| YouTube Channel

मृगशिर (mRgazira)

 
Monier Williams Cologne
English
मृग—शिर,
n.
 (Jyot. ) or मृग—शि°रा,
f.
 (L. ) the Nakṣatra Mṛga-śiras.
Apte Hindi
Hindi
मृगशिरः
पुं*
 मृग-शिरः -
पांचवें नक्षत्र का नाम जो तीन तारों का पुंज है
L R Vaidya
English
mfga-Sira {% m. %} name of the fifth lunar mansion consisting of three stars.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मृगशिरः, [स्]
क्ली,
 (मृगस्येव शिरोऽस्य ।)सप्तविंशतिनक्षत्रान्तर्गतपञ्चमनक्षत्रम् । तत्-पर्य्यायः । मृगशीर्षम् २ आग्रहायणी ३ ।इत्यमरः । १ । ३ । २३ ॥
(यथा, बृहत्संहिता-याम् । १० । ५ ।“मृगशिरसि वत्सयाजक-यजमानार्य्यजनमध्यदेशाश्च ।”)तत्तु विडालपदाकृति तारात्रयात्मकं चन्द्राधि-दैवतम् । इति ज्योतिषम् ॥
गगनमध्ये तस्योदयेकन्यालग्नस्य द्वात्रिंशत्पलानि गतानि भवन्ति ।यथा, --“मूषिकाशनपदाकृतौ विधौव्योममध्यमिलिते त्रितारके ।शारदेन्दुमुखि ! कन्यकोदया-दीक्षणानलकलाः कलावति ! ॥
”इति कालिदासकृतरात्रिलग्ननिरूपणम् ॥
तत्र जातफलम् । यथा, --“शरासनाभ्यासरतो विनीतःसदानुरक्तो गुणिनां गुणेषु ।भक्तानुपस्नेहभरेण पूर्णःसन्मार्गवर्त्ती मृगजन्मभागी ॥
”इति कोष्ठीप्रदीपः ॥