मेधृ (medhR)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit मेध्
मेधृ
मेधा-हिंसनयोः, सङ्गमे च
भ्वादिः
हिंसने सकर्मकः, मेधायाम् अकर्मकः
सेट्
उभयपदी
मेधति-ते
ऋदित्
धातुप्रदीपः
Sanskritमेधृँ मेधृ सङ्गमे च
- मेधति । मेधते । मेधा । मेध्यम् । मेधिः सर्वधातुभ्य इः ।। 873 ।।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskritमेधृँ मेधृ संगमे च
- चकारान्मेधाहिंसनयोः मेधते, मेधति, अमिमेधत् मेधा मेध्यम् गृहमेधी अश्वमेधः मेधिः 841
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
धातुवृत्तिः
Sanskritमेधृँ मेधृ (अर्थः) सङ्गमे च
( मेधति मिमेध मेधिता मेधिष्यते इत्यादि ) मेधृ सेचने भिदादित्वादङ् गृहमेधो देवतास्य ( गृहमेध्यम् गृहमेधीयम् ) "द्यावापृथिवी'' इत्यादिना छयतौ 856
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“मेधृ सङ्गमे च”@} 2 अत्र चकारात् धातुपाठे पूर्वधातुगतं मेधाहिंसनरूपमर्थद्वयं विवक्षितम्।
भोजराजस्तु ‘यतोऽङ्विधौ मेधाशब्दसाधनार्थं मिधृधातोर्गुणं विधत्ते’ तेन ज्ञायते--नास्यायं धातुः संमत इति।
कौमाराश्चात्रैवानुकूलाः।
स्पष्टमिदं प्रकृतस्थले मा।
धा।
वृत्तौ।
मेधकः-धिका, मेधकः-धिका, मिमेधिषकः-षिका, मेमेधकः-धिका
मेधिता-त्री, मेधयिता-त्री, मिमेधिषिता-त्री, मेमेधिता-त्री
इत्यादीनि समस्तान्यपि रूपाणि भौवादिककेपतिवत् 3 ज्ञेयानि।
4 मेवा, 5 गृहमेधी, 6 अश्वमेधः, 7 मेधिः, 8 मेध्यः-9, 10 प्रमेधितः इतीमानि धातोरस्य विशेषरूपाणीति ज्ञेयम्।
11
01 (१३१६)
02 (१-भ्वादिः-८७०। सक। सेट्। उभ।)
03 (२६१)
04 [[२। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इति स्त्रियां भावादौ अकारः। मेधा = बुद्धिः।]]
05 [[३। गृहान् = दारान् मेधति = सङ्गच्छत इति गृहमेधी = गृहस्थः। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिप्रत्ययः।]]
06 [[४। अश्वं मेधयति = हिंसयतीत्यर्थे ण्यन्तात्, अन्तर्भावितण्यन्तात् शुद्धाद्वा धातोः ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यण्प्रत्यये रूपमेवम्। अश्वमेधः = तन्नामको यज्ञविशेषः। एवमेघ पुरुषमेधः इत्यत्रापि ज्ञेयम्। पितृमेधः इत्यत्र तु पितृभिः सह मेधः (मेधति = संगच्छते इत्यर्थे) इति पचाद्यजन्तेन समासो ज्ञेयः।]]
07 [[५। ‘इक् कृष्यादिभ्यः’ (वा। ३-३-१०८) इति भावे स्त्रियाम् इक्प्रत्यये रूपम्। मेधिः = पशूनां बन्धविशेषे साधनीभूतो रज्जुविशेषः।]]
08 [[६। कर्मणि ण्यत्प्रत्यये रूपमेवम्। मेध्यः = यज्ञार्ह इत्यर्थः।]]
09 (पशुः)
10 [[आ। ‘नित्यं प्रमोहामिदितोरुमेदैः प्रमेधिता सद्भिरनिद्यमानैः।’ धा। का। २। २६।]]
11 [पृष्ठम्१०५८+ २३]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.