मैत्रावरुणः (maitrAvaruNaH)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Apte

English

मैत्रावरुणः [maitrāvaruṇḥ],  1 An epithet of Vālmīki.

Of Agastya. 

N.
  of one of the officiating priests at a sacrifice.

N.
  of Vasiṣṭha
 त्वां मैत्रावरुणो$भिनन्दतु गुरुर्यस्ते गुरूणामपि U.*
  5.28.

Apte 1890

English

 मैत्रावरुणः 1 An epithet of Vālmīki. 
2 Of Agastya. 
3 N. of one of the officiating priests at a sacrifice. 
4 N. of Vasiṣṭha
 U. 5. 28. 

Apte Hindi

Hindi

मैत्रावरुणः
पुं*
  - "मित्रश्च वरुणश्च - द्व* स* ,  मित्रस्यानङ्
 मित्रावरुण + अण्"
वाल्मीकि का विशेषण

मैत्रावरुणः
पुं*
  - -
अगस्त्य का विशेषण

मैत्रावरुणः
पुं*
  - -
यज्ञ के प्रतिनिधि ऋत्विजों में से एक

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मैत्रावरुणः,  पुं,
   (मित्रश्च वरुणश्चेति । “देवता-द्वन्द्वे च ।” ६ । ३ । २६ । इत्यनङ् । ततः “देवता-द्बन्द्बे च ।” ७ । ३ । २१ । इति मित्रस्य वृद्धिः ।“दीर्घाच्च वरुणस्य ।” ७ । ३ । २३ । इतिवरुणस्य न वृद्धिः । तयोरपत्यमिति । मित्रा-वरुण + अण् ।) अगस्त्यः । इति शब्दरत्ना-वली ॥
 (यथा,  अथर्व्ववेदे । ५ । १९ । १५ ।“न वर्षं मैत्रावरुणं ब्रह्मज्यमभिवर्षति ॥
”अस्य विवरणं यथा,  ऋग्वेदे । ७ । ३३ । ११ ।“उतासि मैत्रावरुणो वसिष्ठोर्व्वश्या ब्रह्मन्मनसोऽधिजातः ।द्रप्सं स्कन्नं ब्रह्मणा दैव्ये न विश्वे देवा पुष्करेत्वाददन्त ॥
”“उतापि च हे वसिष्ठ ! मैत्रावरुण ! मित्रावरु-णयोः पुत्त्रोऽसि ब्रह्मन् वसिष्ठ ! उर्व्वश्या अप्स-रसो मनसो ममायं पुत्त्रः स्यादिति ईदृशात्संकल्पात् द्रप्सं रेतः मित्रावरुणयोरुर्व्वशीदर्श-नात् स्कन्नमासीत् । तस्मादधिजातोऽसि । तथाच वक्ष्यते । सत्रेहजातावित्यृचि । एवं जातंत्वा त्वां दैव्येन देवसम्बन्धिना ब्रह्मणा वेद-राशिना अहम्भुवा युक्तं पुष्करे विश्वेदेवाअददन्त अधारयन्त । तथाचादितेर्मित्रा-वरुणौ जज्ञाते इति प्रकृत्य पठ्यते ।तयोरादित्ययोः सत्रे दृष्ट्वाप्सरसमुर्वशीम् ।रेतश्चस्कन्द तत्कुम्भे न्यपतद्बासतीवरे ॥
तेनैव तु मुहूर्त्तेन वीर्य्यवन्तौ तपस्विनौ ।अगस्त्यश्च वसिष्ठश्च तत्रर्षी सम्बभूवतुः ॥
बहुधापतितं रेतः कलशे च जले स्थले ।स्थले वसिष्ठस्तु मुनिः सम्भूत ऋषिसत्तमः ॥
कुम्भे त्वगस्त्यः सम्भूतो जले मत्स्यो महा-द्युतिः ।उदियाय ततोऽगस्त्यः शम्यामात्रो महातपाः ॥
मानेन सम्मितो यस्मात्तस्मान्मान्य इहोच्यते ।यद्बा कुम्भादृषिर्जातः कुम्भेनापि हि मीयते ।कुम्भ इत्यभिधानञ्च परिमाणञ्च लक्ष्यते ।ततोऽप्सु गृह्यमाणासु वसिष्ठः पुष्करे स्थितः ।सर्व्वतः पुष्करे तं हि विश्वे देवा अधारयन् ॥
”इति तद्भाष्ये सायणः ॥
)

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.