मृत्तिका (mRttikA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मृत्तिका f.
  (-का)
	 1. Earth,  clay,  soil.
	 2. A fragrant earth.
 E.
  मृत् earth
and तिकन् pleonastic addition,  fem.  aff.
   टाप् ।

Yates

English

 मृत्तिका (का) 1.
f.
  Earth,  soil,  clay.

Spoken Sanskrit

English

मृत्तिका 	-	 mRttikA 	-	 f.
  	-	 soil
अवनि 	-	  avani 	-	 f.
  	-	 soil
उर्वरा 	-	  urvarA 	-	 f.
  	-	 soil
उर्वी 	-	  urvI 	-	 f.
  	-	 soil
पृथिवी 	-	  pRthivI 	-	 f.
  	-	 soil
भूमि 	-	  bhUmi 	-	 f.
  	-	 soil
भूमिका 	-	  bhUmikA 	-	 f.
  	-	 soil
मेदिनी 	-	  medinI 	-	 f.
  	-	 soil
वसुधा 	-	  vasudhA 	-	 f.
  	-	 soil
वसुन्धरा 	-	  vasundharA 	-	 f.
  	-	 soil
स्थली 	-	  sthalI 	-	 f.
  	-	 soil
भू 	-	  bhU 	-	 f.
  	-	 soil
मृद् 	-	  mRd 	-	 f.
  	-	 soil
रसा 	-	  rasA 	-	 f.
  	-	 soil
कलङ्क 	-	  kalaGka 	-	 m.
  	-	 soil
खल 	-	  khala 	-	 m.
  	-	 soil
परिमल 	-	  parimala 	-	 m.
  	-	 soil
क्षामन् 	-	  kSAman 	-	 n.
  	-	 soil
क्षेत्र 	-	  kSetra 	-	 n.
  	-	 soil
जगतीतल 	-	  jagatItala 	-	 n.
  	-	 soil

मृत्तिका 	-	 mRttikA 	-	 f.
  	-	 clay
पङ्क 	-	 paGka 	-	 m.
  	-	 clay
मृद् 	-	  mRd 	-	 f.
  	-	 clay
मृदा 	-	  mRdA 	-	 f.
  	-	 clay
परिक्षा 	-	  parikSA 	-	 f.
  	-	 clay
मृत्स्ना 	-	  mRtsnA 	-	 f.
  	-	 clay
शिलीन्ध्री 	-	  zilIndhrI 	-	 f.
  	-	 clay
कर्द 	-	  karda 	-	 m.
  	-	 clay
कर्दम 	-	  kardama 	-	 m.
  	-	 clay
जम्ब 	-	  jamba 	-	 m.
  	-	 clay
सजम्बाल 	-	  sajambAla 	-	 adj.
  	-	 clayey
मृत्घट 	-	  mRtghaTa 	-	 m.
  	-	 clay pot
घत 	-	  ghata 	-	 m.
  	-	 clay pot
मृत्खन 	-	  mRtkhana 	-	 m.
  	-	 clay-pit
मृद्दीप 	-	  mRddIpa 	-	 m.
  	-	 clay lamp
श्वेतमृद् 	-	  zvetamRd 	-	 f.
  	-	  white clay
तलक 	-	  talaka 	-	 m.
  	-	  pot of clay
लोष्टमय 	-	  loSTamaya 	-	 adj.
  	-	  made of clay
काली 	-	  kAlI 	-	 f.
  	-	  kind of clay
मृद् 	-	  mRd 	-	 f.
  	-	  lump of clay

मृत्तिका 	-	 mRttikA 	-	 f.
  	-	 earth
मृत्तिका 	-	 mRttikA 	-	 f.
  	-	 soil
मृत्तिका 	-	 mRttikA 	-	 f.
  	-	 clay
मृत्तिका 	-	 mRttikA 	-	 f.
  	-	  loam
मृत्तिका 	-	 mRttikA 	-	 f.
  	-	  aluminous slate
मृत्तिका 	-	 mRttikA 	-	 f.
  	-	  kind of fragrant earth

 
   मृत्तिका  mRttikA  f.
    clay   
   सन्दंशिका  sandaMzikA  f.
    clip    
   नख  nakha  m.
    claw   
   पङ्क  paGka  m.
    clay    
   स्वज  svaja  m.
    clip   
   अंश   aMza    m.
    clip  [ computer ]   
   मुसल  musala  m.
    club   
   सङ्केत  saGketa  m.
    clue    
   धारयति  { धृ }  dhArayati   { dhR }  verb 10  wear  [ e.g. cloth,  disguise,  etc ]  
   निर्माल्य  nirmAlya  adj.
    clean    
   शुचि  zuci  adj.
    clean   
   स्वच्छ  svaccha  adj.
    clean    
   विमल  vimala  adj.
    clean   
   व्यक्त  vyakta  adj.
    clear    
   व्यञ्जन  vyaJjana  adj.
    clear   
   लिपिकरी  lipikarI  f.
    clerk    
   घटी  ghaTI  f.
    clock   
   भित्तिघटी  bhittighaTI  f.
    clock    
   अनुकृति   anukRti    f.
    clone  [ computer ]  
   प्रतिकृति   pratikRti    f.
    clone  [ computer ]       

 
   मृत्तिका  mRttikA  f.
    clay    
   पङ्क  paGka  m.
    clay     
   मृद्  mRd f.
   clay   
   मृदा  mRdA f.
   clay    
   परिक्षा  parikSA f.
   clay   
   मृत्स्ना  mRtsnA f.
   clay    
   शिलीन्ध्री  zilIndhrI f.
   clay   
   कर्द  karda m.
   clay    
   कर्दम  kardama m.
   clay   
   जम्ब  jamba m.
   clay    
   सजम्बाल  sajambAla adj.
   clayey  
   मृत्घट  mRtghaTa m.
   clay pot   
   घत  ghata m.
   clay pot  
   मृत्खन  mRtkhana m.
   clay-pit   
   मृद्दीप  mRddIpa m.
   clay lamp  
   श्वेतमृद्  zvetamRd f.
   white clay    
   तलक  talaka m.
   pot of clay   
   लोष्टमय  loSTamaya adj.
   made of clay    
   काली  kAlI f.
   kind of clay   
   मृद्  mRd f.
   lump of clay        

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 मृत्तिका
f.
  (-का)
1 Earth,  clay,  soil.
2 A fragrant earth.
E.
  मृत् earth,  and तिकन् pleonastic addition,  fem.  aff.
   टाप्.

Apte

English

मृत्तिका [mṛttikā],  [मृद् तिकन् टाप्]

Clay,  earth
 Ms.*
  2.182.

Fresh earth.

A kind of fragrant earth.

Apte 1890

English

 मृत्तिका [मृद् तिकत् टप्] 1 Clay,  earth
 Ms. 2. 82. 
2 Fresh earth. 
3 A kind of fragrant earth. 

Monier Williams Cologne

English

 मृ॑त्तिका f.
  earth,  clay,  loam,  VS.
  &c.
   &c.
   (ibc.  also अ)

 a kind of fragrant earth,  L.
 

 aluminous slate,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 मृत्तिका,  f. earth,  clay,  loam
 fresh earth
 a
kind of fragrant earth.
—मृत्तिका-वती,  f.,  N. of a
town.

Macdonell

English

 मृत्तिका mṛ́tti-kā,  f.
  (sts. a °—,  metr.) clay,  🞄earth: -vat-ī,  f.
  N. of a town. 

Benfey

English

 मृत्तिका मृत्तिका (derived from
मृद्),  f.
 
 1. Earth,  Vedāntas. in Chr.
216,  18
 clay (?),  Chr. 57,  22.
 2. A
fragrant earth.
 3. Fresh earth,  Man. 
2,  182.
 -- Comp.
  पाण्डु-मृत्तिक,  adj.
 
having a white ground,  Rām.  2,  71,  19
chalk-like,  ib. 91,  41. पूति-मृत्तिक, 
m.
  the name of a hell,  Man.  4,  89.

Hindi

कीचड़

Apte Hindi

Hindi

मृत्तिका
स्त्री*
  - मृद् + तिकन् + टाप्
"पिंडोर,  मिट्टी"

मृत्तिका
स्त्री*
  - -
ताजी मिट्टी

मृत्तिका
स्त्री*
  - -
एक प्रकार की गंधयुक्त मिट्टी

Shabdartha Kaustubha

Kannada

मृत्तिका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಣ್ಣು

L R Vaidya

English

 mfttikA {% f. %} 1. Clay,  earth,  M.ii.182
 2. a kind of fragrant earth.

Bopp

Latin

 मृत्तिका f. i. q. मृद् f. MAH. 1. 5724.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  मृदा,  मृत्तिका,  पांशुः
noun
 
पृथिव्याः आवरणे वर्तमानम् अश्मादीनां चूर्णम्।
 "एषा मृदा अतीव फलदायिनी अस्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

mkho ba'i sa
मृत्तिका (?)

sa
१) अवनि २) इरा ३) क्षिति ४) क्ष्मा ५) गो ६) ज्ञानभूमि ७) ° त्व ८) धरणी ९) पांशु १०) पृथिवी ११) भू १२) भूरधात्री १३) भूमि १४) मही १५) मृत्तिका १६) मृद् १७) मेदिनी १८) वसुन्धरा १९) वसुमती २०) शाला २१)

sa gzhi bzang po
मृत्तिका

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मृन्मृत्तिका सा क्षारोषो मृत्सा मृत्स्ना च सा शुभा ॥ ९४० ॥
-wordlist-
 
मृद् (स्त्री),  मृत्तिका (स्त्री),  क्षारा (स्त्री),  ऊष (पुं),  मृत्सा (स्त्री),  मृत्स्ना (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

मृद्
मृद्,  मृत्तिका
मृन्मृत्तिका प्रशस्तासौ मृत्सा मृत्स्नेति कथ्यते ।
verse 2.1.1.159
page 0020

Vedic Reference

English

 Mṛttikā,  ‘clay, ’ is mentioned in the later Saṃhitās and the
Brāhmaṇas.^1 Cf. Mṛd.
1) Vājasaneyi Saṃhitā,  xviii. 13
Aitareya Brāhmaṇa,  iii. 34,  2
 Chān-
dogya Upaniṣad,  vi. 1,  4
 Taittirīya
Āraṇyaka,  x. 1,  8. 9.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मृत्तिका,  स्त्री,
   (मृदेव इति । मृद् + “मृदस्तिकन् ।”५ । ४ । ३९ । इति स्वार्थे तिकन् । स्त्रियां टाप् ।)तुवरी । इति राजनिर्घण्टः ॥
 मृत् । इत्य-मरः । २ । १ । ४ ॥
 माटी । इति माषा ।तत्पर्य्यायः । मृदा २ मृत्तिः ३ । इति भरतः ॥
(अस्या भक्षणात् पाण्डुरोगोत्पत्तिः । तद्यथा, “मृत्तिकादनशीलस्य कुप्यत्यन्यतमो मलः ॥
कषाया मारुतं पित्तं उषरा मधुरा कफम् ॥
”इति माधवकरसंगृहीतरुग्विनिश्चये पाण्डु-रोगाधिकारे । अन्यत् मृत्शब्दे द्रष्टव्यम् ।)स्नानकाले मृत्तिकालेपनविधिर्यथा,  --“मृदा प्रक्षाल्य लिङ्गन्तु द्बाभ्यां नाभेस्तथोपरि ।अधश्च तिसृभिः कायं षड्भिः पादौ तथैव च ॥
कटिञ्च तिसृभिश्चापि हस्तयोर्द्विश्च मृत्तिकाः ।प्रक्षाल्य कायं हस्तौ च द्विराचम्य यथाविधि ।ततः संमार्जनं कृत्वा मृदमेवाभिमन्त्रयेत् ॥
अश्वक्रान्ते रथक्रान्ते विष्णुक्रान्ते वसुन्धरे ! ।उद्धृतासि वराहेण कृष्णेनामितबाहुना ॥
मृत्तिके हर मे पापं यन्मया पूर्व्वसञ्चितम् ।मृत्तिके ब्रह्मदत्तासि प्रजया च धनेन च ॥
मृत्तिके त्वाञ्च गृह्णामि काश्यपेनाभिमन्त्रिताम् ।मृत्तिके जहि मे पापं यन्मया दुष्कृतं कृतम् ।त्वया हृतेन पापेन ब्रह्मलोकं व्रजाम्यहम् ॥
”इति वह्निपुराणम् ॥
 * ॥
शौचार्थमृत्तिकाग्रहणविधिर्यथा,  --“आहृत्य मृत्तिकां कूलाल्लेपगन्धापकर्षणम् ।कुर्य्यादतन्द्रितः शौचं विशुद्धैरुद्धृतोदकैः ॥
नाहरेत् मृत्तिकां विप्रः पांशुलान्न च कर्द्द-मात् ।न मार्गान्नोषराद्देशाच्छौचशिष्टां परस्य च ॥
न देवायतनात् कूपात् गेहान्न च जलात्तथा ।उपस्पृशेत्ततो नित्यं पूर्व्वोक्तेन विधानतः ॥
”इति कौर्म्मे उपविभागे १२ अध्यायः ॥
तस्याः परीक्षा मन्दिरशब्दे द्रष्टव्याः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 मृत्तिका स्त्री मृद + तिकन् टाप् । १ मृदि (माटि) साक्षेत्रत्वेनाऽस्त्यस्य अच् टाप् । २ आढक्याम् राजनि० ।

Burnouf

French

 मृत्तिका मृत्तिका f.
  (मृत्
 sfx. ति
 sfx. क)
terre,  sol,  argile.
		 Terre odorante.

Stchoupak

French

 मृत्तिका-
 f.
  (bloc de) terre,  argile,  glèbe 
 -वती- n.
  d'une
ville.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.