मृड् (mRD)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मृड् r. 6th cl. (मृडति) r. 9th cl. (मृड्णाति)
	 1. To delight,  to make
happy.
	 2. To rejoice,  to be happy or delighted. r. 9th cl. (Accord-
ing to some authorities, ) To grind or pound.

Capeller Eng

English

 मृड् मृडति (मृळ॑ति),  °ते & मृडयति (मृळ॑यति), 
°ते be gracious,  forgive (dat.   of pers.
   & acc.
  of th.)
 treat
graciously,  make happy. अभि forgive.

Yates

English

 मृड् (श) मृडति 6.
a. To delight,  to
rejoice. (ग) मृड्णाति 9.
a. To re-
joice
 to grind or pound.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

मृड् [mṛḍ],  6,  9 P.
  (मृडति,  मृड्नाति)

To be gracious,  be pleased.

To forgive,  pardon. 

To delight,  gladden
 इन्द्रारिव्याकुलं लोकं मृडयन्ति युगे युगे Bhāg.*
  1.3.28.

To be delighted or happy.

Apte 1890

English

 मृड् {c6c} {c9c} P. (मृडति. मृड्नाति) 1 To be gracious,  be pleased. 
To forgive,  pardon. 
To delight,  gladden. 
To be delighted or happy. 

Monier Williams Cologne

English

 मृड् (RV.   मृळ्) cl.
  6. P.
  (Dhātup.   xxviii,  38),  मृडति (मृळति
 once Ā. मृडसे,  Kāṭh.
 ) cl.
  9. P.
  मृड्नाति (xxxi,  44),  cl.
  10.,  मृडयति (मृळ॑यति),  °ते
 मृण्डयति (?),  xxxii,  117 (pf.  ममर्ड Gr.
 
 ममृड्युः,  RV.
  
 अमर्डीत् Gr.
 
 fut. मर्डिता,  °डिष्यति,  ib.
 inf.
   मर्डितुम्,  ib.
 ind.
 p.
  मृडित्वा,  Pāṇ.
  i,  2,  7), 
to be gracious or favourable,  pardon,  spare (with dat.
  of pers. and acc.
   of,  thing),  RV.
   &c.
   &c.
  
to treat kindly,  make happy,  rejoice,  delight (with acc.
  ),  BhP.
   :
Caus.
  मर्डयति (aor.  अमीमृडत्,  or अममर्डत्) Gr.
 :
Desid.
  मिमर्डिषति,  ib. :
Intens.
  मरीमृड्यते,  मरीमर्ट्टि,  ib.

Monier Williams 1872

English

 मृड् मृड् (Ved. मृऌ),  cl. 6. 9. P. मृ-
डति,  मृड्नाति,  ममर्ड,  मर्डिष्यति, 
अमर्डीत्,  मर्डितुम् (Ved. cl. 6. P. मृऌअति,  cl.
10. P. मृऌअयति,  &c.),  to be gracious or favour-
able,  be gracious towards (with dat.)
 to forgive,  par-
don,  spare
 to treat graciously,  rejoice,  delight,  make
happy
 to rejoice,  be delighted or happy: Caus.
मर्डयति,  -यितुम्,  Aor. अमीमृडत् or अममर्-
डत्: Desid. मिमर्डिषति: Intens. मरीमृड्यते, 
मरीमर्ट्टि
 [cf. Gr. μείλ-ια,  μείλιχο-ς,  μειλίχ-ιο-ς, 
μει-λιχ-ίη,  μειλίσσω,  μειλ-εῖν: Lat. blan-
dus: Goth. mild-s,  ‘affectionate:’ Old Germ. mil-
ti,  ‘mild:’ Slav. mil-ŭ,  ‘pitiable
’ mil-ovati,  ‘to
pity
’ mil-ostĭ,  ‘pity:’ Lith. myl-iu
 meilù-s, 
‘lovely
’ méile,  ‘love.’]

Benfey

English

 मृड् मृड् (for original मृड्ढ्, 
i. e. मृष्-धा,  cf.  Zend. मरेज़्ह्दा and
मेरेज़्ह्दिक),  i. 6,  and ii. 9,  मृड्णा, 
मृड्णी,  Par.
 1. To pardon (ved.).
 2.
To exhilarate,  to delight (ved.).

Bopp

Latin

 मृड् 6. et 9. P. exhilarare. BHATT. 7. 96.: अमृडित्वा सह-
स्राक्षम् (Schol. असुखिनङ् कृत्वा). In dial. Vêd.
मृड्,  मृल् et मृळ्
1) exhilarare,  laetificare. RIGV. 36.
12.: स नो मृल महान् असि «tu nos exhilara: magnus
es»
 17. 1. 114. 2.
 YAǴURV. (v. Westerg.): न त्वद्
अन्यो मघवन्न् अस्ति मर्डिता.
2) cum dat. blandiri, 
favere,  propitium esse. RIGV. 114. 6.: तनयाय मृल.
3) reficere,  corrigere. RIGV. V. (v. Westerg.): यद् आ-
गश् चकृम तत् सु मृळ.
4) intrans. gaudere. RIGV. V.
(v. Westerg.): मृळ सुक्षत्र मृळय. -- Caus. c. dat. in
dial. Vêd. favere,  propitium esse. RIGV. 12. 9.: तस्मै
पावक मृळय. (Cf. मण्ड्,  मद्,  मन्द्,  मुद्,  पृड्,  lat.
blandus.)

Lanman

English

 √mṛḍ (mṛḻáti,  mṛḻáyati [1041^2]). be
gracious
 forgive. [for ḻ,  see Whitney
54.]

Kridanta Forms

Sanskrit

मृड् (मृ꣡डँ꣡ सुखने - तुदादिः - सेट्)
ल्युट् =  मर्डनम्
अनीयर् =  मर्डनीयः - मर्डनीया
ण्वुल् =  मर्डकः - मर्डिका
तुमुँन् =  मर्डितुम्
तव्य =  मर्डितव्यः - मर्डितव्या
तृच् =  मर्डिता - मर्डित्री
क्त्वा =  मृडित्वा
ल्यप् =  प्रमृड्य
क्तवतुँ =  मृडितवान् - मृडितवती
क्त =  मृडितः - मृडिता
शतृँ =  मृडन् - मृडन्ती / मृडती

मृड् (मृ꣡डँ꣡ क्षोदे सुखे च - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् =  मर्डनम्
अनीयर् =  मर्डनीयः - मर्डनीया
ण्वुल् =  मर्डकः - मर्डिका
तुमुँन् =  मर्डितुम्
तव्य =  मर्डितव्यः - मर्डितव्या
तृच् =  मर्डिता - मर्डित्री
क्त्वा =  मृडित्वा
ल्यप् =  प्रमृड्य
क्तवतुँ =  मृडितवान् - मृडितवती
क्त =  मृडितः - मृडिता
शतृँ =  मृड्णन् - मृड्णती

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  मृड्
मूलधातुः:
   मृड
धात्वर्थः:
  सुखने
गणः:
  तुदादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  मृडति

धातुः:
  मृड्
मूलधातुः:
   मृड्
धात्वर्थः:
  क्षोदे
गणः:
  क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  मृड्नाति

Capeller

German

 मृड् s. मर्ड्.

Grassman

German

 √mṛḍ,  1〉 jemandem [D.] verzeihen
 2〉 etwas [A.] verzeihen,  vergeben
 3〉 jemandem [D.] gnädig,  hold sein
 4〉 gnädig sein (ohne Dat.)
 5〉 jemand [D.] verschonen.
Mit abhí jemand [A.] gnädig wovor [Ab.] bewahren.
Stamm mṛḍá:
-āti [Co.] 3〉 nas īdṛ́śe {353, 1}. — 4〉 kás (devás) {339, 2}
 {890, 1}.
-ātas [3. d. Co.] 3〉 nas īdṛ́śe {17, 1}
 {501, 5}.
-āt 2〉 ubhayā́ {934, 6} (bṛ́haspátis).
-á (-ā́) 3〉 nas {94, 12}
 {114, 2}. _{114, 10}
 jaritré {224, 11}
 máhyam {488, 10}
 pitā́‿iva sūnáve {851, 3} (wo mṛḍā́ aus dem zweiten Versgliede zu ergänzen ist). — 4〉 [Page1059] agne {305, 1}
 varuṇa {605, 1}. — abhí nas vadhā́t {851, 3}.
-a 1〉 nas {668, 9}. — 2〉 ā́gas {218, 14}
 {609, 7}. — 3〉 nas {36, 12}
 {778, 30}
 tmáne tokā́ya tánayāya {114, 6}
 {224, 14}. — 5〉 avasā́ya padváte {995, 1}.
-atu 2〉 ā́gas {179, 5}.
-atam 3〉 nas {515, 4}.
-atām 3〉 nas {919, 7}.
-áta (-átā) 3〉 nas {171, 4}
 {409, 9}
 {411, 8}
 {492, 5}
 {576, 10}. — 4〉 devās {491, 11}
 ādityās {638, 19}.
-ata 3〉 nā́dhamānāya máhyam {220, 4}
 asmábhyam {676, 19}.
-antu 3〉 nas {491, 12}
 {572, 17}.
Perf. mamṛḍ:
-ḍyus [3. pl. Opt.] 3〉 śíśave {314, 8}.
Stamm des Caus. mṛḍáya:
-āsi 3〉 yád indra 〰 nas {626, 25}
 {665, 33}
 {702, 28}—_{702, 30}.
-āti 1〉 cakrúṣe ā́gas {603, 7}. — 3〉 nas {232, 11}.
-a (-ā) 3〉 nas {668, 8}
 {885, 6}. — 4〉 varuṇa {605, 1}
 indra {665, 31}.
-ata 3〉 nas {220, 2}.
mṛḍaya:
-āti 3〉 nas {892, 3}.
-a 3〉 tásmai {12, 9}
 {664, 28}
 nas {486, 17}
 {689, 1}
 {773, 5}
 {859, 3}
 {954, 8},  wo AV. metrisch besser mṛḍa
 stotṛ́bhyas {702, 27}. — 2〉 varuṇa {25, 19}
 soma {794, 2} (SV. nas mṛḍa).
-antu 3〉 nas {23, 12}
 {169, 5}
 {171, 3}
 {353, 2}.
Part. des Caus. mṛḍáyat:
-adbhiām 4〉 (mitrā́váruṇābhyām) {136, 1}.
-antas 4〉 (ādityā́sas) {107, 1}.
-antī [N. s. f.] 3〉 nas {395, 18} (devī́).
-áttamas 4〉 (agnís) {94, 14}.
-áttamā [f.] 4〉 sumatís {114, 9}.

 mṛḍ, 
Stamm mṛḍá:
-áta 3〉 {860, 14}
Part. mṛḍáyat:
-áttamā [du.] 4〉 {427, 9} (auch -ádbhiām,  -ántas zu betonen).

Burnouf

French

 *मृड् मृड्. मृडामि 6 et मृड्नामि 9
 p
ममर्ड
 etc. Réjouir.
		 Se réjouir,  être content,  être
favorable
 नो मृऌअ sois nous propice,  Vd. नो मरुतो
मृटन्तु que les Maruts nous favorisent.
		 Rétablir,  restaurer
corriger: यद् आगश् चकृमा तत् सु मृऌअ la faute que nous
avons faite,  corrige-la bien. 

Stchoupak

French

 मृड्-
 मृडयति -ते -- pardonner,  faire grâce (dat. de la pers., 
acc. de la ch.) 
 réjouir,  amuser.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.