मेदिता-त्री (meditA-trI)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“ञि मिदा स्नेहने”@} 2 ‘मेदते मेद्यतीत्येते स्नेहने, मिन्दयेण्णिचि।
ऋदितो मेदते मेदेन्मेधाहिंसनयोर्द्वयोः।।’ 3 इति देवः।
हरदत्तस्तु धातोरस्य भ्वादिषु पाठं नानुमेने इति ‘निष्ठा शीङ्--’ 4 इति सूत्रे पदमञ्जर्यां व्यक्तम्।
मेदकः-दिका, मेदकः-दिका, मिमेदिषकः-मिमिदिषकः-षिका, मेमिदकः- दिका
मेदिता-त्री, मेदयिता-त्री, मिमेदिषिता-मिमिदिषिता-त्री
मेमिदिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकक्ष्वेदतिवत् 5 ज्ञेयानि।
6 निष्ठायाम्-- 7 मिन्नः, 8 9 प्रमेदितम्-प्रमिन्नम्-10, प्रमिन्नः, 11 प्रमेदितः, 12 मेदुरः, 13 14 मेदः, 15 मेदिनी, 16 मित्रम्-मित्रा, 17 मेदः, इतीमानि घातोरस्माद् विशेषेण भवन्ति।
अस्यात्मनेपदित्वात् शानचि मेदमानः, मेदिष्यमाणः, इत्यादीनि रूपाणि भवन्तीति ज्ञेयम्।
01 (१२५५)
02 (१-भ्वादिः-७४३। सक। सेट्। आत्म।)
03 (श्लो। १०४)
04 (१-२-१९)
05 (३२६)
06 [पृष्ठम्१०२४+ ३१]
07 [[१। ‘ञीतः क्तः’ (३-२-१८७) इति वर्तमाने कर्तरि क्तप्रत्यये, ‘आदितश्च’ (७-२१६) इति इण्निषेधे च, ‘रदाभ्यां निष्ठातो नः, पूर्वस्य च दः’ (८-२-४२) इति निष्ठा- तकारधातुदकारयोर्नत्वे च रूपमेवम्।]]
08 [[आ। ‘उद्वृत्तनयनो मिन्नान् मन्त्रिणः स्वान् व्यसर्जयत्।।’ भ। का। ९। १६।]]
09 [[२। अस्यैव धातोर्निष्ठायाम् भावे आदिकर्मणि च, ‘विभाषा भावादिकर्मणोः’ (७-२-१७) इतीड्विकल्पे, इट्पक्षे, ‘निष्ठा शीङ्स्विदिमिदिक्ष्विदिधृषः’ (१-२-१९) इति सेटो निष्ठायाः कित्त्वनिषेधाद् गुणे प्रमेदितम्, प्रमेदितः इति भवतः। इडभावपक्षे तु कर्त्रर्थकक्तप्रत्ययान्तवत् प्रक्रिया ज्ञेया।]]
10 [अनेन]
11 [[B। ‘प्रमेदिताः सपुत्रास्ते सुस्वान्ता बाढविक्रमाः।’ भ। का। ९। १७।]]
12 [[३। ‘भञ्जभासमिदो घुरच्’ (३-२-१६१) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु घुरच्प्रत्यये गुणे च रूपमेवम्। मेदुरः = वसाविशेषवान् पश्वादिः।]]
13 [[C। ‘प्रद्योतनस्योदयमाप्य गोपाः श्वेतांशुकोन्मेदुरचारुवेषाः।’ धा। का। २। १।]]
14 [[४। कर्तरि पचाद्यचि गुणे च रूपमेवम्। मेदः = असुरविशेषः।]]
15 [[५। ग्रह्यादित्वात् (३-१-१३४) कर्तरि णिनिप्रत्यये स्त्रियाम्, ‘ऋन्नेभ्यः--’ (४-१-५) इति ङीपि च रूपमेवम्। मेदिनी = भूमिः।]]
16 [[६। ‘अमिचिमिदिशसिभ्यः क्त्रः’ (द। उ। ८। ८६) इति क्त्रप्रत्यये रूपमेवम्। मेदतीति मित्रम् = सुहृत्। सुहृदि अभिधेये नपुंसकलिङ्गत्वम्, सूर्ये तु पुंंल्लिङ्गता, गन्धद्रव्ये तु स्त्रीलिङ्गत्वमस्यैव पदस्येति ज्ञेयम्।]]
17 [[७। ‘असुन्’ (द। उ। ९-४९) इत्यस्मादसुन्प्रत्यये गुणे च रूपमेवम्। मेदः = वसा।]]
1 {@“ञि मिदा स्नेहने”@} 2 ‘मेदते मेद्यतीत्येते स्नेहने, मिन्दयेण्णिचि।’ 3 इति देवः।
मेदकः-दिका, मेदकः-दिका, मिमेदिषकः-मिमिदिषकः-षिका, मेमिदकः-दिका
मेदिता-त्री, मेदयिता-त्री, मिमेदिषिता-मिमिदिषिता-त्री, मेमिदिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि दैवादिकक्ष्विद्यतिवत् 4 ज्ञेयानि।
शतरि- 5 प्रमेद्यन्- 6 न्ती, मेदिष्यन्-न्ती-ती, इति रूपाणि भवन्त्यस्येति विशेषः।
7
01 (१२५६)
02 (४-दिवादिः-१२४३। सक। सेट्। पर।)
03 (श्लो। १०४)
04 (३२७)
05 [[८। शतरि, ‘दिवादिभ्यः--’ (३-१-६९) इति विकरणप्रत्यये श्यनि, तस्यापित्सार्व धातुकत्वेन ङिद्वद्भावाद् अङ्गस्य गुणनिषेधे प्राप्ते सति, ‘मिदेर्गुणः’ (७-३-८६)- इति गुणो विधीयते, तेन रूपमेवमिति ज्ञेयम्।]]
06 [[ड्। ‘नभ्यांस्तुभ्य विभो जयेति नुवते क्लिद्यन् प्रमेद्यद्रुजम्--।।’ धा। का। २। ६७।]]
07 [पृष्ठम्१०२५+ ३३]
1 {@“मिदृ मेधाहिंसनयोः”@} 2 ‘ऋदितो मेदते मेदेन्मेधाहिंसनयोर्द्वयोः।।’ 3 इति देवः।
क्षीरस्वामी तु ‘मिथृ--’ इति तवर्गद्वितीयान्तं पपाठ।
‘षिद्भिदादिभ्योऽङू’ 4 इत्यत्र न्यासकारस्तु ‘मिधृ--’ इति तवर्गचतुर्थान्तं पपाठ-- मेधाशब्दनिष्पादनार्थम्।
दैव-पुरुषकार-दुर्ग-मा।
धा।
वृत्ति-सिद्धान्तकौमु- द्याद्यनुसारेण तवर्गतृतीयान्तपाठ एव प्रामाणिक इति कृत्वा अस्माभिरपि विलिख्यते।
मेदकः-दिका, मेदकः-दिका, मिमेदिषकः-मिमिदिषकः-षिका, मेमिदकः-दिका
मेदिता-त्री, मेदयिता-त्री, मिमेदिषिता-मिमिदिषिता-त्री, मेमिदिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककेटतिवत् 5 ज्ञेयानि।
01 (१२५८)
02 (१-भ्वादिः-८६८। सक। सेट्। उभ।)
03 (श्लो। १०४)
04 (३-३-१०४)
05 (१९०)
1 {@“मेदृ मेधाहिंसनयोः”@} 2 ‘ऋदितो मेदते मेदेन्मेधाहिंसनयोर्द्वयोः।।’ 3 इति देवः।
क्षीरस्वामी ‘मेथृ--’ इति पपाठ।
मेदकः-दिका, मेदकः-दिका, मिमेदिषकः-षिका, मेमेदकः-दिका
मेदिता-त्री, मेदयिता-त्री, मिमेदिषिता-त्री, मेमेदिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककेपतिवत् 4 ज्ञेयानि।
01 (१३१५)
02 (१-भ्वादिः-८६९। सक। सेट्। उभ।)
03 (श्लो। १०४)
04 (२६१)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.