- With प्र प्र, 
 1. To endeavour, 
Man.  7,  198.
 2. To apply to,  Rām.  1, 
58,  21. प्रयतित,  Determined, 
Johns. Sel. 32,  61. -- With प्रति प्रति,  Caus.,  or
i. 10,  To requite,  MBh. 3,  14728. -- With
वि वि,  Caus.,  or i. 10,  To punish,  MBh.
1,  3019.

Hindi

करने के लिए प्रयास करते हैं

Apte Hindi

Hindi

यत्
"भ्वा* आ* , " - -
"यत्न करना,  कोशिश करना,  प्रयास करना,  उद्योग करना"

यत्
"भ्वा* आ* , " - -
"प्रयास करना,  उत्सुक या आतुर होना,  उत्कण्ठित होना"

यत्
"भ्वा* आ* , " - -
"हाथ पैर मारना,  निरन्तर उद्योग करना,  श्रम करना "

यत्
"भ्वा* आ* , " - -
"सावधानी बरतना,  खबरदार रहना "

यत्
भ्वा* आ*प्रेर* - -
"लौटाना वापिस करना,  बदला देना,  हरजाना देना,  फेर देना"

यत्
भ्वा* आ*प्रेर* - -
"घृणा करना,  निन्दा करना"

यत्
भ्वा* आ*प्रेर* - -
"प्रोत्साहन देना,  प्राण फूंकना,  सजीव बनाना"

यत्
भ्वा* आ*प्रेर* - -
"सताना,  दुःखी करना,  परेशान करना"

यत्
भ्वा* आ*प्रेर* - -
"तैयार करना,  विस्तार से कार्य करना"

यत्
भ्वा* आ*प्रेर* - -
"लौटाना वापिस करना,  बदला देना,  हरजाना देना,  फेर देना"

यत्
भ्वा* आ*प्रेर* - -
"घृणा करना,  निन्दा करना"

यत्
भ्वा* आ*प्रेर* - -
"प्रोत्साहन देना,  प्राण फूंकना,  सजीव बनाना"

यत्
भ्वा* आ*प्रेर* - -
"सताना,  दुःखी करना,  परेशान करना"

यत्
भ्वा* आ*प्रेर* - -
"तैयार करना,  विस्तार से कार्य करना"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

यत्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಹೇತು /ಕಾರಣ /ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ
निष्पत्तिः - > यम - (उपरमे) - "क्विप्" (३-२-१७८)
प्रयोगाः - > "अत्र स्थिता तृणमदाद्बहुशो यदेभ्यः"
उल्लेखाः - > उ० रा० ३-२१
यत्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೋಗುತ್ತಿರುವ /ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ
निष्पत्तिः - > इण् (गतौ) - "शतृ" (३-२-१२४)

L R Vaidya

English

 yat {% vi. 1A (pres. यतते) %} 1. To endeavour,  to strive after,  to be eager for,  प्रियतमा यतमानमपाहरत् R.ix.7
 2. to exert oneself,  to persevere,  यततो ह्यपि कौंतेय पुरुषस्य विपश्चितः (the Par. is epic) Bg.ii.60
 3. to be cautious or watchful.With प्र-,  to strive.With सम्-,  to struggle.

 yat {% Caus. (यातयति-ते) %} 1. to requite,  to recompense
to prepare
to torture,  to distress
to despise
to encourage.With निस्-,  1. to restore,  M.xi.164
to requite,  e.g. रामलक्ष्मणयोर्वैरं स्वयं निर्यातयामि वै.With वि-,  to punish.

Bopp

Latin

 1. यत् 1. A. interdum P. operam dare,  niti,  studere,  c. loc.
vel infin. N. 15. 4.: सर्वं यतिष्ये तत् कर्तुम्
 17.
29.: नलस्या "नयने यत
 34.: यतध्वन् नलमार्गणे
 H.
4. 33.: अपनेतुञ्च यतितो नचै ऽव शकितो मम. --
Absol. H. 1. 4.: यतमाना वनं राजन् गहनम् प्रतिपे-
दिरे. (Cf. यस्,  gr. ζητέω = Caus. vel cl. 10. यातया-
मि. Cum Pottio huc traxerim lat. nîtor = नि + यत्, 
ejectâ syllabâ य,  vel correpto ya in i.)
c. आ niti,  inniti aliquâ re,  pendere ex aliquâ re. HIT. 52.
9.: स्वयत्नायत्तः
 48. 7.
c. आ praef. सम् id.,  cum loc. MAH. 3. 10484.: आसाम्
प्राणाः समायत्ता ममचा ऽत्रै ऽकपुत्रके.
c. प्र i. q. simpl. N. 17. 33.: प्रयतन्तु तव प्रेष्याः पु-
ण्यश्लोकस्य मार्गणे
 18. 16.

 2. यत् 10. P. (निकारोपस्कारयोः K. खेदोपस्करयोः V.)
offendere,  vexare
 parare.
c. निस्
1) reddere,  restituere. MAH. 3. 16596.: तस्मै तद्
भरतो राज्यम्…निर्यातयामास
 13182.
2) condonare, 
ignoscere. MAH. 1. 3018.: यमः…तस्य निर्यातयति
दुष्कृतम्.
c. निस् praef. प्रति reddere. MAH. 3. 13183.
c. प्रति removere,  abjicere,  finire. MAH. 3. 14728.: धार्त-
राष्ट्रवधङ् कृत्वा वैराणि प्रतियात्यच.
c. वि non condonare,  punire,  c. acc. pers. et rei. M. 1.
3019.: तं यमः पापकर्माणम् वियातयति दुष्कृतम्.

 3. यत् (nom. यस्,  या,  यत्,  gr. 272.) qui. DR. 2. 5. 6. 7. --
Repetitum,  quicunque. N. 5. 12. BH. 3. 21. -- Antece-
dente vel sequente Relativo vi attractionis etiam notio
aliquis per Relativum exprimitur (cf. locutiones ut
कः कम् quis aliquem,  v. किम्),  e. c. HITOP. 20.
60.: यो ऽत्ति यस्य यदा मांसम् qui alicujus
 53. 2.:
यद् एव रोचते यस्मै quod alicui
 17. 9.: यद् येन
युज्यते quo aliquid. Repetitum,  HIT. 53. 3.: यस्य य-
स्य हि यो भावः quae alicujus est natura. -- Cum se-
quente को ऽपि quivis,  quisque. N. 26. 9. Cum sequente
कश्चित् quicunque,  wer irgend. SU. 2. 13. -- De con-
structionibus ut यस् त्वम् quia tu,  यान् इमान् quia
hos v. p. 39. s. v. इदम्. (Gr. ὅς c. spir. asp. pro य् si-
cut in ἅζω,  ὑμεῖς,  ὑσμίνη = यज्,  युष्मे dial. Vêd., 
युध्
 lith. ji-s is pro ja-s,  dat. ja-m = यस्मै,  loc. ja-
me = यस्मिन्
 slav. i eum,  jû eam,  i-she qui,  ja-sche
quae
 goth. ja-bai si,  jau an. Huc etiam pertinet parti-
cula enclitica ei = î,  quod cum demonstrativo conjun-
gitur ad exprimendum Relativum,  e. c. saei qui,  than-ei
quem. V. gr. comp. 282. sq.)

 4. यत् Conj. (acc. neut. praec.)
1) quod,  dafs. H. 1. 5. 29.
2. 4. BR. 3. 16. In recentioribus scriptis etiam sicut gr.
ὅτι,  pers. keh ad introducendem orationem directam ad-
hibetur. Lass. 45. 5.: त्वम् ममा ऽग्र इति जल्पसि यत्
त्वाम् विना ममा ऽन्या वल्लभा ना ऽस्ति (cf. यथा).
2) quam ob rem,  quâ de causâ. N. 24. 18.
3) quia. H. 4. 14.

Lanman

English

 √yat (yátati,  -te
 yaté
 áyatiṣṭa
yatiṣyáti,  -te
 yatitá,  yattá
 yátitum
-yátya).
	—1. act. join,  trans.
	—2.
mid. join,  intrans.
 range one's self in
order,  proceed in rows,  86^14
	—3. mid.
try to join,  strive after
 take pains
	—4.
caus. (cause to attain,  i. e.) requite with
reward or punishment. [perhaps orig.
‘reach out after’ and akin w. √yam.]
+ ā,  reach to,  attain,  get a foot-hold.
+ pra,  (reach out,  i. e.) make effort,  take
pains.

Kridanta Forms

Sanskrit

यत् (य꣡तीँ॒ प्रयत्ने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् =  यतनम्
अनीयर् =  यतनीयः - यतनीया
ण्वुल् =  यातकः - यातिका
तुमुँन् =  यतितुम्
तव्य =  यतितव्यः - यतितव्या
तृच् =  यतिता - यतित्री
क्त्वा =  यतित्वा
ल्यप् =  प्रयत्य
क्तवतुँ =  यत्तवान् - यत्तवती
क्त =  यत्तः - यत्ता
शानच् =  यतमानः - यतमाना

यत् (य꣡तँ꣡ निकारोपस्कारयोः - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  यातनम्
अनीयर् =  यातनीयः - यातनीया
ण्वुल् =  यातकः - यातिका
तुमुँन् =  यातयितुम्
तव्य =  यातयितव्यः - यातयितव्या
तृच् =  यातयिता - यातयित्री
क्त्वा =  यातयित्वा
ल्यप् =  प्रयात्य
क्तवतुँ =  यातितवान् - यातितवती
क्त =  यातितः - यातिता
शतृँ =  यातयन् - यातयन्ती
शानच् =  यातयमानः - यातयमाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  यत्
मूलधातुः:
   यत
धात्वर्थः:
  निराकारोपस्करयोः
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  यातयति-ते

धातुः:
  यत्
मूलधातुः:
   यती
धात्वर्थः:
  प्रयत्ने
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  यतते

Abhyankara Grammar

English

यत्  see य (6).

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 यत् Kaus. vgl. Roth,  ZDMG 41,  676. — Mit अन्वा sich bei etwas beteiligen,  Śāṅkh. Br. 23,  5.

 यत् सत्यम् s. unter सत्य.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  आयस्,  उद्यच्छ्,  अनुयत्,  प्रयत्,  यत्
verb
 
फलं प्राप्तुं परिश्रमणानुकूलः व्यापारः।
 "अहं कार्यमिदं कर्तुं दिनचतुष्टयं आयस्यामि।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

ci
१) कः २) कथम् ३) का ४) किंचन ५) किंचित् ६) किम् ७) किं नु ८) केन ९) यत् १०) यथा ° ११) यद्यद् १२)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
इतिह स्यात्संप्रदाये हेतौ यत्तद्यतस्ततः ।
-wordlist-
 
इतिह (अ),  सम्प्रदाय (पुं),  हेतु (पुं),  यत् (अ),  तत् (अ),  यतस् (अ),  ततस् (अ)

Tamil

யத் : உழைக்க,  முயற்சி செய்ய.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 यत्,  ई ङ यत्ने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वा०-आत्म०-अक०-सेट् । अनिड्निष्ठः ।) ई,  यत्तः ।ङ,  यतते पठितुं शिष्यः । इति दुर्गादासः ॥

 यत्,  क खेदोपस्करयोः । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरा०-पर०-सक०-सेट् ।) खेद इह ताडनम् ।क,  यातयति पुत्त्रं पिता ताडयति इत्यर्थः ।यातयति गृहं गृहिणी उपस्करोति इत्यर्थः ।निरः प्रत्यर्पणे । प्रत्यर्पणं परीवर्त्तः । निर्यात-यति धान्येन माषान् लोकः धान्यं दत्त्वा माषान्गृह्णाति इत्यर्थः । इति दुर्गादासः ॥

 यत्,  व्य,
   हेतुः । यस्मात् । इत्यमरः । ३ । ४ । ३ ॥
(यथा,  उत्तररामचरिते ।“अत्र स्थिता तृणमदात् बहुशो यदेभ्यःसीता ततो हरिणकैर्न विमुच्यते स्म ॥
”)

 यत्,  [द्] त्रि,  (यजति सर्व्वैः पदार्थैः सह सङ्गतोभवतीति । यज् + “त्यजितनियजिभ्यो डित् ।”उणा० १ । १३१ । इति अदिः डित् ।) बुद्धिस्थ-त्वोपलक्षितधर्म्मावच्छिन्नम् । इति न्यायमतंसिद्धान्तकौमुद्युणादिवृत्तिश्च ॥
 ये इति भाषा ॥
(एकविंशतिविभक्तिषु पुंलिङ्गे तस्य रूपाणियथा,  यः १ यौ २ ये ३ । प्रथमा । यम् ४ यौ ५यान् ६ । द्बितीया । येन ७ याभ्याम् ८ यैः ९ ।तृतीया । यस्मै १० याभ्याम् ११ येभ्यः १२ ।चतुर्थी । यस्मात् १३ याभ्याम् १४ येभ्यः १५ ।पञ्चमी । यस्य १६ ययोः १७ येषाम् १८ ।षष्ठी । यस्मिन् १९ ययोः २० येषु २१ ।सप्तमी ॥
 * ॥
 स्त्रीलिङ्गे तस्य रूपाणि यथा, या १ ये २ याः ३ । प्रथमा । याम् ४ ये ५याः ६ । द्वितीया । यया ७ याभ्याम् ८याभिः ९ । तृतीया । यस्यै १० याभ्याम् ११याभ्यः १२ । चतुर्थी । यस्याः १३ याभ्याम् १४याभ्यः १५ । पञ्चमी । यस्याः १६ ययोः १७यासाम् १८ । षष्ठी । यस्याम् १९ ययोः २०यासु २१ । सप्तमी ॥
 * ॥
 क्लीवलिङ्गे तस्यरूपाणि । यत् १ ये २ यानि ३ । प्रथमा ।यत् ४ ये ५ यानि ६ । द्बितीया । शेषः पुंवत् ॥
)

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“अक कुटिलायां गतौ”@} 2 घटादिः मित्। 
 ‘इदितस्त्वङ्कते तत्र कुटिलायां गतावकेत्।’ 3 इति देवः। 
 णिच्- सन्- ण्वुल् आककः--किका,  4 अककः--किका,  अचिकिष 5 कः--षिका
   तृच् 6 अकिता-त्री,  अकयिता-त्री,  अचिकिषिता-त्री
   शता अकन्-न्ती,  अकयन्-न्ती,  अचिकिषन्-न्ती
   अकिष्यन्-न्ती-ती,  अकयिष्यन्-ती-न्ती,  अचिकिषिष्यन्-न्ती-ती
   शानच् अकयमानः,  अकयिष्यमाणः
   क्विप् अक्-अकौ अकः
   निष्ठा अकितम्- 7 तः,  अकितः,  अचिकिषितः-तम्-तवान्
   अन्ये प्रत्ययाः अकः,  अकः,  8 अचिकिषुः,  अचिकयिषुः
   तव्यः अकितव्यम्,  अकयितव्यम्,  अचिकिषितव्यम्
   अनीयर् अकनीयम्,  अकनीयम्,  अचिकिषणीयम्
   ण्यत् अथवा यत् आक्यम्,  अक्यम्,  अचिकिष्यम्
   खल् ईषदकः-दुरकः-स्वकः
   यक् अक्यमानः,  अक्यमानः,  अचिकिष्यमाणः
   घञ् आकः,  अकः,  अचिकिषः
   तुमुन् अकितुम्,  अकयितुम्,  अचिकिषितुम्
   क्तिन् 9 अक्तिः,  अकना,  अचिकिषा 10,  अचिकयिषा
   11 ल्युट् अकनम्,  अकनम्,  अचिकिषणम्
   क्त्वा अकित्वा,  अकयित्वा,  अचिकिषित्वा
   ल्यप् समक्य,  समकय्य 12,  समचिकिष्य
   क्त्वाणमुलौ अकित्वा २,  आकमाकम्,  13 आकम् २,  अकम् २,  अकयित्वा २,  अचिकिषम् २
   अचिकिषित्वा २
  
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१)
 02 =>
  (ई-भ्वादिः-७९२ सकर्मकः-सेट्-परस्मैपदी)
 03 =>
  (श्लो ४१)
 04 =>
  [[१। ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति णौ उपधाया ह्रस्वः।]]
 05 =>
  [[१आ ‘अजादेर्द्वितीयस्य’ (६-१-२) इति द्वितीय- स्यैकाचः द्वित्वम्। ‘कुहोश्चुः’ (७-४-६२) इत्यभ्यासस्य चुत्वम्।]]
 06 =>
  (तृन्)
 07 =>
  [[आ। ‘असाग्यमास्रं स्थगये कथं वा कगामि किं वा हरयेऽकिताय’ धातु- काव्ये २-८। श्लोकः।]]
 08 =>
  [[२। ‘सनाशंसभिक्ष उः’ (३-२-१६८) इति उः प्रत्ययः।]]
 09 =>
  [[२आ ‘तितुत्र--’ (७-२-९) इतीण्णिषेधः।]]
 10 =>
  [[३। ‘अ प्रत्ययात्’ (३-३-१०२) इति स्त्रियामकारः प्रत्ययः। टाप्।]]
 11 =>
  [पृष्ठम्०००४+ ३५]
 12 =>
  [[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
 13 =>
  [[२। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इत्युपधाया दीर्घविकल्पः।]]

Capeller

German

 यत्,  य॑तति,  °ते ordnen,  verbinden,  mit
jemd. (Instr.) wetteifern (Act.)
 sich
zusammenschließen,  sich verbinden, 
(freundl. o. feindl.) zusammentreffen, 
auf etwas (Loc.) zustreben (Med.)
 sich
um etw. (meist Loc.,  Dat.,  Acc. o. Inf. )
bemühen,  auf etw. bedacht sein,  abs.
sich anstrengen,  bedacht sein,  streben, 
sorgen (Med.,  selten Act.). p.p. यत्त u.
यतित,  dies auch n.
  impers. man ist be-
dacht gewesen.  Caus. यात्त॑यति,  °ते
ordnen,  vereinigen,  sich bemühen um
(Acc.)
 ausgleichen,  bezahlen,  vergelten, 
strafen,  quälen.  आ anlangen,  eintreten
in (Loc.),  hinstreben zu (Dat.)
 p.p.
आ॑यत्त s. bes. निस् Caus. wegschaffen, 
herausholen
 ausliefern,  übergeben. 
परि umstellen,  umringen
 p.p.

 यन्त् s. 2. इ.

Grassman

German

 √yat scheint aus yam durch Erweiterung mit und Ausfall des m (wie in yatá von yam) entsprungen (vgl. αἰτέω,  der Form nach = yātáyāmi,  der Bedeutung nach zu 8 sich fügend). Die sinnliche Grundbedeutung liegt nicht vor
 sie scheint dieselbe wie in yam,  und aus ihr treten wie dort die beiden Begriffe des Verbindens und Streckens (Strebens) hervor,  aus denen sich die Bedeutungen entwickeln. 1〉 Act. und Caus. Menschen [A.] verbinden,  vereinigen,  verbünden (zu Freundschaft oder Bündniss)
 2〉 me. verbunden gehen,  in geschlossenen Reihen ziehen (nebeneinander oder hintereinander)
 3〉 me. sich vereinigen mit [I.]
 4〉 me. zusammen stimmen mit [I.]
 5〉 wetteifern mit [I.]
 6〉 me. miteinander (mithás) im Streite sein
 7〉 me. in Streit gerathen mit [L.]. Ferner aus der Bedeutung des Streckens gehen hervor: 8〉 me. auf einen Ort [L. A.] oder einen Menschen [A.] zustreben,  ihn zu erreichen suchen
 9〉 sich anstrengen,  in dieser Bedeutung enthalten in á-yatat. — Ferner das Causativ hat noch die Bedeutungen: 10〉 caus. me. sich verbünden
 11〉 jemandem [D.] etwas [A.] darreichen
 12〉 Schulden [A.] einziehen
 13〉 vergelten.
Mit ádhi 1〉 me. sich etwas [A.] anlegen (zum Schmucke). — 2〉 caus. me. einen Ort [A.] erreichen.
ánu [me.] hinstreben zu [A.].
ā́ 1〉 wo [L.] Fuss fassen,  weilen,  auch im bildlichen Sinne
 2〉 me. nebeneinander gehen
 3〉 me. hinstreben zu [D.].
ní me. hingelangen zu [L.].
pári umstellen,  umringen [A.].
sám 1〉 Menschen [A.] vereinigen
 2〉 me. sich aneinander reihen
 3〉 me. sich vereinen od. zusammentreffen mit [I.]
 4〉 me. mit einander in Streit gerathen.
Stamm yáta:
-athas 1〉 imám jánam {419, 6} (mitrā).
-atam 1〉 mitríṇas {655, 12}.
-ate ā́ 1〉 devéṣu,  suvī́rie,  śáṃse nṛṇáam {250, 4}. — ní devéṣu {186, 11} (dī́dhitis).
-ante 2〉 agnáyas {663, 4} (vṛ́thak).
-aite [3. du. Co.] sám 4〉 mahī́ spárdhamāne {609, 5}.
-emahi [Opt.] ā́ 1〉 svarā́jie {420, 6}. [Page1080]
yata:
-ati 1〉 jánam {552, 2} (mitrás).
-athas 5〉 devébhis {508, 10} (mahitvā́). — ā́ 1〉 jáne {428, 2}. — sám 1〉 jánān {508, 3}.
-ema ā́ 1〉 te sumataú {442, 10}.
-ate 3〉 sū́rieṇa {98, 1} (vaiśvānarás). — 8〉 diví {901, 3} (svanás)
 ubhé sícau {95, 7}. — ánu jánān páñca {804, 3}. — sám 3〉 bhānúnā sū́riasya {391, 1}
 raśmíbhis {823, 3}.
-ete [3. du.] 2〉 ubhé {839, 5}.
-ante víśas ná yuktā́s {595, 2} (uṣásas). — 6〉 {592, 5}. — ā́ 3〉 asmai sakhiā́ya {855, 8}. — 2〉 te śárdhāṃsi rathías yáthā {917, 7}. — sám 2〉 haṃsā́s iva {163, 10} (śreṇiśás).
-asva 8〉 pā́rthive sádane {169, 6}.
-antām sám 2〉 usásas {413, 8}.
Perf. schwach yet:
-tire 2〉 śravasyávas {85, 8} (pṛ́tanāsu)
 náras (marútas) {413, 2}
 divás putrā́sas etā́s ná 〰 {903, 2}. — 7〉 vṛ́ṣaṇas (marútas) tanū́ṣu (mit sich selbst) {640, 12}. — ádhi vákṣaḥsu rukmā́n {64, 4} (śubhé).
Stamm des Caus. yātaya:
-ati 1〉 jánān {293, 1} (mitrás).
-a 12〉 támas ṛnā́‿iva {953, 7} (uṣas).
-āse 13〉 {357, 9} (agne).
Impf. des Caus. áyātaya:
-anta 10〉 kṣitáyas návagvās {33, 6}.
Part. yátat (vgl. á-yatat):
-an 1〉 arím {402, 5} (váruṇas).
yátamāna:
-as 3〉 raśmíbhis sū́riasya {358, 4} (agnís).
-au 3〉 mahitvébhis {939, 7}.
-ās [m.] 2〉 yáti sthá {844, 6} (anupūrvám).
-ā [f.] 3〉 sū́ryeṇa {888, 11} (dákṣiṇā).
-e [du. f.] 2〉 yamé iva {839, 2} (yád aítam).
-ās [N. p. f.] 3〉 raśmíbhis sū́riasya {123, 12} (uṣā́sas)
 gīrbhís {292, 8} (íṣas).
yatāná (wie von einem Stamme yat):
-ás 4〉 pitúr krátubhis {809, 30} (putrás).
yátāna:
-ās 2〉 haṃsā́s iva {242, 9} (śreṇiśás)
 tyé (śónās) {387, 10}.
Part. des Caus. yātáyat:
-an 1〉 duā́ jánā {798, 42}. — 11〉 jánāya íṣas {751, 2}.
-antam 11〉 neben maghā́ víprebhyas dádatam {386, 12}.
yātáyamāna:
-as ádhi 2〉 sā́nu pṛ́śnes {447, 4}.
Part. II. yatta mit sam vgl. á-saṃyatta:
-āya pári sudā́se {599, 8} (viśvátas).
Verbale yát
enthalten in saṃ-yát.

Burnouf

French

 *यत् यत्। यते et qqf.  यतामि 1
 p.
येते
 etc. pp. यत्त
 pf.  यत्य। Sefforcer [avec le l.
ou l'inf. 
 qqf.  avec le d. ou le g. ou avec le régime suivi de
अर्ठम्: यतन्ते
 मोक्षार्ठम् il cherchent la
délivrance].
		 Tendre vers,  aller vers.
		 Qqf.  exciter,  à l'act.
Gr.
ζητέω,  (?)
 ὄθομαι.

 यत् यत् n.
  de य qui.
		 Adv. parce que
 c'est pourquoi
[corrélatif de तत्]
 cf.  यस्।

Stchoupak

French

 १ यत्-
 {%yatate -ti 
 yete 
 yatiṣyate -ti 
 yatyate yātayati -te 
 %}
यत्त- (यतित-) यतितुम् -- chercher à atteindre,  viser,  s'efforcer
à (loc. dat. acc.) 
 s'exercer,  s'employer,  s'occuper activement,  prendre soin
ou garde 
 se préparer à (acc.) 
 caus. chercher à prendre 
rendre la pareille,  à titre de punition ou de récompense 
 céder qqch. à
qq'un (dat. gén. ) 
 tourmenter 
 recommander qqch. à qq'un (gén. ).

 २ यत्°
 v. यद्।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.