| YouTube Channel

मृणाल (mRNAla)

 
शब्दसागरः
English
मृणाल mn. (-लः-लं) The film or fibres attached to the stalk of a lotus.
n.
(-लं) The root of a fragrant grass, (Andropogon muricatum. )
“वीरणमूले”.
f.
(-ली) A small fibre in the stalk of the water-lily.
E.
मृण् to hurt, Unādi
aff.
कालन्
Capeller Eng
English
मृणाल
n.
f.
lotus-root or fibre
poss. °वन्त्.
Yates
English
मृणाल (ल-लं) 1.
m.
n.
A fibre on
the lotus stalk.
f.
(ली) A small
one.
n.
Root of a fragrant grass.
Spoken Sanskrit
English
मृणाल - mRNAla -
n.
- fibrousrootoflotus
मृणाल - mRNAla -
n.
- fibrousrootoflotus
अन्शुमत् - anzumat -
adj.
- fibrous
अंशुमत् - aMzumat -
adj.
- fibrous
शिखा - zikhA -
f.
- fibrous root
जट - jaTa -
m.
- fibrous root
तन्तुसार - tantusAra -
m.
- having a fibrous pith
तन्तुकाष्ठ - tantukASTha -
n.
- piece of fibrous wood
करहाट - karahATa -
m.
- fibrous root of a lotus
कर्कट - karkaTa -
m.
- fibrous root of a plant
तन्तुल - tantula -
n.
- fibrous root of a lotus
तन्तुर - tantura -
n.
- fibrous root of a lotus
शिफा - ziphA -
f.
- fibrous or flexible root
कर्दट - kardaTa -
m.
- fibrous root of the lotus
पङ्कशूरण - paGkazUraNa -
m.
- fibrous eatable root of a lotus
गोपभद्र - gopabhadra -
n.
- fibrous esculent root of a water-lily
ईषीका - ISIkA -
f.
- painter's brush or a fibrous stick used as one
Wilson
English
मृणाल
mn. (-लः-लं) The film or fibres attached to the stalk of a
lotus.
n.
(-लं) The root of a fragrant grass, (Andropogon muricatum. )
f.
(-ली) A small fibre in the stalk of the waterlily.
E.
मृण to hurt, Uṇādi
aff.
कालन्.
Apte
English
मृणालः [mṛṇālḥ] लम् [lam], लम् [मृण-कालन्] The fibrous root of a lotus, a lotus-fibre
भङ्गे$पि हि मृणालानामनुबध्नन्ति तन्तवः
H.*
1.91
सूत्रं मृणालादिव राजहंसी
V.*
1.19
Ṛs.*
1.19
V.*
3.13.-लम् The root of a fragrant grass (वीरणमूल).
Comp.
-कण्ठः a particular aquatic bird. -भङ्गः a bit of a lotus-fibre. -सूत्रम् the fibre of a lotus-stalk.
Apte 1890
English
मृणालः
लं [मृण-कालन्] The fibrous root of a lotus. a lotus-fibre: भंगेऽपि हि मृणालामनुबध्नंति तंतवः H. 1. 95
सूत्रं मृणालादिव राहहंसी V. 1. 19
Rs. 1. 19: V. 3. 13.
The root of a fragrant grass (वीरणमूल)
Comp.
भंगः a bit of a lotus-fibre.
सूत्रं the fibre of a lotus-stalk.
Monier Williams Cologne
English
मृणाल
n.
(also
m.
g. अर्धर्चादि
and f(ई). ,
MBh.
R.
cf.
Uṇ.
i, 117, Sch.) ‘liable to be crushed’, the edible fibrous root of some kinds of lotus (f. according to some ‘a smaller root’), a lotus-fibre, fibre attached to the stalk of a water-lily,
MBh.
Kāv.
&c.
मृणाल
n.
the root of Andropogon Muricatus,
L.
Monier Williams 1872
English
मृणाल मृणाल, अस्, अम्, m. n. (said to be
also ई, f.), the edible fibrous root of some kinds of
lotus, a lotus fibre or small fibre attached to the stalk
of a water-lily
(ई), f. a lotus fibre
(अम्), n. the
root of the fragrant grass Andropogon Muricatus.
—मृणाल-भङ्ग, अस्, m. the fracture of a lotus
fibre.
—मृणाल-वत्, आन्, अती, अत्, possessing lotus
fibres or roots.
—मृणाल-सूत्र, अम्, n. the fibre
of a lotus stalk.
Macdonell
English
मृणाल mṛṇ-ā-la,
n.
[liable to be crushed], 🞄esculent tubular fibrous root of the lotus, 🞄lotus fibre: -ka, —°
a.
id.
-bhañjam, abs. w. 🞄bhañj, break like a lotus root
-maya,
a.
🞄consisting of lotus roots
-latikā,
f.
lotus 🞄tendril or stalk
-vat,
a.
possessing lotus 🞄fibres
-sūtra,
n.
fibre of the lotus stalk or 🞄root.
Benfey
English
मृणाल मृणाल,
I.
m.
and
n.
The
stalk of a lotus, Vikr. d. 19.
II.
m.
,
and
f.
ली, A small fibre of a lotus, Vikr.
d. 54 (°ल)
Utt. Rāmac. 15, 16 (°ली).
Hindi
Hindi
नरम
Apte Hindi
Hindi
मृणालः
पुं*
- मृण् + कालन्
"कमल की तन्तुमय जड़, कमल तन्तु"
मृणालम्
नपुं*
- मृण् + कालन्
"कमल की तन्तुमय जड़, कमल तन्तु"
मृणालम्
नपुं*
- -
"सुगंधित घास की जड़, वरिणमूल"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मृणाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಿಸ /ತಾವರೆಯ ದಿಂಡು
निष्पत्तिः - > मृण (हिंसायाम्) - "कालन्" (उ० १-११५)
व्युत्पत्तिः - > मृण्यते
प्रयोगाः - > "मध्ये यथा श्याममुखस्य तस्य मृणालसूत्रान्तरमप्यलभ्यम्"
उल्लेखाः - > कुमा० १-४०
मृणाल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಾಮಂಚದ ಬೇರು
विस्तारः - > "मृणालं नलदे क्लीबं पुन्नपुंसकयोर्बिसे" - मेदि०
L R Vaidya
English
mfRAla {% (I) m.n. %} The fibrous root of a lotus, सूत्रं मृणालादिव राजहंसी Vikr.i., Rt.i.19, K.D.ii.337.
mfRAla {% (II) n. %} The root of a fragrant grass (वीरणमूल).
Bopp
Latin
मृणाल m. n. fibra in caule loti floris.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
मृणाल
क्ली
मृणाल, बिसिनीमूल, जलालुक
मृणालं बिसिनीमूलं मृणालं जलालुकम्
verse 2.1.1.76
page 0012
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Mṛṇāla, n. of a libertine, former incarnation of Śākyamuni: MSV 〔i.213.13 ff.〕
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
मृणाल 1. °सूत्र n. Kumāras. 1, 40
3, 49
Śiś. 3, 3.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
सौगन्धिकं तु कह्लारं बीजकोशो वराटकः
कर्णिका पद्मनालं तु मृणालं तन्तुलं बिसम् ११६५
-wordlist-
सौगन्धिक (क्ली), कह्लार (क्ली), बीजकोश (पुं), वराटक (पुं), कर्णिका (स्त्री), पद्मनाल (क्ली), मृणाल (क्ली), तन्तुल (क्ली), बिस (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
मृणाल
मृणाल, बिस, कन्द
मृणालं स्याद्विसं कन्दो विसिनी नलिनी भवेत् ६८२
verse 3.1.1.682
page 0078
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मृणालं,
क्ली,
पुं,
मृण्यते हिंस्यते भक्षणाद्यर्थंयत् (मृण् + “तमिविशिविडिमृणिकुलिकपि-पलिपञ्चिभ्यः कालन् ।” उणा० ११७ ।इति कालन् पङ्कजादीनां नालम् ।) मोलामइति ख्यातम् इति भरतः
(यथा, नैषध-चरिते १३७ ।“मदर्थसन्देशमृणालमन्थरःप्रियः कियद्दूर इति त्वयोदिते ।”)तत्पर्य्यायः विसम् इत्यमरः १० ४२
विशम् इति द्विरूपकोषः
पद्मनालम् ४मृणाली मृणालिनी पद्मतन्तुः विसिनी८ नलिनीरुहम् अस्य गुणाः शिशिर-त्वम् तिक्तत्वम् कषायत्वम् पित्तदाहमूत्र-कृच्छ्रविकाररक्तवान्तिहरत्वञ्च इति राज-निर्घण्टः
(शालूकविशेषः तत्पर्य्यायो यथा, “पद्मादिकन्दः शालूकं करहाटश्च कथ्यते ।मृणालं मूलं भिष्माण्डं लज्जाशूकञ्च कथ्यते
”तथास्य गुणाः विशार्थे शालूकार्थे
“मृणालं शीतलं वृष्यं पित्तदाहास्रजिद्गुरु
दुर्ज्जरं स्वादुपाकञ्च स्तन्यानिलकफप्रदम् ।संग्राहि मधुरं रूक्षं शालूकमपि तद्गुणम्
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे
)
मृणालं,
क्ली,
(मृण + कालन् ।) वीरणमूलम् ।इति मेदिनी ले, १२४
(अस्य पर्य्यायो यथा, मृणालमभयं सेव्यं लामज्जकमुशीरकम्
”इति वैद्यकरत्नमालायाम्
“स्यादुशीरं मृणालञ्च सेव्यं लामज्जकन्तथा
”इति गारुडे पूर्व्वखण्डे २०८ अः
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मृणाल पुंन० मृण--कालन् पद्मादेर्नालस्थे सूत्रे अमरः२ वीरणमूले
न०
मेदि० गौरा० ङीष् मृणालीत्ययि३ विसतन्तौ स्त्री राजनि०
Capeller
German
मृणाल
m.
,
f.
Lotuswurzel o. faser.
मृणाल
n.
, मैथुन्य st. मैथन्य.
Burnouf
French
मृणाल मृणाल
m.
n.
filaments de la tige du lotus. -- N.
racine d'andropogon.
मृणालिन्
m.
lotus.
मृणालिनी
f.
réunion de lotus.
Stchoupak
French
मृणाल-
nt. fibres (sur la tige du lotus) ou radicules à filaments
des lotus
-मय- -ई- a. consistant en fibres ou racines de lotus
-वन्त्- a. pourvu de fibres (de lotus).
°कोमल- a. tendre comme un filament de lotus.
°भङ्ग-
m.
fragment de filament (de lotus).
°लतिका-
f.
tige (délicate) de lotus.
°वलय-
m.
nt. bracelet en fibres de lotus
मृणालाङ्गद- nt.
id.
°हार-
m.
collier en fibres.