| YouTube Channel

मोरटः (moraTaH)

 
Apte
English
मोरटः [mōraṭḥ], [मुर्-अटन्]
A kind of plant with sweet juice.
The milk of a cow seven days after calving.
टम् The root of the sugarcane.
The flower of the Ankoṭa tree. -टा Hemp used for bow-strings (मूर्बा).
Apte 1890
English
मोरटः [मुर्-अटन्] 1 A kind of plant with sweet juice.
2 The milk of a cow recently calved.
टं 1 The root of the sugarcane.
2 The flower of the Aṅkoṭa tree.
टा Hemp used for bow strings (मूर्वा).
Apte Hindi
Hindi
मोरटः
पुं*
 - मुर् + अटन्
मीठे रस वाला एके पौधा
मोरटः
पुं*
 - -
ताजी ब्याई गाय का दूध
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मोरटः,
पुं,
 (मुर + अटन् ।) लताप्रमेदः । क्षीर-मोरटा इति भाषा । तत्पर्य्यायः । कर्ण-पुष्पः २ पीलुपत्रः ३ मधुस्रवः ४ घनमूलः ५दीर्घमूलः ६ पुरुषः ७ क्षीरमोरटः ८ । क्वचित्पुस्तके कर्णपुष्पस्थाने क्षीरपुष्प इति पीलुपत्र-स्थाने पीलुपुत्त्र इति च पाठः ॥
(तथास्यपर्य्यायान्तरम् ।“पीलुपर्णी घनरसो हस्तिपर्णी च मोरटः ॥
”इति वैद्यकरत्नमालायाम् ॥
)अस्य गुणाः । क्षीरबहुलत्वम् । मधुरत्वम् ।कषायत्वम् । पित्तदाहज्वरनाशित्वम् । वृष्य-त्वम् । बलविवर्द्धनत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
(यथा, सुश्रुते । १ । ४५ अध्याये ।“गुरुः किलाटोऽनिलहा पुंस्त्वनिद्राप्रदःस्मृतः ।मधुरौ बृंहणौ वृष्यौ तद्बत्पीयूषमोरटौ ॥
”)