| YouTube Channel

मृगाक्षी (mRgAkSI)

 
शब्दसागरः
English
मृगाक्षी
f.
 (-क्षी)
1. Bitter-apple, (Cucumis coloquintida.)
2. A woman
with eyes like a deer's.
E.
 मृग a deer, अक्षि the eye.
Capeller Eng
English
मृगाक्षी
f.
 deer-eyed.
Yates
English
मृगा_क्षी (क्षी) 3.
f.
 Bitter apple
a
woman with deer-like eyes.
Wilson
English
मृगाक्षी
f.
 (-क्षी)
1 Bitter apple, (Cucumis coloquintida.)
2 A woman with eyes like a deer's.
E.
 मृग a deer, अक्षि the eye.
Monier Williams Cologne
English
मृगाक्षी
f.
 a fawn-eyed woman,
Megh.
Rājat.
&c.
coloquintida,
L.
Macdonell
English
मृगाक्षी mṛga‿akṣī,
f.
 gazelle-eyed woman
🞄-ākhará,
m.
 lair of the beasts.
Apte Hindi
Hindi
मृगाक्षी
स्त्री*
 मृग-अक्षी -
हरिणी जैसी आंखों वाली स्त्री
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मृगाक्षी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಿಂಕೆಯ ಕಣ್ಣುಗಳಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ ಹೆಂಗಸು
निष्पत्तिः - > "षच्" (५-४-१३३)
व्युत्पत्तिः - > मृगस्येव अक्षिणी यस्याः
प्रयोगाः - > "अपयाति सरोषया निरस्ते कृतकं कामिनि चक्षुवे मृगाक्ष्या"
उल्लेखाः - > माघ० ९-८३
मृगाक्षी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರವಾರುಣೀ ಲತೆ /ಹಾವುಮೆಕ್ಕೆ ಗಿಡ
मृगाक्षी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾತ್ರಿ
विस्तारः - > "मृगाक्षी मृगलोचना । त्रियामेन्द्रवारुणी च" - हेम०
L R Vaidya
English
mfga-akzI {% f. %} a fawn-eyed woman, त्वय्यासन्ने नयनमुपरिस्पंदि शंके मृगाक्ष्याः Megh.ii.32.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
मृगाक्षी = *त्रियामा, Sam. IV, 28.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्वगुणेनोपमानेन मनोज्ञादिपदेन च ॥ ५०५ ॥
विशेषिताङ्गकर्मा स्त्री यथा तरललोचना ।
अलसेक्षणा मृगाक्षी मत्तेभगमनापि च ॥ ५०६ ॥
वामाक्षी सुस्मितास्याः स्वं मानलीलास्मरादयः ।
लीला विलासो विच्छित्तिर्विव्वोकः किलकिञ्चितम् ॥ ५०७ ॥
मोट्टायितं कुट्टमितं ललितं विहृतं तथा ।
विभ्रमश्चेत्यलंकाराः स्त्रीणां स्वाभाविका दश ॥ ५०८ ॥
-wordlist-
तरललोचना (स्त्री), अलसेक्षणा (स्त्री), मृगाक्षी (स्त्री), मत्तेभगमना (स्त्री), वामाक्षी (स्त्री), सुस्मिता (स्त्री), मानिनी (स्त्री), लीलावती (स्त्री), स्मरवती (स्त्री), स्वाभाविकालङ्कार (पुं), लीला (स्त्री), विलास (पुं), विच्छित्ति (स्त्री), विब्बोक (पुं), किलकिञ्चित (क्ली), मोट्टायित (क्ली), कुट्टमित (क्ली), ललित (क्ली), विहृत (क्ली), विभ्रम (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मृगाक्षी,
स्त्री,
 (मृगस्येव अक्षि तद्वत्पुष्पं अक्षिणीवा अस्याः । अक्षि + “अक्ष्णोऽन्यतरस्याम् ।”५ । ४ । ७६ । इति अच् । स्त्रियां ङीष् ।)विशाला ॥
(यथास्याः पर्य्यायः ।“ऐन्द्रीन्द्रवारुणी चित्रा गवाक्षी च गवादनी ।वारुणी चामराप्युक्ता सा विशाला महाफला ।श्वेतपुष्पा मृगाक्षी च मृगेर्व्वारुर्मृगादनी ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)मृगलोचनतुल्यनेत्रा स्त्री । इति मेदिनी । षे, ४४ ॥
(यथा, छन्दोमञ्जर्य्याम् । २ । ११ । ८ ।“वल्लववेशा मुररिपुमूर्त्ति-र्गोपमृगाक्षीकृतरतिपूर्त्तिः ।वाञ्छितसिद्ध्यै प्रणतिपरस्यस्यादनुकूला जगति न कस्य ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मृगाक्षी स्त्री मृगस्येवाक्षि तत्तुल्यं पुष्पं वा यस्याः षच्सभा०ङीष् । १ विशालायां २ मृगतुल्यनयनवत्यां स्त्रियां चमेदि० ।
Capeller
German
मृगाक्षी
f.
 eine Gazellenäugige.