| YouTube Channel

मृगाङ्कः (mRgAGkaH)

 
Apte Hindi
Hindi
मृगाङ्कः
पुं*
 मृग-अङ्कः -
चन्द्रमा
मृगाङ्कः
पुं*
 मृग-अङ्कः -
कपूर
मृगाङ्कः
पुं*
 मृग-अङ्कः -
हवा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सोमः, चन्द्रः, शशाङ्कः, इन्दुः, मयङ्कः, कलानिधिः, कलानाथः, कलाधरः, हिमांशुः, चन्द्रमाः, कुमुदबान्धवः, विधुः, सुधांशुः, शुभ्रांशुः, ओषधीशः, निशापतिः, अब्जः, जैवातृकः, सोमः, ग्लौः, मृगाङ्कः, द्विजराजः, शशधरः, नक्षत्रेशः, क्षपाकरः, दोषाकरः, निशीथिनीनाथः, शर्वरीशः, एणाङ्कः, शीतरश्मिः, समुद्रनवनीतः, सारसः, श्वेतवाहनः, नक्षत्रनामिः, उडुपः, सुधासूतिः, तिथिप्रणीः, अमतिः, चन्दिरः, चित्राटीरः, पक्षधरः, रोहिणीशः, अत्रिनेत्रजः, पक्षजः, सिन्धुजन्मा, दशाश्वः, माः, तारापीडः, निशामणिः, मृगलाञ्छनः, दर्शविपत्, छायामृगधरः, ग्रहनेमिः, दाक्षायणीपति, लक्ष्मीसहजः, सुधाकरः, सुधाधारः, शीतभानुः, तमोहरः, तुशारकिरणः, परिः, हिमद्युतिः, द्विजपतिः, विश्वप्सा, अमृतदीधितिः, हरिणाङ्कः, रोहिणीपतिः, सिन्धुनन्दनः, तमोनुत्, एणतिलकः, कुमुदेशः, क्षीरोदनन्दनः, कान्तः, कलावान्, यामिनीजतिः, सिज्रः, मृगपिप्लुः, सुधानिधिः, तुङ्गी, पक्षजन्मा, अब्धीनवनीतकः, पीयूषमहाः, शीतमरीचिः, शीतलः, त्रिनेत्रचूडामणिः, अत्रिनेत्रभूः, सुधाङ्गः, परिज्ञाः, सुधाङ्गः, वलक्षगुः, तुङ्गीपतिः, यज्वनाम्पतिः, पर्व्वधिः, क्लेदुः, जयन्तः, तपसः, खचमसः, विकसः, दशवाजी, श्वेतवाजी, अमृतसूः, कौमुदीपतिः, कुमुदिनीपतिः, भूपतिः, दक्षजापतिः, ओषधीपतिः, कलाभृत्, शशभृत्, एणभृत्, छायाभृत्, अत्रिदृग्जः, निशारत्नम्, निशाकरः, अमृतः, श्वेतद्युतिः
noun
देवताविशेषः
"पतितं सोममालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः[श.क]"
Synonyms:
 चन्द्रः, कलानाथः, कलाधरः, हिमांशुः, चन्द्रमाः, कुमुदबान्धवः, विधुः, सुधांशुः, शुभ्रांशुः, ओषधीशः, निशापतिः, अब्जः, जैवातृकः, ग्लौः, मृगाङ्कः, द्विजराजः, शशधरः, नक्षत्रेशः, क्षपाकरः, दोषाकरः, निशीथिनीनाथः, शर्वरीशः, एणाङ्कः, शीतरश्मिः, समुद्रनवनीतः, सारसः, श्वेतवाहनः, नक्षत्रनामिः, उडुपः, सुधासूतिः, तिथिप्रणीः, अमतिः, चन्दिरः, चित्राटीरः, पक्षधरः, रोहिणीशः, अत्रिनेत्रजः, पक्षजः, सिन्धुजन्मा, दशाश्वः, माः, तारापीडः, निशामणिः, मृगलाञ्छनः, दर्शविपत्, छायामृगधरः, ग्रहनेमिः, दाक्षायणीपति, लक्ष्मीसहजः, सुधाकरः, सुधाधारः, शीतभानुः, तमोहरः, तुशारकिरणः, परिः, हिमद्युतिः, द्विजपतिः, विश्वप्सा, अमृतदीधितिः, हरिणाङ्कः, रोहिणीपतिः, सिन्धुनन्दनः, तमोनुत्, एणतिलकः, कुमुदेशः, क्षीरोदनन्दनः, कान्तः, कलावान्, यामिनीजतिः, सिज्रः, मृगपिप्लुः, सुधानिधिः, तुङ्गी, पक्षजन्मा, अब्धीनवनीतकः, पीयूषमहाः, शीतमरीचिः, शीतलः, त्रिनेत्रचूडामणिः, अत्रिनेत्रभूः, सुधाङ्गः, परिज्ञाः, सुधाङ्गः, वलक्षगुः, तुङ्गीपतिः, यज्वनाम्पतिः, पर्व्वधिः, क्लेदुः, जयन्तः, तपसः, खचमसः, विकसः, दशवाजी, श्वेतवाजी, अमृतसूः, कौमुदीपतिः, कुमुदिनीपतिः, भूपतिः, दक्षजापतिः, ओषधीपतिः, कलाभृत्, शशभृत्, एणभृत्, छायाभृत्, अत्रिदृग्जः, निशारत्नम्, निशाकरः, अमृतः, श्वेतद्युतिः, हरिः
noun
खगोलीयपिण्डः यः पृथ्वीं परिभ्रमति।
"अधुना मानवः चन्द्रस्य पृष्ठभागं गत्वा संशोधनं करोति।"
Synonyms:
 मृगाङ्कः
noun
एकः पुरुषः ।
"मृगाङ्कस्य उल्लेखः वासवदत्तायां वर्तते"
Synonyms:
 मृगाङ्कः
noun
एका असिः ।
"मृगाङ्कस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मृगाङ्कः,
पुं,
 (मृगः अङ्को, यस्य ।) चन्द्रः ॥
(यथा, नैषधचरिते । १ । ७८ ।“विनिद्रपत्रालिगतालिकैतवान्मृगाङ्कचूडामणिवर्ज्जनार्ज्जितम् ।”)कर्पूरः । इत्यमरः । १ । ३ । १४ ॥
वायुः ।इति विश्वः ॥
मृगचिह्नम् । चन्द्रे तच्चिह्नकारणंयथा, --“लोकच्छायामयं लक्ष्म तवाङ्के शशसंस्थितम् ।न विदुः सोमदेवापि ये च नक्षत्रयोगिनः ॥
”इति महाभारते हरिवंशः ॥
यथा, दर्पणं प्राप्य परावृत्ता नयनरश्मयोग्रीवास्थमेव मुखं दर्पणगतमिव पश्यन्ति एवंचन्द्रमण्डलं प्राप्य परावृत्तास्ते दूरत्वदोषात्पृथिवीमव्यक्तरूपामिव चन्द्रमण्डलगतां पश्यन्तिस एव चन्द्रे कलङ्क इत्युपचर्य्यते । इतितट्टीका ॥
यक्ष्मरोगस्य औषधविशेषः । यथा, “स्याद्रसेन समं हेम मौक्तिकं द्बिगुणं भवेत् ।गन्धकस्तु समस्तेन रसपादस्तु टङ्कणः ॥
सर्व्वं तद्गोलकं कृत्वा काञ्जिकेन विशोषयेत् ।भाण्डे लवणपूर्णेऽथ पचेद् यामचतुष्टयम् ।मृगाङ्कसंज्ञको ज्ञेयो रोगराजनिकृन्तनः ॥
”अपि च ।‘रसस्य भस्मनो हेम पिष्टीकृत्य प्रयोजयेत् ।गुञ्जाचतुष्टयञ्चाज्यमरिचैर्भक्षयेन्नरः ॥
’इति मधुमती ॥
(एतन्नामकौषधान्तरं यथा, --“रसभस्म हेमभस्म तुल्यं गुञ्जाद्बयं द्बयम् ।दोषं बुद्ध्वानुपानेन मृगाङ्कोऽयं क्षयापहः ॥
” * ॥
इति वैद्यकरसेन्द्रसारसंग्रहे यक्ष्माधिकारे ॥
)