| YouTube Channel

मोहरात्रि (moharAtri)

 
Monier Williams Cologne
English
मोह—रात्रि
f.
‘night of bewilderment’, the when the world is to be destroyed,
BrahmaP.
Apte Hindi
Hindi
मोहरात्रिः
स्त्री*
मोह-रात्रिः -
प्रलय की रात जब समस्त विश्व नष्ट हो जायगा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मोहरात्रि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಳಯ /ಚತುರ್ಮುಖಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರತಿದಿನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಾಗುವ ಅವಾಂತರಪ್ರಳಯ
विस्तारः - > ಚತುರ್ಮುಖನ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದು ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರತಿದಿನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಾಗುವುದು ಮೋಹರಾತ್ರಿ. ಉಳಿದ ದಿನಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಾಗುವ ಪ್ರಳಯವು ಕಾಲರಾತ್ರಿ. "एवं पञ्चाशदब्दे गते तु ब्रह्मणो नृप दैनन्दिनस्तु प्रलयं वेदेषु परिकीर्तितम् मोहरात्रिश्च सा प्रिक्ता वेदविद्भिः पुरातनैः ॥"
L R Vaidya
English
moha-rAtri {% f. %} the night of universal destruction.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मोहरात्रिः,
स्त्री,
(मोहस्य रात्रिः ।) दैनन्दिन-प्रलयः यथा, --“एवं पञ्चाशदब्दे गते तु ब्रह्मणो नृप ! ।दैनन्दिनन्तु प्रलयं वेदेषु परिकीर्त्तितम्
मोहरात्रिश्च सा प्रोक्ता वेदविद्भिः पुरातनैः ।तत्र सर्व्वे प्रनष्टाश्च चन्द्रार्कादिदिगीश्वराः
आदित्या वसवो रुद्रा मन्विन्द्रा मानवादयः ।ऋषयो मुनयश्चैव गन्धर्व्वा राक्षसादयः
मार्कण्डेयो लोमशश्च पेचकश्चिरजीविनः ।इन्द्रद्युम्नश्च नृपतिश्चाकूपारश्च कच्छपः ।नाडीजङ्घो वकश्चैव सर्व्वे नष्टाश्च तत्र वै
ब्रह्मलोकादधः सर्व्वे लोका नागालयास्तथा ।ब्रह्मलोकं ययुः सर्व्वे ब्रह्मलोकादधस्तथा
गते दैनन्दिने ब्रह्मा लोकांश्चं ससृजे पुनः ।एवं शताब्दपर्य्यन्तं परमायुश्च ब्रह्मणः
ब्रह्मणश्च निपातेन महाकल्पो भवेन्नृप ! ।प्रकीर्त्तिता महारात्रिः सा एव पुरातनैः
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे ५४ ७२ -- ७९
*
मोहः कर्त्तव्याग्रहः एव रात्रिरिव रात्रि-र्बुद्धिमोहकत्वान्निद्रारूपा इदानीन्तनजनानांरात्रिरिति वा इति देवीमाहात्म्यटीकायांविद्याविनोदः
*
जन्माष्टमीरात्रिः यथा, --“दीपोत्सवचतुर्द्दश्याममया योग एव चेत् ।कालरात्रिर्महेशानि ! ताराकालीप्रियङ्करी ।जन्माष्टमी महेशानि ! मोहरात्रिः प्रकीर्त्तिता
तृतीया माधवे शुक्ला कुलवारर्क्षसंयुता ।दारुणा कीर्त्तिता देवि ! सर्व्वसिद्धेश्वरी परा
”इति शक्तिसङ्गमतन्त्रम्
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मोहरात्रि स्त्री ब्रह्मणो निजपरिमाणेन पञ्चाशदव्दे गतेप्रलयभेदे “कालरात्रिर्महारात्रिर्मोहरात्रिश्च” चण्डी