मौलिक (maulika)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Spoken Sanskrit
Englishमौलिक - maulika - - substantive
गुणिन् - guNin - - substantive
द्रव्यवाचक - dravyavAcaka - - substantive
अभिधेय - abhidheya - - substantive
भेद्य - bhedya - - substantive
विशेष्य - vizeSya - - substantive
सामान्यवचन - sAmAnyavacana - - substantive
वाच्य - vAcya - - substantive
सत्त्व - sattva - - substantive
वाच्यवत् - vAcyavat - - like the substantive
वाच्य - vAcya - - used as a substantive
मौलिक-नियुक्ति - maulika-niyukti - - substantive appointment
विशेषणमात्रप्रयोग - vizeSaNamAtraprayoga - - use of an adjective for a substantive
गुणिलिङ्ग - guNiliGga - - taking the same gender as a substantive
वाच्यवत् - vAcyavat - - according to the gender of the substantive
वाच्यलिङ्ग - vAcyaliGga - - following or having the gender of the substantive
वाच्यलिङ्गक - vAcyaliGgaka - - following or having the gender of the substantive
तर - tara - affix forming the comparitive degree of adjectives and rarely of substantives [ affix - Gramm. ]
तम - tama - - affix forming the superlative degree of adjectives and rarely of substantives
समोपमा - samopamA - - comparison expressed by sama in composition with the substantive to which an object is likened
मौलिक - maulika - - aboriginal [ original ]
मौलिक - maulika - - inferior
मौलिक - maulika - - derived from a root
मौलिक - maulika - - original
मौलिक - maulika - - of low origin
मौलिक { -की } - maulika { -kI } - - radical
मौलिक - maulika - - substantive
मौलिक - maulika - - producing roots
मौलिक - maulika - - primordial
मौलिक - maulika - - fundamental
मौलिक - maulika - - digger or vendor of roots
मौलिक-नियुक्ति - maulika-niyukti - - substantive appointment
मौलिक प्रविष्टि - पुस्त - maulika praviSTi - pusta - - book of original entry
Apte
Englishमौलिक [maulika], (-की )
Radical.
Chief, principal, prime
संजीवनोपायस्तु मौलिक एव रामभद्रस्याद्य संनिहितः 3.
Inferior, of low origin (opp. to कुलीन). -कः A dealer in or digger of roots.
Apte 1890
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishMacdonell
EnglishApte Hindi
Hindiमौलिक
वि* - मुल + ठञ्
मूलभूत
मौलिक
वि* - -
"मुख्य, प्रधान"
मौलिक
वि* - -
घटिया
Shabdartha Kaustubha
Kannadaमौलिक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೇರುಗಳನ್ನು ಮಾರುವವನು /ಮೂಲಿಕೆಗಳ ವರ್ತಕ
निष्पत्तिः - > "ठक्" (४-४-५१)
व्युत्पत्तिः - > मूलं पण्यमस्य
मौलिक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ /ಮೊದಲಿನ /ಪ್ರಾರಂಭದ
मौलिक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬೇರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ /ಬೇರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ
मौलिक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂಲರೂಪದ /ಮೂಲರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ
मौलिक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೊದಲನೆಯ /ಪ್ರಧಾನವಾದ /ಪ್ರಮುಖವಾದ
प्रयोगाः - > "सञ्जीवनोपायस्तु मौलिक एव रामभद्रस्य सन्निहितः"
उल्लेखाः - > उ० रा० ३
Indian Epigraphical Glossary
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritमौलिकः, (मूले आद्ये जातः । मूल + ठञ् ।)कुलीनभिन्नः । यथा राढीयवारेन्द्रब्राह्मणस्यश्रोत्रियः तथा कायस्थस्य मौलिकः । एवं दाक्षि-णात्यवैदिकब्राह्मणस्य अन्यपूर्व्वापरिणेतापि तत्-पदवाच्यः । वङ्गजकायस्थस्य स च मध्यन्यशब्द-वाच्यः । यथा । अथ मध्यन्यलक्षणमाह ।मध्यन्यशब्दो रूढ इत्यन्यः । डित्थडवित्थवत् ।मध्यन्यः कुलमध्यस्थकुलीनस्य विश्रामस्थल-मित्यर्थः । मध्यन्यशब्दस्य लक्षणान्तरम् । कुली-नेतरसिद्धवंशजातकत्वे सति दशपुरुषावधिअनवच्छिन्नकुलार्च्चनत्वं मध्यन्यत्वम् । स चद्विविघः । सिद्धः साध्यश्च । सिद्धत्वं प्रकृत-मध्यन्यत्वम् । प्रकृतसिद्धवंशजातत्वे सति दश-पुरुषावधिकुलार्च्चकत्वं सिद्धत्वम् । सिद्धपदा-काङ्क्षित्वे सति दशपुरुषावधिकुलार्च्चकत्वं साध्य-त्वम् । अस्य प्रशंसामाह ।“कुलीनकुलरक्षार्थं विवादेषु मीमांसया ।एतेषां गुणमाश्रित्य मध्यन्यः कुलमुत्तमम् ॥
”इति कुलदीपिका ॥
* ॥
दक्षिणराढीयकायस्थस्याष्टसन्मौलिका यथा, --“गौडेऽष्टौ कीर्त्तिमन्तश्चिरवसतिकृता मौलिकाये हि सिद्धा-स्ते दत्ताः सेनदासाः करगुहसहिताःपालिताःसिंहदेवाः ।ये वा पद्याभिमुख्याः स्थितिविनययुषः सप्ततिस्तेद्विपूर्व्वामित्राद्या वीक्ष्य राज्ञा चरणगुणयुता मौलिक-त्वेन साध्याः ॥
”अपि च ।“सेनो दत्तः करो ज्ञेयो दासो देवः प्रतिष्ठितः ।पालितः सिंहधर्म्मज्ञो गुहः सन्मौलिकाःस्मृताः ॥
” * ॥
द्बिसप्ततिसाध्यमौलिका यथा, --“होडः स्वरधरधरणी बाणआयिच सोमः पैसुर सामः ।भञ्जो विन्दो गुह बल लोघःशर्म्मा वर्म्मा हुइ भूँयि चन्द्रः ॥
रुद्रो रक्षित राजादित्योविष्णुर्नागः खिल पिल गूतः ।इन्द्रो गुप्तः पालो भद्रओमश्चाङ्कुर बन्धुर नाथः ॥
शाँयिर्हेशो मानो गण्डोराहा राणा राहुत साना ।दाहा दाना गण उपमाना ॥
खामः क्षोमो घर वै ओषःवीदस्तेजश्चार्णव आशः ।शक्तिर्भूतो ब्रह्मो शानःक्षेमो हेमो बर्द्धन रङ्गः ।गुइः कीर्त्तिर्यशः कुण्डोनन्दी शीलो धनुर्गुणः ॥
”इति द्बिसप्ततिमौलिकाः ॥
* ॥
अन्यच्च ।“देवो भूदेवभक्तो गुहसदृशगुणो दास ईशान-दासःसेनो दत्तः सुदत्तामहितजनचयः पालितोधर्म्मपालः ।सिंहः सिंहप्रतापः क्षितिनिकरकरादानदक्षःकरोऽसौगौडेऽष्टौ संस्थितास्ते गुणगणनिपुणा मौलिक-त्वेन सिद्धाः ॥
* ॥
होडबाणधरणीखिलसोमाभुञ्जबिन्दगुहराजराहुताः ।रुद्रपालबलसामरक्षितालोधशर्म्मभुँयिवर्म्मबन्धराः ॥
चन्द्रशाँयिगुयिभद्रपैसुरागण्डगुप्तघरकीर्त्तिवर्द्धनाः ।क्षेमहेमगणनाथविष्णवोब्रह्मरङ्गपिलहुइधनुर्गुणाः ॥
तेजोऽर्णवस्वरधरायिच शक्तिभूताःक्षोमौष शान विदशील यशोम नन्दी ।दाहाङ्कुरेन्द्रशुभकुण्डमनोपमानादानाशगूतविदिता भुवि कीर्त्तिमन्तः ॥
हेशादित्यौ राण राहा साना च खामक-स्तथा ।द्विसप्ततिमिताः साध्या मौलिका विदिताःक्षितौ ॥
”इति कुलाचार्य्यकारिका ॥
* ॥
(देशविशेषः । यथा, मार्कण्डेये । ५७ । ४८ ।“पौरिका मौलिकाश्चैव अश्मका भोग-वर्द्धनाः ॥
”)त्रि, मूलसम्बन्धिनि मौलसम्बन्धिनि च ॥
(भार-भूतं मूलं हरति वहत्यावहति वा । मूल +“तद्धरति वहत्यावहति भारात् वंशादिभ्यः ।”५ । १ । ५० । इति ठञ् । मूलभारहारके मूलभार-वाहके मूलभारानेतरि च । इति व्याकरणम् ॥
)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.