| YouTube Channel

मेक्षण (mekSaNa)

 
Capeller Eng
English
मे॑क्षण
n.
 wooden stick or spoon. (मेखल
s.
 &)
मे॑खला
f.
 girdle (lit. &
fig.
 )
also =
seq.
Apte
English
मेक्षणम् [mēkṣaṇam], A wooden spoon.
Monier Williams Cologne
English
मेक्षण
n.
 (√ मिक्ष्) a wooden stick or spoon for stirring up the Caru (q.v.) or taking small portions from it,
Br.
GṛŚrS.
Monier Williams 1872
English
मेक्षण मेक्षण, अम्, n. (fr. मिक्ष्), Ved.
a wooden stick or spoon for stirring up the Caru or
taking small portions from it.
Macdonell
English
मेक्षण mékṣ-aṇa,
n.
 [√ mikṣ] wooden stirring 🞄spoon, ladle.
Vedic Reference
English
Mekṣaṇa is the name in the Brāhmaṇas^1 of a wooden ladle
used for stirring up the oblation (Caru).
1) Taittirīya Brāhmaṇa, i. 3, 10, 4
iii. 7, 4, 9
Śatapatha Brāhmaṇa, ii. 4,
2, 13, etc.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मेक्षणं,
क्ली,
 यज्ञीयपात्रविशेषः । (यथा, आश्व-लायनश्रौतसूत्रे । २ । ६ । १२ ।“मेक्षणेनादायावदानसम्पदा जुहुयात् ॥
”)यथा, मेक्षणादीनाह छन्दोगपरिशिष्टम् ।“इध्मजातीयमिध्मार्द्धप्रमाणं मेक्षणं भवेत् ।वृत्तं वार्क्षञ्च पृथ्वग्रमवदानक्रियाक्षमम् ॥
”इध्मार्द्धप्रमाणम् ।प्रादेशद्बयमिध्मस्य प्रमाणं परिकल्पितमिति ।तदर्द्धम् । एषैव दर्व्वी । विशेषस्तु महास्रुवे ।“दर्व्वी द्व्यङ्गुलपृथ्वग्रा तुरीयेण तु मेक्षणम् ।मुषलोदूखले वार्क्षे स्वायते सुदृढे तथा ॥
”इति संस्कारतत्त्वम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मेक्षण
न०
 “इध्मजातीमिध्मार्द्धप्रमाणं मेक्षणं भवेत् । वृत्तंवार्क्षं च पृथ्वग्रमवदानक्रियाक्षमम्” छन्दोगप० उक्ते यज्ञ-पात्रभेदे । इध्मप्रमाणं प्रादेशद्वयम् ।
Capeller
German
मे॑क्षण
n.
 Rührstab o. löffel (r.).