मेचक (mecaka)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
Englishमेचक (-कः-का-कं) Black, dark, of a dark, or black colour.
(-कः)
1. Black or dark-blue, (the colour.)
2. The eye of a peacock's tail.
3. A cloud.
4. Smoke.
5. A nipple.
6. A plant, (Hyperanthera
morunga.)
mn. (-कः-कं) Darkness.
(-कं) Sulphuret of antimony.
मच् to mix, Unādi वुन्, and the vowel changed to ए ।
Yates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishमेचक - mecaka - - dark-blue
मेचक - mecaka - - black
मेचक - mecaka - - teat
मेचक - mecaka - - cloud
मेचक - mecaka - - kind of gem
मेचक - mecaka - - drumstick tree [ Moringa oleifera - Bot. ]
मेचक - mecaka - - nipple
मेचक - mecaka - - dark-blue colour
मेचक - mecaka - - smoke
मेचक - mecaka - - blackness
मेचक - mecaka - - eye of a peacock's tail
मेचक - mecaka - - darkness
मेचक - mecaka - - sulfide of antimony
Wilson
EnglishApte
Englishमेचक [mēcaka], [cf. 5.37] Black, dark-blue, dark-coloured
कुर्वन्नञ्जनमेचका इव दिशो मेघः समुत्तिष्ठते 5.23
6.25
61
5.22.26.
कः Blackness, the dark-blue colour.
An eye of a peacock's tail
प्रेङ्खद्भूरिमयूखमेचकचयैः 6.5.
A cloud.
Smoke.
A nipple.
A kind of gem.
कम् Darkness.
Sulphuret of antimony. -आपगा an epithet of the Yamunā. -गलः a peacock.
Apte 1890
Englishमेचक a. [cf. Uṇ. 5. 37] Black, dark-blue, dark-coloured कुर्वन्न जनमेचका इव दिशो मेघः समुत्तिष्ठते Mk. 5. 23
U. 6. 25
Me. 59.
कः 1 Blackness, the dark blue-colour.
2 An eye of a peacock's tail
Māl. 6. 5.
3 A cloud.
4 Smoke.
5 A nipple.
6 A kind of gem.
कं 1 Darkness.
2 Sulphuret of antimony.
Comp.
आपगा an epithet of the Yamunā.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishमेचक मेचक, अस्, आ, अम् (said to be fr. rt.
मच्), dark-blue, dark-coloured, black
(अस्), m.
dark-blue colour, black
blackness
an eye of a
peacock's tail
a teat, nipple
smoke
a cloud
Mo-
ringa Pterygosperma
a kind of gem
(अम्), n.
darkness
sulphuret of antimony.
—मेचकापगा
(°क-अप्°), f. ‘dark-blue river, ’ an epithet of the
Yamunā.
—मेचकाभिधा (°क-अभ्°), f. a species
of creeper (= पाताल-गरुडी).
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiमेचक
वि* - "मच् + वुन्, इत् च"
"काला, गहरानीला, काले रंग का"
मेचकः
- -
"कालिमा, गहरा नीला वर्ण"
मेचकः
- -
मोर की पूँछ की आँख
मेचकः
- -
बादल
मेचकः
- -
धूँआ
मेचकः
- -
चुचुक
मेचकः
- -
एक प्रकार का रत्न
मेचकम्
- -
अंधकार
Shabdartha Kaustubha
Kannadaमेचक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನವಿಲುಗರಿಯ ಕಣ್ಣು
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-२-१२७)
व्युत्पत्तिः - > मेचको वर्णोऽस्त्यस्य
प्रयोगाः - > "प्रेङ्खद्भूरिमयूरमेचकचयैरुन्मेषिचाषच्छदच्छाया"
उल्लेखाः - > मालती० ६-५
विस्तारः - > "मेचको बर्हचन्द्रकः" - वैज०
मेचक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೃಷ್ಣವರ್ಣ /ನೀಲವರ್ಣ
मेचक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇಘ /ಮೋಡ
मेचक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಂಧಕಾರ /ತಿಮಿರ
विस्तारः - > "मेचकः श्यामले कृष्णे तिमिरे बर्हिचन्द्रके" - हेम०
मेचक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ರೋಂತೋಂಜನ /ಸೌವೀರಾಂಜನ
विस्तारः - > "मेचकस्तु मयूरस्य चन्द्रके श्यामले पुमान् । तद्युक्ते वाच्यवत् क्लीबं स्रोतेऽञ्जनान्धकारयोः" - मेदि०
मेचक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚೂಚುಕ /ಸ್ತನಾಗ್ರ
विस्तारः - > "स्तनाग्रे पिप्पलं वृत्तं चूचुकं मेचकं शिखा" - मेदि०
मेचक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಪ್ಪಗಿರುವ /ಕೃಷ್ಣವರ್ಣದ
प्रयोगाः - > "गजकदम्बकमेचकमुच्चकैर्नभसि वीक्ष्य नवाम्बुदमम्बरे"
उल्लेखाः - > माल० ६-२६
L R Vaidya
EnglishEdgerton Buddhist Hybrid
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetankha dog nag po
मेचक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritपेशीकोशोऽण्डे कुलायो नीडे केकी तु सर्पभुक् ।
मयूरबर्हिणौ नीलकण्ठो मेघसुहृच्छिखी ॥ १३१९ ॥
शुक्लापाङ्गोऽस्य वाक्केका पिच्छं बर्हं शिखण्डकः ।
प्रचलाकः कलापश्च मेचकश्चन्द्रकः समौ ॥ १३२० ॥
पेशीकोश (पुं), अण्ड (पुंक्ली), कुलाय (पुं), नीड (त्रि), केकिन् (पुं), सर्पभुज् (पुं), मयूर (पुं), बर्हिण (पुं), नीलकण्ठ (पुं), मेघसुहृद् (पुं), शिखिन् (पुं), शुक्लापाङ्ग (पुं), केका (स्त्री), पिच्छ (क्ली), बर्ह (क्ली), शिखण्डक (पुं), प्रालाक (पुं), कलाप (पुं), मेचक (पुं), चन्द्रक (पुं)
अरुणो बालसंध्याभः पीतरक्तस्तु पिञ्जरः ।
कपिलः पिङ्गलः श्यावः पिशङ्गः कपिशो हरिः ॥ १३९६ ॥
बभ्रुः कद्रुः कडारश्च पिङ्गे कृष्णस्तु मेचकः ।
स्याद्रामः श्यामलः श्यामः कालो नीलोऽसितः शितिः ॥ १३९७ ॥
अरुण (पुं), बालसन्ध्याभ (पुं), पीतरक्त (पुं), पिञ्जर (पुं), कपिल (पुं), पिङ्गल (पुं), श्याव (पुं), पिशङ्ग (पुं), कपिश (पुं), हरि (पुं), बभ्रु (पुं), कद्रु (पुं), कडार (पुं), पिङ्ग (पुं), कृष्ण (पुं), मेचक (पुंक्ली), राम (पुं), श्यामल (पुं), श्याम (पुं), काल (पुं), नील (पुं), असित (पुं), शिति (पुं)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskritस्तनौ तु धरणावग्रे तयोः पिप्पलमेचकौ ॥ १२४ ॥
धरण (पुं), पिप्पल (पुं), मेचक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritचन्द्रक
चन्द्रक, मेचक
वाणी केका शिखा चूडा चन्द्रको मेचकः स्मृतः ।
verse 2.1.1.242
page 0030
अशित
अशित, शिति, कृष्ण, काल, नील, मेचक, श्याम, श्यामल, राम
असितं शिति कृष्णं च कालं नीलं च मेचकम् ।
श्यामं तु श्यामलं रामं पालाशं हरितं हरित् ॥ ७३४ ॥
verse 4.1.1.734
page 0084
Mahabharata
EnglishMecaka = Śiva (1000 names^1).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritमेचकं, (मचति वर्णान्तरेण मिश्रीभवतीति ।मच् + “कृञादिभ्यः संज्ञायां वुन् ।” उणा० ५ ।३५ । इति वुन् । ततः “पचिमच्योरिच्च ।” उणा०५ । ३७ । इति इत्वे लघूपधगुणः । यद्वा, मच मचिकल्कने + अकन् । मचि परिमुचां नाम्नीत्येत्वम् ।मेचकः कृष्णनीलः स्यादतसीपुष्पसन्निभः । इतिशब्दार्णवः । व्युत्पत्तिस्तु मचति मिश्रीभवतिवर्णान्तरेण इति भरतः । इत्यमरटीकायां रघु-नाथचक्रवर्त्ती ।) श्रोतोऽञ्जनम् । अन्धकारः ।इति मेदिनी । के, १४० ॥
नीलाञ्जनम् । इतिराजनिर्घण्टः ॥
(यथा, --“मेचकं मर्द्दनाञ्जनपिण्डवदीषत्कृष्णरूक्षम् ।”इति माधवकरकृतरुग्विनिश्चयव्याख्यानेऽतीसा-राधिकारे विजयरक्षितः ॥
)
मेचकः, मयूरचन्द्रकः । श्यामलः । इतिमेदिनी । के, १४० ॥
(यथा, “मेचकामं आगार-धूमाभञ्च ससारगन्धकादिमणिमसृणीकृतकृष्ण-वर्णस्येव वर्णो मेचक इति जेज्जडादयः प्राहुःचिक्कणकृष्ण इत्यर्थः ।” इति रुग्विनिश्चयस्यरक्तपित्तव्याख्याने विजयेनोक्तम् ॥
) धूमः ।मेघः । शोभाञ्जनः । इति शब्दरत्नावली ॥
श्यामलगुणयुक्ते, त्रि । इत्यमरः । १ । ५ । १४ ॥
(यथा, शिशुपालवधे । ६ । २६ ।“गजकदम्बकमेचकमुच्चकै-र्नभसि वीक्ष्य नवाम्बुदमम्बरे ॥
”)
वाचस्पत्यम्
SanskritBurnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.