मृष् (mRS)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मृष् r. 1st and 10th cls. (मर्षति-ते मर्षयति-ते) and 4th cl. (मृष्यति-ते)
	 1. To
bear,  to suffer,  to endure patiently.
	 2. To permit.
	 3. To pardon. 
(उ) मृषु r. 1st cl. (मर्षति-ते) To sprinkle. With आङ्,  To be angry.
With वि,  To be distressed,  to bear hardly.

Capeller Eng

English

 मृष् मृ॑ष्यते (मृ॑ष्य°ति) not heed,  forget,  suffer,  bear, 
put up with (acc. ). C.
  मर्षयति,  °ते make forget (acc. )
 suffer, 
endure,  bear,  forgive,  pardon
 w.
  न not let alone, 
molest, 
disturb. — अपि forget,  neglect.  आ (also C.
 ) bear patiently. उप
C.
  the same. प्र forget,  neglect (acc.  or dat.
  ).

Yates

English

 मृष् (ञ) मर्षति,  ते 1.
c. (क) मर्षयति,  ते
10.
c. (य,  ञ) मृष्यति,  ते 4.
c. To
bear,  to suffer. (उ) मर्षति 1.
a.
To sprinkle. With आ to be an-
gry
 with वि to be grieved.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

मृष् [mṛṣ],  I. 1 P.
  (मर्षति) To sprinkle. -II. 1 U.
  (मर्षति-ते)

To bear,  endure &c.
  (usually 4 U.
 ).

To sprinkle. -III. 4,  1 U.
  (मृष्यति-ते,  मर्षयति-ते,  मर्षित)

To suffer,  bear,  endure,  put up with
 न मर्षयन्ति चात्मानं संभावयितु- मात्मना Rām.*
  6.65.4
 तत्किमिदमकार्यमनुष्ठितं देवेन-लोको न मृष्यतीति U.*
  3
 R.*
  9.62.

To allow,  permit.

To pardon,  forgive,  excuse,  forbear
 मृष्यन्तु लवस्य बालिशतां तातपादाः U.*
  6
 प्रथममिति प्रेक्ष्य दुहितृजनस्यैको$पराधो भगवता मर्षयितव्यः Ś.*
  4
 आर्य मर्षय मर्षय Ve.*
  1
 महाब्राह्मण मर्षय Mk.*
  1.

To forget,  neglect.

Apte 1890

English

 मृष् {vI.v} {c1c} P. (मर्षति) To sprinkle. {vII.v} {c1c} U. (मर्षति-ते) 1 To bear,  endure &c. (usually {c4c} U.) 
2 To sprinkle {vIII.v} {c4c} {c10c} U. (मृष्यति ते,  मर्षयति-ते,  मर्षित) 1 To suffer,  bear,  endure,  put up with: तत्किमिदमकार्यमनुष्ठितं देवेन-लोको न मृष्यतीति U. 3
 R. 9. 62. 
2 To allow,  permit. 
3 To pardon,  forgive,  excuse,  forbear
 मृष्यंतु लवस्य बालिशतां तातपादाः U. 6
 प्रथममिति प्रेक्ष्य दुहितृजवस्यैकोऽपराधो भगवता मर्षायितव्यः Ś. 4
 आर्य मर्षय मर्षय Ve. 1
 मह ब्राह्मण मर्षय Mk. 1. 
4 To forget,  neglect. 

Monier Williams Cologne

English

 1. मृष् (often confounded with √ 1. मृश्) cl.
  4. Ā. P.
  (Dhātup.   xxvi,  55) मृष्यति,  °ते (in RV.
   only Ā.
 accord.
  to Dhātup.
   xvii,  57 also cl.
  1. Ā. P.
  मर्षति,  °ते cf.
   √ 3. मृष्
 pr.
 p.
  मृषत्,  BhP.
  
 pf.  मम॑र्ष,  RV.
  ,  ममृषे,  MBh.
   &c.
  
 aor.
 ,  मृष्ठास्,  मृषन्त्त,  RV.
  
 मर्षिष्ठास्,  ib.
 अमृषत्,  MBh.
  
 अमर्ष्रीत् Gr.
 
 fut.,  मर्षिता
 मर्षिष्यति,  °ते,  ib.
 inf.
   -मृ॑षे,  RV.
  
 ind.
 p.
 ,  मर्षित्वा,  म्रिषित्वा or मृष्ट्वा Gr.
 
 -मृष्य,  MBh.
  ), 
to forget,  neglect,  RV.
  
 MaitrS.
 
to disregard,  not heed or mind,  mind,  bear patiently,  put up with (acc.  ),  ŚBr.
   &c.
   &c.
  
to pardon,  forgive,  excuse,  bear with (gen.  ),  MBh.
  
to suffer,  permit to (inf.  ),  Daś.
 
to like (with,  अस्,  dislike),  MBh.
   :
Caus.
  (or cl.
  10. Dhātup.
   xxxiv,  40) मर्षयति,  °ते (aor.  अमीमृषत् or अममर्षत्),  to cause to forget,  MaitrS.
 
to bear,  suffer,  overlook,  pardon,  excuse,  RV.
   &c.
   &c.
   (mostly with acc.
  
 sometimes with Pot.
  or fut. or with Pot.
  after यद्,  यच् च-यदि,  यदा,  जातु,  e.g. न मर्षयामि यत्-,  I cannot,  Pāṇ.
  iii,  3,  145 &c.
  )
to put up with anything from (gen.  ),  R.
 
 (with न),  not to let alone,  molest,  MBh.
   :
Intens.
  माम्रिषत्,  to bear,  suffer,  Kauś.
 

 2. मृष् (ifc. ) one who bears or endures,  bearing,  MW.
  

 3. मृष् (cf.   √ 1. मृष्) cl.
  1. P.
  Ā. मर्षति,  °ते,  to sprinkle,  pour out,  Dhātup.
   xvii,  57.

Monier Williams 1872

English

 मृष् 1. मृष् (often confounded with
rt. 1. मृश्),  cl. 4. P. A. मृष्यति,  -ते
(rarely cl. 1. P. A. मर्षति,  -ते),  ममर्ष,  म-
मृषे,  मर्षिष्यति,  -ते,  अमर्षीत् (ep. अमृ-
षत्),  अमर्षिष्ट,  मर्षितुम्,  to bear,  endure, 
suffer
 to permit,  let,  allow
 to bear patiently,  (मु-
हूर्तम् मृष्यताम्,  have patience for a moment)
to forget,  let slip (from the mind),  neglect
 to par-
don,  forgive,  excuse
 cl. 10. P. A. or Caus. मर्ष-
यति,  -ते (according to Vopa-deva also मृषयति, 
-ते),  -यितुम्,  Aor. अमीमृषत् or अममर्षत्, 
अमीमृषत or अममर्षत,  to bear,  suffer
endure,  tolerate,  allow,  put up with
 to forgive, 
excuse,  pardon
 [cf. Goth. marzjan
 Old Germ.
marrjan
 Angl. Sax. myrran.]

 2. मृष्,  ट्,  ट्,  ट्,  (at the end of comps.) one who
bears or endures,  bearing,  (see Gram. 181.)

 मृष् 3. मृष् (connected with rt. 2.
मिष्),  cl. 1. P. मर्षति,  ममर्ष, 
मर्षितुम्,  to sprinkle,  pour out.

Macdonell

English

 मृष् MṚṢ,  Ⅳ. Ā. (V.,  C.),  P. (C.) mṛ́ṣya (often incorrect for √ mṛś),  forget,  🞄neglect (RV.)
 endure patiently,  put up with,  🞄bear (ord. mg.)
 forgive,  excuse,  bear with 🞄any one (g.)
 bear,  like any one (w. na,  not 🞄bear,  dislike)
 permit,  suffer to (inf. )
 cs. 🞄marṣaya,  P. Ā. cause to forget (V.)
 endure,  🞄bear
 forgive,  excuse,  overlook (gnly. 🞄without an object)
 allow or suffer any one 🞄(ac.) to (pr. pt. ac.)
 put up with anything 🞄from (g.)
 w. na,  not let alone,  molest. api,  🞄forget,  neglect. ā,  endure patiently
 cs. id. 🞄upa,  cs. bear,  put up with,  overlook: pp. 🞄upa-marṣita,  granted
 w. na,  grudged. pra,  🞄neglect,  forget (ac. w. Ā.,  d. w. P.
 RV.).

Benfey

English

 1. मृष् मृष् (often confounded
with मृश्),  i. 4,  and i. 10,  and † i. 1, 
Par. Atm. 
 1. To bear,  to endure
patiently,  Man.  4,  217
 Pañc. iii. d.
19
 v. d. 67.
 2. To suffer, 
Utt. Rāmac. 71,  8.
 3. To let,  Daśak. in Chr.
199,  10.
 4. To pardon,  Man.  8,  313.
Comp.
  ptcple. of the pres. अ-मृष्यन्त्, 
अ-मर्षयन्त् (Johns. Sel. 54,  135),  and
अ-मृष्यमाण,  Enraged. Caus. To
suffer,  Hit. iii. d. 48. Comp.
  ptcple. of
the pf.  pass. अ-मर्षित,  adj.
  Impatient, 
angry,  Rām.  4,  9,  13. दुर्मर्षित, 
i. e.
दुस्-,  adj.
  Incited,  stirred up,  MBh.
14,  2314. -- With the prep. अव अव,  To
endure,  Pañc. rec. orn.  -- With प्रत्यव
प्रति-अव। To endure reluctantly,  Da-
śak. in Chr. 185,  5. -- With वि वि,  To
neglect,  MBh. 3,  15441. -- Cf.  Goth.
marzjan (Caus.)
 O.H.G. marrjan
A.S. myrran. 

 2. † मृष् मृष्,  i. 1,  Par. To
sprinkle.

Apte Hindi

Hindi

मृष्
भ्वा* पर*  - -
छिड़कना

मृष्
"भ्वा* उभ* ,  " - -
"बर्दाश्त करना,  सहन करना"

मृष्
"दिवा*,  चुरा* उभ* ,  ,  ,  ,  " - -
"झेलना,  भोगना,  सहन करना,  साथ रहना"

मृष्
"दिवा*,  चुरा* उभ* ,  ,  ,  ,  " - -
"अनुमति देना,  इजाजत देना"

मृष्
"दिवा*,  चुरा* उभ* ,  ,  ,  ,  " - -
"क्षमा करना,  माफ करना,  दोषमुक्त करना,  क्षमाशील होना"

L R Vaidya

English

 mfz {% (I) vt. 1P or 1A (pres. मर्षति,  मर्षते) %} 1. (Par.) To sprinkle
 2. (Atm.) to bear,  to endure,  to suffer.

 mfz {% (II) vt. 4U (pres. मुष्यति-ते) %} 1. To bear,  to endure,  to suffer,  शृंगं स दृप्तविनयाधिकृतः परेषामत्युच्छ्रितं न ममृषे न तु दीर्घमायुः R.ix.62
 2. to permit,  to allow.

 mfz {% (III) vt. 10U (pp. मर्षित
 pres. मर्षयति-ते) %} To bear patiently,  to forgive,  to pardon,  आर्य मर्षय मर्षय Ve.i.,  गुरुपुत्र मर्षय मर्षय iii.

Bopp

Latin

 1. मृष् 1. 4. et 10. P. A. tolerare,  sustinere,  perferre. MAN.
4. 217.: मृष्यन्ति येचो ऽपपतिम्
 R. Schl. I. 1. 74.:
ममर्ष राक्षसान् वीरो मन्त्रिणस् तान् यदृच्छया
 MAN.
8. 313.: यः क्षिप्तो मर्षयत्य् आर्तैः
 MAH. 5. 416.: क-
ञ्चित् कालम् इमन् देवा मर्षयध्वम्
 2. 1571.: दुःखम्
महन् मर्षयामि. -- न मृष् non perferre = irasci (v.
अमर्ष,  अमर्षण) c. acc. rei. MAH. 1. 5135.: ना ऽमृष्यत
वचो ऽस्य तत्. Absol. MAH. 3. 706.: स तैर् अभिहतः
सङ्ख्ये ना ऽमर्षयत. -- Condonare. UR. 76. 2. infr.:
मर्षयतु महाराजः. (Cf. भृ,  unde fortasse मृष्,  mutato
भ् in nasalem ejusdem organi,  additâ sibilante.)
c. वि i. q. simpl. MAH. 3. 15441.

 2. मृष् 1. P. (सेचने) conspergere,  irrigare. Cf. वृष्.

Lanman

English

 √mṛṣ (mṛ́ṣyate,  -ti
 mamárṣa,  mamṛṣé
ámarṣiṣṭa
 -mṛ́ṣya
 caus. marṣáyati).
	—1. forget,  92^16
	—2. (like Eng. not
mind) disregard,  treat as of no consequence, 
 bear patiently.

Kridanta Forms

Sanskrit

मृष् (मृ꣡षुँ꣡ सेचने मृषुँ सहने च - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् =  मर्षणम्
अनीयर् =  मर्षणीयः - मर्षणीया
ण्वुल् =  मर्षकः - मर्षिका
तुमुँन् =  मर्षितुम्
तव्य =  मर्षितव्यः - मर्षितव्या
तृच् =  मर्षिता - मर्षित्री
क्त्वा =  मर्षित्वा / मृष्ट्वा / मृषित्वा
ल्यप् =  प्रमृष्य
क्तवतुँ =  मृष्टवान् - मृष्टवती
क्त =  मृष्टः - मृष्टा
शतृँ =  मर्षन् - मर्षन्ती

मृष् (मृ꣡षँ॑ तितिक्षायाम् - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् =  मर्षणम्
अनीयर् =  मर्षणीयः - मर्षणीया
ण्वुल् =  मर्षकः - मर्षिका
तुमुँन् =  मर्षितुम्
तव्य =  मर्षितव्यः - मर्षितव्या
तृच् =  मर्षिता - मर्षित्री
क्त्वा =  मर्षित्वा / मृषित्वा
ल्यप् =  प्रमृष्य
क्तवतुँ =  मर्षितवान् - मर्षितवती
क्त =  मर्षितः - मर्षिता
शतृँ =  मृष्यन् - मृष्यन्ती
शानच् =  मृष्यमाणः - मृष्यमाणा

मृष् (मृ꣡षँ॑ तितिक्षायाम् - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  मर्षणम्
अनीयर् =  मर्षणीयः - मर्षणीया
ण्वुल् =  मर्षकः - मर्षिका
तुमुँन् =  मर्षयितुम् / मर्षितुम्
तव्य =  मर्षयितव्यः / मर्षितव्यः - मर्षयितव्या / मर्षितव्या
तृच् =  मर्षयिता / मर्षिता - मर्षयित्री / मर्षित्री
क्त्वा =  मर्षयित्वा / मर्षित्वा / मृषित्वा
ल्यप् =  प्रमर्ष्य / प्रमृष्य
क्तवतुँ =  मर्षितवान् - मर्षितवती
क्त =  मर्षितः - मर्षिता
शतृँ =  मर्षयन् / मर्षन् - मर्षयन्ती / मर्षन्ती
शानच् =  मर्षयमाणः / मर्षमाणः - मर्षयमाणा / मर्षमाणा

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  मृष्
मूलधातुः:
   मृष
धात्वर्थः:
  तितिक्षायाम्
गणः:
  दिवादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  मृष्यति-ते

धातुः:
  मृष्
मूलधातुः:
   मृष
धात्वर्थः:
  तितिक्षायाम्
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  मर्षयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
  आधृषीयः

धातुः:
  मृष्
मूलधातुः:
   मृषु
धात्वर्थः:
  सेचने
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  मर्षति
अनुबन्धादिविशेषः:
  उदित्

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  क्षम्,  मृष्,  अनुज्ञा
verb
 
अन्येषाम् अपराधानां दण्डम् अनपेक्ष्य तितिक्षानुकूलः व्यापारः।
 "शतापराधानन्तरमपि महात्मा तं चक्षमे।"

Grassman

German

 √mṛṣ,  1〉 vergessen,  vernachlässigen [A.]
 2〉 lässig sein
 3〉 Caus. vergeben,  verzeihen [A.]. [Page1062]
Mit ápi vergessen,  vernachlässigen,  versäumen [A.].
pṛá vergessen,  vernachlässigen [A. D.].
Stamm mṛṣya:
-e [1. s.] ápi te gíras {538, 5}.
-ate 1〉 vácas {145, 2}. — ápi tám (vidhántam) {495, 4}.
-ante 2〉 yuvatáyas {508, 7}.
Perf. mamṛṣ,  stark mamárṣ:
-árṣa [3. s.] pra yás te … magháttaye {665, 15}.
Aor. mṛṣ:
-ṣṭhās ápi etád vácas jaritar mā́‿ 〰 {267, 8}.
-ṣanta bhojásya sakhyám {534, 21}.
Aor. marṣis:
-ṣṭhās prá {71, 10} mā́ nas agne sakhiā́ pítriāṇi 〰.
Aor. des Caus. mīmṛṣa:
-as imā́m agne śaráṇim 〰 nas {31, 16}.
Part. IV. mṛṣya mit pra siehe a-pramṛṣyá.
Verbale mṛ́ṣ als Infinitiv:
-ṛ́ṣe pra ná tád te agne 〰 nivártanam {243, 2}.

Burnouf

French

 *मृष् मृष्। मर्षामि,  मर्षे 1,  et
मृष्यामि,  मृष्ये 4 [qqf.  मर्षयामि 10]. Supporter, 
endurer,  भीष्मवचो न मृष्यामि je ne puis supporter les
paroles de Bhīṣma
		 pardonner,  इमाम् अग्ने शरणिम् मिमृषो
नस्,  Agni,  pardonne-nous cette violation,  Vd.
		 Ne pas prendre garde, 
négliger,  oublier,  Vd.

 *मृष् मृष्। मर्षामि 1
 pp. मृष्ट।
Répandre,  verser
 arroser,  couvrir [d'un liquide]. Cf.  वृष् et
मिष्।

Stchoupak

French

 मृष्-
 {%mṛṣyate -ti 
 mamarṣa mamṛṣe 
 amṛṣat 
 mṛṣyate marṣayati %}
{%-te 
 °mṛṣya %} -- supporter (patiemment),  tolérer,  accepter 
 pardonner 
permettre,  concéder 
 aimer 
 caus. supporter,  pardonner 
 avec {%na 
 %}
molester 
 qqf.  confondu avec मृश्-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.