| YouTube Channel

मेघपुष्प (meghapuSpa)

 
शब्दसागरः
English
मेघपुष्प
n.
 (-ष्पं)
1. Water.
2. River-water.
3. Hail.
m.
 (-ष्पः) One of
VISHṆU'S horses.
E.
 मेघ a cloud, and पुष्प a flower.
Yates
English
मेघ-पुष्प (ष्पं) 1.
n.
 Water
river water
hail
one of
Vishnu's horses.
Wilson
English
मेघपुष्प
n.
 (-ष्पं)
1 Water.
2 River water.
3 Hail.
m.
 (-ष्पः) One of VIṢṆU'S horses.
E.
 मेघ a cloud, and पुष्प a flower.
Monier Williams Cologne
English
मेघ—पुष्प
n.
 ‘cl°-blossom’, water,
L.
a partic. medicinal plant,
L.
river-water,
L.
मेघ—पुष्प
m.
N.
 of one of the 4 horses of Viṣṇu or Kṛṣṇa,
MBh.
Hariv.
BhP.
Apte Hindi
Hindi
मेघपुष्पम्
नपुं*
 मेघ-पुष्पम् -
पानी
मेघपुष्पम्
नपुं*
 मेघ-पुष्पम् -
ओला
मेघपुष्पम्
नपुं*
 मेघ-पुष्पम् -
नदियों का पानी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मेघपुष्प
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಲ /ನೀರು
व्युत्पत्तिः - > मेघस्य पुष्पमिव
मेघपुष्प
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನದಿಯ ನೀರು
मेघपुष्प
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಮದ ಗೆಡ್ಡೆ
विस्तारः - > "मेघपुष्पं नादेये पिण्डाग्रे सलिलेऽपि च" - हेम०
मेघपुष्प
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರನ ಕುದುರೆ
निष्पत्तिः - > पुष्प (विकसने) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > मेघ इव पुष्यति
L R Vaidya
English
meGa-puzpa {% n. %} 1. riverwater
2. water
3. hail.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
1. *मेघपुष्प 2. nicht Hagel, sondern eine best. Heilpflanze, Zach. Beitr. — 3. नादेय = वेतस die richtige Lesart ebenda.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
नीरं वारि जलं दकं कमुदकं पानीयमम्भः कुशं
तोयं जीवनजीवनीयसलिलार्णांस्यम्बु वाः संवरम् ।
क्षीरं पुष्करमेघपुष्पकमलान्यापः पयःपाथसी
कीलालं भुवनं वनं घनरसो यादोनिवासोऽमृतम् ॥ १०६९ ॥
कुलीनसं कबन्धं च प्राणदं सर्वतोमुखम् ।
-wordlist-
नीर (क्ली), वारि (क्ली), जल (क्ली), दक (क्ली), क (क्ली), उदक (क्ली), पानीय (क्ली), अम्भस् (क्ली), कुश (क्ली), तोय (क्ली), जीवन (क्ली), जीवनीय (क्ली), सलिल (क्ली), अर्णस् (क्ली), अम्बु (क्ली), वार् (स्त्री), संवर (क्ली), क्षीर (क्ली), पुष्कर (क्ली), मेघपुष्प (क्ली), कमल (क्ली), आपः (स्त्रीब), पयस् (क्ली), पाथस् (क्ली), कीलाल (क्ली), भुवन (क्ली), वन (क्ली), घनरस (पुं), यादोनिवास (पुं), अमृत (क्ली), कुलीनस (क्ली), कबन्ध (क्ली), प्राणद (क्ली), सर्वतोमुख (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आप्
आप्, तोय, घन, रस, पयस्, पुष्कर, मेघपुष्प, क, पानीय, सलिल, उदक, वारि, वार्, शम्बर, अर्णस्, पाथस्, कुश, जल, वन, क्षीर, अम्भस्, अम्बु, नीर, भुवन, अमृत, जीवनीय, दक
आपस्तोयं घनरसपयः पुष्करं मेघपुष्पं,
कं पानीयं सलिलमुदकं वारि वाः शम्बरं च ।
अर्णः पाथः कुशजलवनं क्षीरमम्भोऽम्बु नीरं,
प्रोक्तं प्राज्ञैर्भुवनममृतं जीवनीयं दकं च ॥ ६४८ ॥
verse 3.1.1.648
page 0074
Mahabharata
English
Meghapushpa, one of Kṛshṇa's horses. § 552 (Goharaṇap.): IV, 45, 1414 (ºsya javane sadṛśaṃ, sc. the one of Uttara's horses).--§ 562 (Bhagavadyānap.): V, 83, 2938 (vājibhiḥ Śaibya-Sugrīva-Mº-Balāhakaiḥ, yoked to the chariot of Kṛshṇa).--§ 596 (Pratijñāp.): VII, 79, 2812.--§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 147, 6344 (kāmagaiḥ ŚaibyaSugrīva-MºBalāhakaiḥ…yuktaṃ, sc. the chariot of Kṛshṇa).--§ 617 (Aishīkap.): X, 13, 649 (pārshṇivāhau …Mº-Balāhakau).--§ 639 (Rājadh.): XII, 53, 1917.
पुराणम्
English
मेघपुष्प / MEGHAPUṢPA. A horse of divinity drawing the chariot of śrī kṛṣṇa. (Śloka 27, Chapter 45, virāṭa Parva).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मेघपुष्पं,
क्ली,
 (मेघस्य पुष्पमिव ।) जलम् । इत्य-मरः । १ । १० । ५ ॥
पिण्डाभ्रम् । नदीजलम् ।इति मेदिनी । पे, २८ ॥
मेघपुष्पः,
पुं,
 (मेघ इव पुष्प्यति प्रकाशते इति ।पुष्प विकाशने + अच् ।) शक्रहयः । इति शब्द-रत्नावली ॥
श्रीकृष्णाश्वश्च ॥
(यथा, महाभारते ।४ । ४३ । २१ ।“तं मन्ये मेघपुष्पस्य जवेन सदृशं हथम् ॥
”)