| YouTube Channel

मैत्रः (maitraH)

 
Hindi
Hindi
अनुकूल
Apte Hindi
Hindi
मैत्रः
पुं*
- -
ऊँचा या पूर्ण ब्राह्मण
मैत्रः
पुं*
- -
एक विशेष वर्णसंकर जाति
मैत्रः
पुं*
- -
गुदा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
ब्राह्मणः, विप्रः, द्विजातिः, द्विजः, भूदेवः, अग्रजन्मा, सूत्रकण्ठः, वक्त्रजः, बाडवः, वेदवासः, गुरूः, मैत्रः
noun
यः ब्रह्मम् जानाति।
"कर्मणा ब्राह्नणो जातः करोति ब्रह्मभावनाम्।"[श.क.]"
Synonyms:
ब्राह्मणः, द्विजः, विप्रः, द्विजोत्तमः, द्विजातिः, द्विजन्मा, अग्रजन्मा, भूदेवः, अग्रजातकः, सूत्रकण्ठः, ज्येष्ठवर्णः, वक्त्रजः, मैत्रः, वेदवासः, नयः, षट्कर्मा, गुरूः, ब्रह्मा
noun
हिन्दूधर्मशास्त्रानुसारेण चातुर्वर्ण्यव्यवस्थायां प्रथमो वर्णः यस्य शास्त्रनिरूपितधर्माः अध्ययनं यजनं दानञ्च सन्ति।
"ब्राह्मण्यां ब्राह्मणात् जातो ब्राह्मणः संशयः। क्षत्रियायां तथैव वैश्यायाम् अपि चैव हि।"
Synonyms:
अपानम्, गुदम्, पायुः, मैत्रः, गुह्यम्, गुदवर्त्म, तनुह्रदः, मार्गः
noun
अवयवविशेषः -यस्माद् मलादि निःसरति।
"अपानस्य शुद्धेः नैकेभ्यः रोगेभ्यः रक्षणं भवति अपानवायुः अपाने वर्तते।"
Synonyms:
ब्राह्मणः, द्विजः, विप्रः, द्विजोत्तमः, द्विजातिः, द्विजन्मा, अग्रजन्मा, भूदेवः, अग्रजातकः, सूत्रकण्ठः, ज्येष्ठवर्णः, वक्त्रजः, मैत्रः, वेदवासः, नयः, षट्कर्मा, गुरूः, ब्रह्मा
noun
हिन्दूधर्मशास्त्रानुसारेण चातुर्वर्ण्यव्यवस्थायां प्रथमस्य ब्राह्मणवर्णस्य कोऽपि पुमान् यस्य शास्त्रे निरूपिताः धर्माः अध्ययनं यजनं दानञ्च सन्ति।
"न क्रुध्येत् प्रहृष्येत् मानितोऽमानितश्च यः। सर्वभूतेषु अभयदस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः॥ "
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मैत्रः,
पुं,
ब्राह्मणः इति त्रिकाण्डशेषः
(यथा, मनुसंहितायाम् ८७ ।“जप्येनैव तु संसिध्येद् ब्राह्मणो नात्र संशयः ।कुर्य्यादन्यन्न वा कुर्य्यान् मैत्रो ब्राह्मण उच्यते
”“मित्रमेव मैत्रः स्वार्थे अण् ।” इति तट्टीकायांमेधातिथिकुल्लूकौ
(उदयमुहूर्त्तात् तृतीय-मुहूर्त्तः तथा बृहस्पतिः ।“आर्द्रः सार्द्रस्तथा मैत्रः शुभो वासव एवच
”यथा, कुमारे ।“मैत्रे मुहूर्त्ते शशलाञ्छनेनयोगं गतासूत्तरफल्गुनीषु
”वर्णशङ्करविशेषः यथा, मनुः १० २३ ।“वैश्यात्तु जायते व्रात्यात् मुधन्वाचार्य्य एव ।कारूषश्च विजन्मा मैत्रः सात्वत एव
”)