| YouTube Channel

मोदक (modaka)

 
शब्दसागरः
English
मोदक
mfn.
 (-कः-की-कं) Delighting, rejoicing, causing happiness or de-
light.
mn. (-कः-कं) A sort of sweetmeat.
m.
 (-कः) A mixed caste.
E.
 मुद् to be glad, in the causal form, to make glad, and ण्वुल्
aff.
Capeller Eng
English
मोदक
a.
 delighting (—°)
m.
n.
 small round comfit,
sweetmeat.
Yates
English
मोदक (कः-की-कं)
a. Rejoicing.
m.
n.
A sort of sweetmeat.
Wilson
English
मोदक
mfn.
 (-कः-की-कं) Delighting, rejoicing, causing happiness or
delight.
mn. (-कः-कं) A sort of sweetmeat.
E.
 मुद to be glad, in the causal form, to make glad, and ण्वुल्
aff.
Apte
English
मोदक [mōdaka],
a.
 (-का, -की
f.
 ) [मोदयति-मुद् णिच् ण्वुल्]
Pleasing, delighting, gladdening.
Glad, delighted.
कः, कम् A sweetmeat in general
Y.*
 1.289 (com. मोदकाः लड्डुकाः).
A kind of pill (in medicine). -कः
N.
 of a mixed tribe (sprung from a Kṣatriya father and a Śūdra mother).
Comp.
 -कारः a confectioner.-वल्लभः
N.
 of Gaṇeśa.
Apte 1890
English
मोदक a. (का,
की f.) [मोदयति मुद्णिच् ण्वुल्] 1 Pleasing, delighting, gladdening.
2 Glad, delighted.
कः,
क A sweetmeat in general
Y. 1. 289.
कः N. of a mixed tribe (sprung from a Kṣatriya father and a Śūdra mother).
Comp.
कारः a confectioner.
Monier Williams Cologne
English
मोदक
mfn.
 (ifc. ) gladdening, exhilarating,
MBh.
मोदक
m.
n.
 a small round sweetmeat, any sweetmeat,
MBh.
R.
&c.
मोदक
m.
 (in medicine) a kind of pill,
Suśr.
Bhpr.
a partic. mixed caste (the sons of a Kṣatriya by a Śūdra mother),
L.
मोदक
n.
 a kind of metre,
Col.
Monier Williams 1872
English
मोदक, अस्, आ or ई, अम्, delighting, rejoicing,
pleasing, gladdening, exhilarating, causing happiness
or delight
glad, cheerful
(अस्, अम्), m. n. a small
round sweetmeat or a sweetmeat in general
(in
medicine) a sort of pill
(अस्), m. a particular mixed
caste (the son of a Kṣatriya by a Śūdra mother)
(अम्), n. a kind of metre, four times ¯˘˘¯˘˘¯
˘˘¯˘˘¯
(ई), f., N. of a particular mythical club
or weapon.
—मोदक-कार, अस्, m. a sweetmeat-
maker, confectioner.
—मोदक-मय, अस्, ई, अम्,
composed of sweetmeats.
—मोदक-शराव, अस्,
अम्, m. n. a dish of sweetmeats.
Benfey
English
मोदक मोदक, i. e. मुद् + अक,
I.
adj.
 Delighting.
II.
m.
 and
n.
 A sort
of sweetmeat, Pañc. i. d. 303
sweet-
meats in general, Vikr. 45, 13.
Hindi
Hindi
मीठा - चावल गेंदों के साथ
Apte Hindi
Hindi
मोदक
वि* - मोदयति-मुद् + णिच् + ण्वुल्
"सुहावना, आनंदप्रद, प्रसन्नतादायक"
मोदकः
पुं*
 - -
"मिठाई, लड्डू"
मोदकम्
नपुं*
 - -
"मिठाई, लड्डू"
मोदकः
नपुं*
 - -
एक वर्ण संकर जाति
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मोदक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಡುಬು /ಇಡ್ಲಿ
व्युत्पत्तिः - > मोदयति इति
मोदक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶೂದ್ರಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಿಶ್ರಜಾತಿಯವನು
निष्पत्तिः - > मुद (हर्षे) + णिच् - "ण्वुल्" (३-१-१३३)
प्रयोगाः - > "किमेतेन खण्डेन मोदकाः क्रियन्ते"
उल्लेखाः - > रत्ना० १
मोदक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹರ್ಷವುಂಟುಮಾಡುವ /ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವ
L R Vaidya
English
modaka {% (I) m.n. %} A kind of sweetmeat, Yaj.i.289.
modaka {% (II) m. %} Name of a mixed caste sprung from a Kshatriya father and a Śūdra mother.
Bopp
Latin
मोदक (a Caus. r. मुद् s. अक)
1) Adj. exhilarans.
2) Subst.
m. n. cupediarum genus. UR. 16. 2. infr.
Lanman
English
modaka, m. small round comfit, sweetmeat.
[prop. ‘gladdener, ’ √mud, 1181:
so Eng. cheer and refreshment are applied
esp. to eatables.]
Kridanta Forms
Sanskrit
मुद् (मु꣡दँ॒ हर्षे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = मोदनम्
अनीयर् = मोदनीयः - मोदनीया
ण्वुल् = मोदकः - मोदिका
तुमुँन् = मोदितुम्
तव्य = मोदितव्यः - मोदितव्या
तृच् = मोदिता - मोदित्री
क्त्वा = मोदित्वा / मुदित्वा
ल्यप् = प्रमुद्य
क्तवतुँ = मुदितवान् / मोदितवान् - मुदितवती / मोदितवती
क्त = मुदितः / मोदितः - मुदिता / मोदिता
शानच् = मोदमानः - मोदमाना
मुद् (मु꣡दँ꣡ संसर्गे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = मोदनम्
अनीयर् = मोदनीयः - मोदनीया
ण्वुल् = मोदकः - मोदिका
तुमुँन् = मोदयितुम्
तव्य = मोदयितव्यः - मोदयितव्या
तृच् = मोदयिता - मोदयित्री
क्त्वा = मोदयित्वा
ल्यप् = प्रमोद्य
क्तवतुँ = मोदितवान् - मोदितवती
क्त = मोदितः - मोदिता
शतृँ = मोदयन् - मोदयन्ती
शानच् = मोदयमानः - मोदयमाना
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 रमणीय, रम्य, मनोरम, मनोहर, सुभग, हर्षक, नन्दक, प्रीतिद, मोदक, प्रमोदिन्, रमण
adjective
रन्तुं योग्यः।
"सरोवरतीरे उषितम् भारतीय प्रौद्योगिक संस्था पवई इति एकं रमणीयं स्थलम्।"
Synonyms:
 रम्य, रमणीय, आनन्दमय, सुखद, परितोषजनक, मनोरम, मनोहर, सुभग, नन्दक, नन्दन, आनन्दन, आनन्दद, हर्षक, हर्षकर, हर्षण, प्रीतिद, मोदक, प्रमोदिन्, रमण, रामणीयक
adjective
यः आनन्दयति।
"मम यात्रा रम्या आसीत्।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dga' byed
१) आराधन २) नन्दक ३) नन्दन ४) नन्दिक ५) प्रिय ६) प्रियकार ७) प्रियंकर ८) प्रीतिकर ९) मुदिर १०) मोदक ११) राम १२) रामिल
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskrit
--source--
इण्डेरिका तु वटिका शष्कुली त्वर्धलोटिका ॥ ९५ ॥
पर्पटास्तु मर्मराला घृताण्डी तु घृतौषणी ॥
समिता खण्डाज्यकृतौ मोदको लड्डुकश्च सः ॥ ९६ ॥
एलामरिचादियुतः स पुनः सिंहकेसरः ।
-wordlist-
इण्डेरिका (स्त्री), वटिका (स्त्री), शष्कुली (स्त्री), अर्धलोटिका (स्त्री), पर्पटा (स्त्री), मर्मराला (स्त्री), घृताण्डी (स्त्री), घृतौषणी (स्त्री), मोदक (पुं), लड्डुक (पुं), सिंहकेसर (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मोदकः,
पुं,
क्ली,
 (मोदयति बालादीनिति । मुद+ णिच् + ण्वुल् ।) खाद्यविशेषः । इत्यमरः ।३ । ५ । ३३ ॥
मोया इति भाषा । अस्य दान-मन्त्रो यथा, --“मोदकं स्वादुसंयुक्तं शर्करादिविनिर्म्मितम् ।मया निवेदितं भक्त्या गृहाण परमेश्वरि ! ॥
”इति दुर्गोत्सवपद्धतिः ॥
गुडः । यवासशर्करा । इति राजनिर्घण्टः ॥
शर्करादिद्वारापक्वौषधविशेषः । अस्य पूर्णवीर्य्यंषण्मासं तिष्ठति । इति सुखबोधः ॥
(यथा, --“वटका अथ कथ्यन्ते तन्नाम गुटिका वटी ।मोदको वटिका पिण्डी गुडो वर्त्तिस्तथोच्यते ॥
द्रवन्तु द्बिगुणं देयं मोदकेषु भिषग्वरैः ॥
द्रवं द्रवरूपद्रव्यं कर्षप्रमाणं तन्मात्रा बलं दृष्ट्वाप्रयुज्यते । बलमिति कालादेरप्युपलक्षणम् ।”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे द्बितीये भागे ॥
)हर्षके, त्रि । इति मेदिनी । के, १४१ ॥
(यथा, महाभारते । ७ । ३५ । ३८ ।“हतारोहांश्छिन्नघण्टान् क्रव्यादगणमोद-कान् ॥
”)
मोदकः,
पुं,
 (मोदयति मिष्टान्ननिर्म्माणेनेति । मुद्+ णिच् + ण्वुल् ।) वर्णसङ्करजातिविशेषः ।मयरा इति भाषा । स च शूद्रायां क्षत्त्रिया-ज्जातः । इति स्मृतिः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मोदक
पु०
 मोदयति मुद--णिच्--ण्वुल् । १ खाद्यभेदे (मोया)अमरः । शूद्रायां क्षत्रियाज्जाते २ वर्णसङ्करजातिभेदे(मयरा) स्मृतिः ।
Capeller
German
मोदक erfreuend (—°)
m.
n.
 Konfekt,
Leckerbissen.
Stchoupak
French
मोदक-
ag. ifc. qui réjouit
m.
 nt. petit gâteau, bonbon, pilule
-ई-
f.
n.
 d'une massue mythique.
°कार-
m.
 pâtissier.