| YouTube Channel

मौन (mauna)

 
शब्दसागरः
English
मौन
n.
 (-नं) Silence, taciturnity.
E.
 मुनि a sage, (who practises, ) अण्
aff.
Capeller Eng
English
मौन॑
n.
 the condition of a Muni or holy sage
silence.
Yates
English
मौन (नं) 1.
n.
 Silence.
Spoken Sanskrit
English
मौन mauna
n.
 silence
शान्तता zAntatA
f.
 silence
अनध्याय anadhyAya
m.
 silence
जोष joSa
m.
 silence
तूष्णीम्भाव tUSNImbhAva
m.
 silence
मूकिमन् mUkiman
m.
 silence
अभाषण abhASaNa
n.
 silence
अकूजन akUjana
n.
 silence
तूष्णींस्थान tUSNIMsthAna
n.
 silence
निःशब्द niHzabda
n.
 silence
मौनित्व maunitva
n.
 silence
मूकत्व mUkatva
n.
 silence
यतवाक्त्व yatavAktva
n.
 silence
वाचंयमत्व vAcaMyamatva
n.
 silence
वाग्बन्धन vAgbandhana
n.
 silence
वाग्यमन vAgyamana
n.
 silence
अवतृणत्ति { अव- तृद् } avatRNatti { ava- tRd } verb silence [ as a drum ]
निरुत्तरी करोति { निरुत्तरीकृ } niruttarI karoti { niruttarIkR } verb silence
अधर adhara
adj.
 silenced
अवरोपित avaropita
adj.
 silenced
मौन mauna
n.
 silence
मौन mauna
n.
 office or position of a muni or holy sage
मौन mauna
n.
 taciturnity
मौन स्वीकरण mauna svIkaraNa
n.
 tacit assent
Wilson
English
मौन
n.
 (-नं) Silence, taciturnity.
E.
 मुनि a sage, (who practices it, ) and अण्
aff.
Apte
English
मौनम् [maunam], [मुनेर्भावः अण्]
Silence, taciturnity
विभूषणं मौनमपण्डितानाम्
Bh.*
 2.7
मौनं सर्वार्थसाधनम् 'open your lips'
मौनं समाचर 'hold your tongue'.
The unblooming state (अप्रफुल्लीभाव)
गुञ्जति मञ्जु मिलिन्दे मा मालति मौनमुपयासीः
Bv.*
 1.19.
Comp.
 -मुद्रा the attitude of silence. -व्रतम् a vow of silence.
Apte 1890
English
मौनं [मुनेर्भावः अण्] Silence, taciturnity
मौनं सर्वार्थसाधनं
मौनं त्यज ‘open your lips’
मौनं समाचार ‘hold your tongue’.
Comp.
मुद्रा the attitude of silence.
व्रतं a vow of silence.
Monier Williams Cologne
English
मौन॑
m.
 (fr. मुनि) a patr.
ĀśvŚr.
pl.
N.
 of a dynasty,
VP.
मौन॑
n.
 the office or position of a Muni or holy sage,
ŚBr.
MBh.
silence, taciturnity,
ChUp.
Mn.
MBh.
&c.
 (मौनं with √ कृ, or वि-√ धा or सम्-आ-√ चर्, to observe silence, hold one's tongue).
Monier Williams 1872
English
मौन मौन, अस्, m. (fr. मुनि), a patro-
nymic
(आस्), m. pl., N. of a dynasty
(ई), f., N.
of the fifteenth day in the dark half of the month
Phālguna, when a ceremony of bathing in silence is
performed
(अम्), n. the office or position of a
Muni or holy sage
silence, taciturnity.
—मौन-
भट्ट, अस्, m. a proper N.
—मौन-मन्त्राव-
बोध (°र-अव्°), अस्, m., N. of a work by Sundara-
śukla.
—मौन-मुद्रा, f. the Mudrā or attitude
of silence.
—मौन-व्रत, अम्, n. a vow of silence
(अस्, आ, अम्), observing a vow of silence, holding
one's tongue
[cf. मुनि-व्रत।]
—मौनव्रत-
धारिन्, ई, इणी, इ, or मौन-व्रतिन्, ई, इनी, इ, ob-
serving a vow of silence.
—मौन-सम्मति, इस्, f.
silent assent.
Macdonell
English
मौन mauná,
n.
 condition of a Muni or ascetic
🞄silence (-ṃ vi-dhā or sam-ā-car, observe 🞄silence, hold oneʼs tongue): -dhārin,
a.
 🞄[Page237-1] 🞄observing silence
-vṛtti,
a.
 observing the 🞄vow of silence
-vrata,
n.
 vow of silence
a.
 🞄observing the vow of silence
-vratin,
a.
 id..
Benfey
English
मौन मौन, i. e. मुनि + अ,
n.
Silence, taciturnity, Hit. i. d. 134,
M.M.
Pañc. iv. d. 51.
--
Comp.
चिन्ता-,
n.
 silent thinking, Vikr. d.
130.
Hindi
Hindi
मौन
Apte Hindi
Hindi
मौनम्
नपुं*
 - मुनेर्भावः - अण्
"चुप्पी, मूकभाव"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मौन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾತಾಡದಿರುವಿಕಕೆ
निष्पत्तिः - > "अण्" (५-१-१३१)
व्युत्पत्तिः - > मुनेः कर्म भावो वा
प्रयोगाः - > "मौनान्मूकः प्रवचनपटुर्वाचको जल्पको वा"
उल्लेखाः - > भर्तृ० १-४७
मौन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗದ್ದಲವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ /ಶಬ್ದ ಮಾಡದಿರುವಿಕೆ
मौन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾತನಾಡದಿರುವ ನಿಯಮ
प्रयोगाः - > "मौनेन व्रतनिष्ठानां स्वाक्रोशं मन्यते स्म सः"
उल्लेखाः - > नैष० १७-१७८
L R Vaidya
English
mOna {% n. %} Silence, taciturnity, R.i.22, Bg.x.38.
Bopp
Latin
मौन n. (a मुनि anachoreta s. अ) silentium.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
[mauna, read maula, q.v., Laṅk 〔16.14〕.]
Lanman
English
mauná, n. silence. [múni, 1208d.]
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अभाषणं पुनर्मौनं गुरुर्धर्मोपदेशकः ॥ ७७ ॥
-wordlist-
अभाषण (क्ली), मौन (क्ली), गुरु (पुं), धर्मोपदेशक (पुं)
--source--
तूष्णीं तूष्णीकां जोषं च मौनं दिष्ट्या तु संमदे ॥ १५२८ ॥
-wordlist-
तूष्णीम् (अ), तूष्णीकाम् (अ), जोषम् (अ), मौन (क्ली), दिष्ट्या (अ), सम्मद (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
तूष्णीम्
तूष्णीम्, जोषम्, मौन
तूष्णीं जोषं भवेन्मौने स्म स्यात्संस्मरणादिषु ।
verse 5.1.1.883
page 0101
Vedic Reference
English
Mauna, ‘descendant of Muni, ’ is the patronymic of Aṇīcin
in the Kauṣītaki Brāhmaṇa (xxiii. 5).
अमरकोशः
Sanskrit
Word: मौनम्
Root: मौन
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ silence
⇒ taciturnity
⇒ office or position of a muni or holy sage
Shloka(s):
2|7|36|1 ► उपस्पर्शस्त्वाचमनमथ मौनमभाषणम्। (ब्रह्मवर्गः)
3|4|9|2 ► मौने तु तूष्णीं तूष्णीकां सद्यः सपदि तत्क्षणे॥ (अव्ययवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|7|36|1 ⇢ मौनम् (मौन) (नपुं) ⇒ silence, taciturnity, office or position of a muni or holy sage
➠ 2|7|36|1 ⇢ अभाषणम् (अभाषण) (नपुं)
➠ 3|4|9|2 ⇢ (तूष्णीं) (अव्य)
➠ 3|4|9|2 ⇢ (तूष्णीकां) (अव्य)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ क्रिया
जातिः ➡ अवस्था
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मौनं,
क्ली,
 (मुनेर्भाव इति । मुनि + अण् ।) शब्द-प्रयोगराहित्यम् ॥
तत्पर्य्यायः । अभाषणम् २ ।तूष्णीम् ३ तूष्णीकाम् ४ । इत्यमरः । २ । ७ । ३६ ॥
(यथा, रघुवंशे । १ । २२ ।“ज्ञाने मौनं क्षमा शक्तौ त्यागे श्लाघाविपर्य्ययः ।गुणा गुणानुबन्धित्वात्तस्य सप्रसवा इव ॥
”)कर्म्मविशेषे मौनाचरणं यथा, --“उच्चारे मैथुने चैव प्रस्रावे दन्तधावने ।स्नाने भोजनकाले च षट्सु मौनं समाचरेत् ॥
”इति तिथ्यादितत्त्वम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मौन
न०
 मुनेर्भावः । वाग्व्यापारराहित्ये “उच्चारेमैथुने चैव प्रस्नावे दन्तधावने । स्नाने भोजनकाले चषट्सु मौनं समाचरेत्” इति स्मृतिः ।
Capeller
German
मौन॑
m.
 Pl. N. einer Dynastie.
n.
 der Stand
des Muni
das Schweigen.
Burnouf
French
मौन मौन
n.
 (मुनि) silence [d'une personne qui parle
peu].
मौनिन् a. silencieux
qui pratique le silence des ascètes.
-- S.
m.
 ascète.
Stchoupak
French
मौन-
nt. état de Muni
silence, vœu de silence
m.
pl.
n.
 d'une
dynastie.
°धारिन्- a. qui observe (le vœu de) silence.
°व्रत- nt. vœu de silence
a. qui observe ce vœu.