मेष (meSa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मेष m.
  (-षः)
	 1. A ram. 
	 2. The sign Aries.
	 3. A kind of drug.
	 f.
  (-षा)
A sort of small cardamom,  brought from Guzerāt.
	 f.
  (-षी) An
ewe.
 E.
  मिष् to contend with,  aff.
   अच् ।

Capeller Eng

English

 मेष॑ m.
  ram,  sheep,  in Veda also a fleece or anything
woollen
 f.
  ई॑ ewe.

Yates

English

 मेष (षः) 1.
m.
  A ram
Aries
 a drug.
f.
  (षा) Cardamoms. (षी) Ewe.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

मेष 	-	 meSa 	-	 m.
  	-	 sheep
एडका 	-	  eDakA 	-	 f.
  	-	 sheep
अविक 	-	  avika 	-	 m.
  	-	 sheep
उरण 	-	  uraNa 	-	 m.
  	-	 sheep
उरणक 	-	  uraNaka 	-	 m.
  	-	 sheep
उरभ्र 	-	  urabhra 	-	 m.
  	-	 sheep
बहुरोमन् 	-	  bahuroman 	-	 m.
  	-	 sheep
लोमश 	-	  lomaza 	-	 m.
  	-	 sheep
रोमश 	-	  romaza 	-	 m.
  	-	 sheep
सम्फाल 	-	  samphAla 	-	 m.
  	-	 sheep
अवि 	-	  avi 	-	 m.
 f.
  	-	 sheep
आविक 	-	  Avika 	-	 f.
 n.
  	-	 sheepskin
अविस्थल 	-	  avisthala 	-	 n.
  	-	 sheep-place
एडी 	-	  eDI 	-	 f.
  	-	  female sheep
एडक 	-	  eDaka 	-	 f.
  	-	  female sheep
प्लव 	-	  plava 	-	 m.
  	-	 sheep an arm
मेषचर्मन् 	-	  meSacarman 	-	 n.
  	-	 sheep - skin
अविलोमन् 	-	  aviloman 	-	 n.
  	-	 sheep's wool
उरामथि 	-	  urAmathi 	-	 adj.
  	-	  killing sheep
एड 	-	  eDa 	-	 m.
  	-	  kind of sheep

मेष 	-	  meSa 	-	 m.
  	-	 ram
उरण 	-	  uraNa 	-	 m.
  	-	 ram
उरणक 	-	  uraNaka 	-	 m.
  	-	 ram
उरभ्र 	-	  urabhra 	-	 m.
  	-	 ram
ऊर्णायु 	-	  UrNAyu 	-	 m.
  	-	 ram
एडक 	-	  eDaka 	-	 m.
  	-	 ram
पेत्व 	-	  petva 	-	 m.
  	-	 ram
पृष्ठशृङ्गिन् 	-	  pRSThazRGgin 	-	 m.
  	-	 ram
पृथूदर 	-	  pRthUdara 	-	 m.
  	-	 ram
प्रयुत्सु 	-	  prayutsu 	-	 m.
  	-	 ram
भेड 	-	  bheDa 	-	 m.
  	-	 ram
भेड्र 	-	  bheDra 	-	 m.
  	-	 ram
मेढ्र 	-	  meDhra 	-	 m.
  	-	 ram
मेढ्रक 	-	  meDhraka 	-	 m.
  	-	 ram
लोमश 	-	  lomaza 	-	 m.
  	-	 ram
रोमश 	-	  romaza 	-	 m.
  	-	 ram
वराह 	-	  varAha 	-	 m.
  	-	 ram
वृष्णि 	-	  vRSNi 	-	 m.
  	-	 ram
सद्रि 	-	  sadri 	-	 m.
  	-	 ram
सम्फाल 	-	  samphAla 	-	 m.
  	-	 ram

मेष 	-	 meSa 	-	 m.
  	-	 sheep
मेष 	-	 meSa 	-	 m.
  	-	  Aries  [ Astr. zodiac ]
मेष 	-	 meSa 	-	 m.
  	-	  ram

मेष 	-	  meSa 	-	 m.
  	-	 Aries  [ Astr. zodiac ]
क्रिय 	-	  kriya 	-	 m.
  	-	  sign Aries
छाग 	-	  chAga 	-	 m.
  	-	  sign Aries
आरण्यराशि 	-	  AraNyarAzi 	-	 m.
  	-	 Aries and Taurus
महाविषुव 	-	  mahAviSuva 	-	 n.
  	-	  moment of the sun's passing into Aries
अश्विनी 	-	  azvinI 	-	 f.
  	-	  head of Aries or the first of the 28 nakSatras
निशाबल 	-	  nizAbala 	-	 n.
  	-	  collect. name of the signs of the zodiac Aries
शीतल 	-	  zItala 	-	 m.
  	-	  religious ceremony observed on the sun's entering Aries

 
   मेष   meSa   m.
   sheep   
   मेष  meSa  m.
   Aries  [ Astr. zodiac ]   
   मेष  meSa  m.
   ram     
            

Wilson

English

 मेष
m.
  (-षः)
1 A ram. 
2 The sign Aries.
3 A kind of drug.
f.
  (-षा) A sort of small cardamom,  brought from
Guzerat. (-षी) An ewe.
E.
  मिष to contend with,  aff.
   अच्.

Apte

English

मेषः [mēṣḥ],  1 A ram,  sheep.

The sign Aries of the zodiac. Comp.
   -अण्डः an epithet of Indra.  -कम्बलः a woollen blanket or rug. -कुसुमः,  -लोचनः Cassia Thora (Mar.  टाकळा). -पालः,  -पालकः a shepherd. -मांसम् mutton. -यूथम् a flock of sheep. -शृङ्गः a species of tree
 Mb.
 *  14.43.3. -शृङ्गी Odina Pinnata (Mar.  मेढशिंगी).

Apte 1890

English

 मेषः 1 A ram,  sheep. 
2 The sign Aries of the zodiac. 
Comp. 
अंडः an epithet of Indra. 
कंबलः a woollen blanket or rug. 
पालः,  
पालकः a shepherd. 
मांसं mutton. 
यूयं a flock of sheep. 

Monier Williams Cologne

English

 मेष॑ m.
  (√ 2. मिष्) a ram,  sheep (in the older language applied also to a fleece or anything woollen),  RV.
   &c.
   &c.
  

 the sign of the zodiac Aries or the first arc of 30 degrees in a circle,  Sūryas.
 
 Var.
 
 BhP.

 a species of plant,  Suśr.
 

 N.
  of a partic.  demon,  L.
  (cf.   नेजम्°)

Monier Williams 1872

English

 मेष मेष,  अस्,  m. (fr. rt. 2. मिष्
 accord-
ing to some fr. rt. 1. मिष्),  a ram,  wether,  sheep, 
(in Ved. applied also to a fleece or anything woollen)
the sign of the zodiac Aries,  or the first arc of 30°
in a circle
 a kind of drug
 a species of plant [cf.
मेष-कुसुम,  मेष-पुष्पा]
 N. of a demon
said to possess children
 (आ),  f. a kind of carda-
moms
 (ई),  f. an ewe
 Nardostachys Jatamansi
Dalbergia Ougeinensis
 [cf. काल-म्°।]
—मेष-
कम्बल,  अस्,  m. a sheep's fleece or woollen dress
serving for an outer garment,  a woollen rug or
blanket.
—मेष-कुसुम,  अस्,  m. Cassia Tora
 [cf.
मेषाक्षि-कुसुम।]
—मेष-पाल or मेष-पा-
लक,  अस्,  m. a shepherd.
—मेष-पुष्पा,  f. a
species of plant.
—मेष-मांस,  अम्,  n. the flesh
of sheep,  mutton.
—मेष-यूथ,  अम्,  n. a flock
of sheep.
—मेष-लोचन,  अस्,  m. Cassia Tora.
—मेष-वल्ली,  f. Odina Pinnata.
—मेष-वाहिन्, 
ई,  इनी,  इ,  riding on a ram
 (इनी),  f.,  N. of one of
the Mātṛs attending on Skanda,  (also read मेघ-
वाहिनी।)
—मेष-विषाणिका,  f. = मेष-शृङ्गी, 
q. v.
—मेष-शृङ्ग,  अस्,  m. a species of tree
(enumerated among the द्रुमाणां राजानः)
 a
species of poisonous plant
 (ई),  f. Odina Pinnata.
—मेष-हृत्,  त्,  m.,  N. of a son of Garuḍa,  (also
read मेघ-हृत्।)
—मेषाक्षि-कुसुम (°ष-
अक्°),  अस्,  m. Cassia Tora.
—मेषाण्ड (°ष-अण्°), 
अस्,  m. ‘having ram's testicles, ’ an epithet of Indra.
—मेषान्त्री (°ष-अन्°),  f. a species of plant (=
अजान्त्री,  छगलान्त्री).
—मेषालु (°ष-आलु),  उस्, 
m. a species of plant (= वर्वरा).
—मेषाह्वय
(°ष-आह्°),  अस्,  m. Cassia Tora.

Macdonell

English

 मेष meṣ-á,  m.
  [√ miṣ] ram,  sheep
 fleece,  🞄article made of fleece (V.)
 Aries (sign of the 🞄zodiac): -vṛṣaṇa,  m.
  du. ramʼs testicles
 🞄a.  having a ramʼs testicles
 -sṛṅga,  m.
  a tree.

Benfey

English

 मेष मेष (vb. मिह्,  probably for
मेक्ष), 
 I. m.
 
 1. A ram.  Pañc. iii.
d. 40.
 2. The sign अरिएस्।
 II. f.
  षी, 
An ewe.

Hindi

पहले राशिचक्रीय हस्ताक्षर मेष राशि

Apte Hindi

Hindi

मेषः
पुं*
  - मिषति अन्योऽन्यं स्पर्धते -मिष् + अच्
"मेढ़ा,  भेड़"

मेषः
पुं*
  - -
मेष राशि

Shabdartha Kaustubha

Kannada

मेष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಟಗರು /ಗಂಡು ಕುರಿ
निष्पत्तिः - > मिष (स्पर्धायाम्) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > मिषति इति
प्रयोगाः - > "पितॄणां प्राभवाल्लेभे मेषस्य वृषणं वृषा"
उल्लेखाः - > च० रा०
मेष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇಷರಾಶಿ /ದ್ವಾದಶರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ರಾಶಿ /ಸೂರ್ಯನು ಅಶ್ವಿನಿ ಭರಣಿ ಮತ್ತು ಕೃತ್ತಿಕೆಯ ಮೊದಲನೆಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ರಾಶಿ
मेष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇಷ ಲಗ್ನ /ಮೇಷಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಲಗ್ನ
मेष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇಷಮಾಸ /ಸೂರ್ಯನು ಅಶ್ವಿನಿ ಭರಣಿ ಮತ್ತು ಕೃತ್ತಿಕೆಯ ಮೊದಲನೆಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಮಾಸ (ಕಾಲ)
विस्तारः - > "यदा तपनः मेषतुलयोर्वर्तते तदाहोरात्राणि समानानि भवन्ति,  यदा वृषभादिषु पञ्चसु राशिषु चरति तदाहान्येव वर्धन्ते ह्रसति च मासि मास्यैका घटिका रात्रिषु,  यदा वृश्चिकादिषु पञ्चसु वर्तते तदाहोरात्राणि विपर्ययाणि भवन्ति" - भाग० २१-४, ५

L R Vaidya

English

 meza {% m. %} 1. A ram,  a sheep,  M.xi.136
 2. the sign Aries of the zodiac.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

२३,  अज,  जहु,  माया,  मेष,  विकृति

Bopp

Latin

 मेष m. (fortasse e मेक्ष ejecto क्,  मेक्ष autem deduci pos-
set a r. मिह् in Des. मिमिक्ष्,  cf. मेढ्र,  मेह) hircus. AM.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

khrud byed
१) उक्ष २) मेढ्र ३) मेष

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
राशीनामुदयो लग्नं मेषप्रभृतयस्तु ते ।
-wordlist-
 
लग्न (पुंक्ली),  राश्युदय (पुं),  राशि (पुं),  मेष (पुं),  वृष (पुं),  मिथुन (पुं),  कर्कट (पुं),  सिंह (पुं),  कन्या (स्त्री),  तुला (स्त्री),  वृश्चिक (पुं),  धनुस् (क्ली),  मकर (पुं),  कुम्भ (पुं),  मीन (पुं)

--source--
 
युवाजो वर्करोऽवौ तु मेषोर्णायुहुडोरणाः ।
उरभ्रो मेण्ढको वृष्णिरेडको रोमशो हुडुः ॥ १२७६ ॥
संफालः शृङ्गिणो भेडो मेषी तु कुररी रुजा ।
जालकिन्यविला वेण्यथेडिक्कः शिशुवाहकः ॥ १२७७ ॥
पृष्ठशृङ्गो वनाजः स्यादविदुग्धे त्ववेः परम् ।
सोढं दूसं मरीसं च कुक्कुरो वक्रवालधिः ॥ १२७८ ॥
अस्थिभुग्भषणः सारमेयः कौलेयकः शुनः ।
शुनिः श्वानो गृहमृगः कुर्कुरो रात्रिजागरः ॥ १२७९ ॥
रसनालिड्रतपराः कीलशायिव्रणान्दुकाः ।
शालावृको मृगदंशः श्वालर्कस्तु स रोगितः ॥ १२८० ॥
-wordlist-
 
वर्कर (पुं),  अवि (पुं),  मेष (पुंक्ली),  ऊर्णायु (पुं),  हुड (पुं),  उरण (पुं),  उरभ्र (पुं),  मेण्ढक (पुं),  वृष्णि (पुं),  एडक (पुं),  रोमश (पुं),  हुडु (पुं),  सम्फाल (पुं),  शृङ्गिण (पुं),  भेड (पुं),  मेषी (स्त्री),  कुररी (स्त्री),  रुजा (स्त्री),  जालकिनी (स्त्री),  अविला (स्त्री),  वेणी (स्त्री),  ईडिक्क (पुं),  शिशुवाहक (पुं),  पृष्ठशृङ्ग (पुं),  वनाज (पुं),  अविदुग्ध (क्ली),  अविसोढ (क्ली),  अविदूस (क्ली),  अविमरीस (क्ली),  कुक्कुर (पुं),  वक्रवालधि (पुं),  अस्थिभुज् (पुं),  भषण (पुं),  सारमेय (पुं),  कौलेयक (पुं),  शुन (पुं),  शुनि (पुं),  श्वान (पुं),  गृहमृग (पुं),  कुर्कुर (पुं),  रात्रिजागर (पुं),  रसनालिह् (पुं),  रतकील (पुं),  रतशायिन् (पुं),  रतव्रण (पुं),  रतान्दुक (पुं),  शालावृक (पुं),  मृगदंश (पुं),  श्वन् (पुं),  अलर्क (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अवि
अवि,  ऊर्णायु,  अभ्र,  हुडु,  उरण,  वृष्णि,  मेष,  मेण्ढ
अविरूर्णायुरभ्रो हुडुरुरणो वृष्णिमेषमेण्ढाः स्युः ।
verse 2.1.1.279
page 0034

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: मेषः
Root: मेष
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Ram
Shloka(s):
3|4|64|1 ► मेषे श्रृङ्गिणसम्फालवृष्णिपेत्वहुलुह्रदाः। (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
3|4|64|2 ► एडकोऽप्युरणो मीढ उरभ्रो रोमसोऽप्यविः॥ (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|4|64|1 ⇢ मेषः (मेष) (पुं) ⇒ Ram ⇒ 
➠ 3|4|64|1 ⇢ शृङ्गिणः (शृङ्गिण) (पुं) ⇒ Ram ⇒ 
➠ 3|4|64|1 ⇢ सम्फालः (सम्फाल) (पुं) ⇒ Ram ⇒ 
➠ 3|4|64|1 ⇢ वृष्णिः (वृष्णि) (पुं) ⇒ Ram ⇒ 
➠ 3|4|64|1 ⇢ पेत्वः (पेत्व) (पुं) ⇒ Ram ⇒ 
➠ 3|4|64|1 ⇢ हुलुः (हुलु) (पुं) ⇒ Ram ⇒ 
➠ 3|4|64|1 ⇢ ह्रदः (ह्रद) (पुं) ⇒ Ram ⇒ 
➠ 3|4|64|2 ⇢ एडकः (एडक) (पुं) ⇒ Ram ⇒ 
➠ 3|4|64|2 ⇢ उरणः (उरण) (पुं) ⇒ Ram ⇒ 
➠ 3|4|64|2 ⇢ मीढः (मीढ) (पुं) ⇒ Ram ⇒ 
➠ 3|4|64|2 ⇢ उरभ्रः (उरभ्र) (पुं) ⇒ Ram ⇒ 
➠ 3|4|64|2 ⇢ रोमशः (रोमश) (पुं) ⇒ Ram ⇒ 
➠ 3|4|64|2 ⇢ अविः (अवि) (पुं) ⇒ Ram ⇒ 
Related word(s):
    

Mahabharata

English

Mesha,  a warrior of Skanda. § 615u (Skanda): IX,  45,  2566 (only B.,  C. has Meshapravāhaḥ).

पुराणम्

English

मेष १ / MEṢA I. A synonym for indra. Once indra taking the shape of a goat went and drank the soma of the sage medhātithi. Then that sage called indra ‘goat’ (meṣa) and that name of meṣa stuck to him. (Sūkta 51,  Anuvāka 10,  Maṇḍala 11,  ṛgveda).

मेष २ / MEṢA II. A soldier of subrahmaṇya. (Śloka 64,  Chapter 45,  śalya Parva).

Vedic Reference

English

 Meṣa denotes ‘ram’ in the Rigveda^1 and later, ^2 while Meṣī
means ‘sheep.’^3 Both words are also used to denote the
‘wool’^4 of the sheep,  especially as employed for the Soma
filter. A wild (āraṇya) ram is mentioned in the Vājasaneyi
Saṃhitā.^5
1) i. 43,  6
 116,  16
 viii. 2,  40
 x. 27, 
17,  etc.
2) Av. vi. 49,  2
 Vājasaneyi Saṃhitā, 
iii. 59
 xix. 90
 xxiv. 30
 Taittirīya
Saṃhitā,  vii. 4,  12,  1
 Ṣaḍviṃśa Brāh-
maṇa,  i. 1
 Śatapatha Brāhmaṇa,  iii. 3, 
4,  18,  etc.
3) Rv. i. 43,  6
 Vājasaneyī Saṃhitā, 
iii. 59
 xxiv. 1
 Taittirīya Brāhmaṇa, 
i. 6,  4,  4. etc.
4) Meṣa,  Rv. viii. 86,  11
 Meṣī. ix. 8,  5
86,  47
 107,  11.
5) xxiv. 30.
Cf. Hopkins,  Journal of the American
Oriental Society,  17,  66,  67.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  मेषः
Root:  मेष
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ ram
⇒ sheep
⇒ Aries [Astr. zodiac]
Shloka(s): 
2|9|76|2 ► मेढ्रोरभ्रोरणोर्णायु मेष वृष्णय एडके॥ (वैश्यवर्गः)
3|3|207|2 ► अवयः शैलमेषार्का आज्ञाह्वानाध्वरा हवाः॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|9|76|2 ⇢ मेढ्रः (मेढ्र) (पुं)
➠ 2|9|76|2 ⇢ उरभ्रः (उरभ्र) (पुं)
➠ 2|9|76|2 ⇢ उरणः (उरण) (पुं)
➠ 2|9|76|2 ⇢ ऊर्णायुः (ऊर्णायु) (पुं) ⇒ ram, spider, woollen, blockhead, woollen blanket
➠ 2|9|76|2 ⇢ मेषः (मेष) (पुं)
➠ 2|9|76|2 ⇢ वृष्णिः (वृष्णि) (पुं) ⇒ air, ram, wind, bull, manly, angry, virile, mighty, strong, powerful, heterodox, heretical, passionate, ray of light
➠ 2|9|76|2 ⇢ एडकः (एडक) (पुं) ⇒ ram, wild goat, kind of sheep, kind of medicinal plant
➠ 3|3|207|2 ⇢ अविः (अवि) (स्त्री)
Related word(s): 
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ मेषसमूहः
परा_अपरासंबन्धः ➡ पशुः
जातिः ➡ स्तनपायी
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मेषः,  पुं,
   (मिषति अन्योन्यं स्पर्द्धते इति । मिष्स्पर्द्धायाम् + अच् ।) पशुविशेषः । मेडा इतिभेडा इति च भाषा ॥
 (यथा,  पञ्चतन्त्रे । ५ । ६२ ।“मेषेण सूपकाराणां कलहो यत्र वर्त्तते ।स भविष्यत्यसन्दिग्धं वानराणां भयावहः ॥
”)तत्पर्य्यायः । मेढ्रः २ उरभ्रः ३ उरणः ४ऊर्णायुः ५ वृष्णिः ६ एडकः ७ । इत्यमरः । २ ।९ । ७६ ॥
 भेडः ८ हुडः ९ शृङ्गिणः १०अविः ११ लोमशः १२ बली १३ रोमशः १४भेडुः १५ भेडकः १६ मेण्टः १७ हुलुः १८ ।इति शब्दरत्नावली ॥
 मेण्टकः १९ हुड्ः २०संफलः २१ । इति हेमचन्द्रः । ४ । ३४१ ॥
अस्य मांसगुणाः । मधुरत्वम् । शीतत्वम् ।गुरुत्वम् । विष्टम्भित्वम् । वृंहणत्वञ्च । इतिराजनिर्घण्टः ॥
 अपि च । पित्तश्लेष्मकरत्वम् ।कुसुम्भशाकेन सह त्याज्यत्वञ्च । इति राज-वल्लभः ॥
 * ॥
 लग्नविशेषः । औषधविशेषः ।इति मेदिनी । षे,  १२१ ॥
 (यथा,  सुश्रुतेउत्तरतन्त्रे । १७ अध्याये ।“मेषस्य पुष्पैर्मघुकेन संयुतंतदञ्जनं सर्व्वकृते प्रयोजयेत् ।क्रियाश्च सर्व्वाः क्षतजोद्भवे हितःक्रमः परिम्नायिनि चापि पित्तहृत् ॥
”)राशिविशेषः ॥
 तत्पर्य्यायः । क्रियः २ । (यथा, श्रीमद्भागवते । ५ । २१ । ४ । “यदा मेषतुलयोर्वर्त्ततेतदाहोरात्राणि समानानि भवन्ति । यदावृषभादिषु पञ्चसु च राशिषु चरति तदाहा-न्येव वर्द्धन्ते ह्रसति च मासि मासि एकैकाघटिका रात्रिषु ॥
”) अस्याधिष्ठात्री देवतापुंमेषः । अश्विनीभरणीकृत्तिकापादैकेन मेष-राशिर्भवति । अत्र जात ईदृशो भवति ।शेषदशायां नेत्रदुःखी दयालुः धनी गानसुखीधार्म्मिकः धीरः मत्स्यमांसाशी च । स तुपृष्ठोदयः । अस्य वर्णः । आरक्तः पीतश्च ।अयं क्रूरः । पित्तोष्णस्वभावः । कान्तिरहितः ।समानाङ्गः । पर्व्वतचारी । पूर्व्वदिगधिपतिः ।वैश्यवर्णः । अल्पस्त्रीसङ्गः । अल्पसन्तानः ।सुदृढः । अतिरवश्च । इति ज्योतिषम् ॥
 * ॥
रव्याश्रिततद्राशिजातफलं यथा,  --“मेषे दिनेशे पुरुषः सुवेशःसत्साहसः स्यान्नृपतेः समानः ।बुद्ध्या युतः पित्तकृता च पीडावक्त्रोद्भवा वा सततं महौजाः ॥
” * ॥
चन्द्राश्रिततद्राशिजातफलं यथा,  --“स्थिरजनो रहितः स्वजनैर्नरःसुतयुतः प्रमदाविजितो भवेत् ।अजगते द्बिजराज इतीरितंविभुतयाद्भुतया सहितः श्रिया ॥
” * ॥
तल्लग्नजातफलं यथा,  --“मेषलग्ने समुत्पन्नश्चण्डो मानी धनी शुभः ।क्रोधी स्वजनहन्ता च विक्रमी परवत्सलः ॥
”इति कोष्ठीप्रदीपः ॥
तल्लग्नस्य स्थूलमानम् । ३ । ४७ । इति ज्योति-स्तत्त्वम् ॥
 * ॥
 त्रितारकशराकृतिश्रवणानक्ष-त्रस्य गगनमध्योदये मेषलग्नस्य अष्टादशपला-धिकदण्डैको गतो भवेत् । यथा,  --“तारकात्रयमिते शराकृतौकेशवे गगनमध्यवर्त्तिनि ।मत्तवारणगतेऽजलग्नतोनिर्ययुर्गजमहीध्रलिप्तिकाः ॥
”मर्द्दलाकृतिपञ्चतारकधनिष्ठानक्षत्रस्य मस्तको-पर्य्युदये मेषलग्नस्य षट्त्रिंशत्पलाधिकदण्डद्बयंगतं स्यात् । यथा,  --“मस्तकोपरि समागते धनेमर्द्दलाकृतिनि पञ्चतारके ।यान्ति कान्तिमति मेषलग्नतःसारसाक्षि रसघस्रलिप्तिकाः ॥
”इति कालिदासकृतरात्रिलग्ननिरूपणम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 मेष पुंस्त्री० मिष--अच् । (मेडा) १ पशुभेदे अमरः स्त्रियांङीष् । २ चक्रमर्दवृक्षे मेदि० । ज्योतिश्चक्रस्य द्वादशांशेअश्विनीभरणीकृत्तिकानक्षत्राद्यपादात्मके ३ राशिभेदे ।

Capeller

German

 मेष॑ m.
  Schaf bock,  Widder
 f.
  रि॑ Mutterschaf. 

Grassman

German

 meṣá,  m.,  Widder,  Schafbock (vgl. Bugge in Ku. 〔20, 1〕).
-ás bhūtás {622, 40} (índras).
-ám pī́vānam 〰 apacanta {853, 17}
 von Indra {51, 1}
 {52, 1}
 {706, 12}.
-ā́ya neben mesíe u. s. w. {43, 6}.
-ā́s {917, 14} neben andern Hausthieren.
-ā́n śatám {116, 16}
 {117, 17}. _{117, 18}.
-ā́ [du.] {932, 5} (Aufr.Text méṣā).

 1064, 22.b v. u.: Text st. Aufr.

Burnouf

French

 मेष मेष m.
  bélier
		 le signe du Bélier.
		 sorte de
drogue. -- F. मेषी brebis. -- F. मेषा esp. de
cardamome du Guzarat.
		 Cf.  मेह,  मेढ्र।
मेषशृङ्ग m.
  sorte de poisson.  -- F. [ई] esp.
d'asclepias,  bot. (?).
मेषाक्षिकुसुम m.
  cassia tora,  bot.
मेसाण्ड m.
  (अण्ड testicule) Indra.
मेषालु m.
  (आलु) ocymum pilosum,  bot.
मेषिका f.
  brebis.

Stchoupak

French

 मेष-
 m.
  bélier 
 Bélier,  signe du zodiac.
°वृषण- m.
  du. testicules de bélier 
 a. qui a des testicules de
bélier.
°शृङ्ग- m.
  sorte d'arbre.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.