मृगया (mRgayA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मृगया f.
  (-या) Chase,  hunting.
 E.
  मृग् to search or seek,  यत् aff.
  ,  deriv.
  irr
 .

Capeller Eng

English

 मृगया॑ f.
  hunting,  chase.

Yates

English

 मृगया (या) 1.
f.
  Chase,  hunting.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

मृगया 	-	  mRgayA 	-	 f.
  	-	  chase  [ associated with hunting ]
उत्सङ्गित 	-	  utsaGgita 	-	 adj.
  	-	 associated
सध्र्यञ्च् 	-	  sadhryaJc 	-	 adj.
  	-	 associated
सहगत 	-	  sahagata 	-	 adj.
  	-	 associated
समभिव्याहृत 	-	  samabhivyAhRta 	-	 adj.
  	-	 associated
संयुक्त 	-	  saMyukta 	-	 adj.
  ppp. 	-	 associated
सहित 	-	  sahita 	-	 adj.
  ppp. 	-	 associated
संहत 	-	  saMhata 	-	 adj.
  ppp. 	-	 associated
समन्वित 	-	  samanvita 	-	 adj.
  	-	 associated with
सहित 	-	  sahita 	-	 adj.
  	-	 associated with
सयावन् 	-	  sayAvan 	-	 adj.
  	-	 associated with
सुमद्गण 	-	  sumadgaNa 	-	 adj.
  +instr. 	-	 associated with
संसेवते  { संसेव् } 	-	  saMsevate  { saMsev } 	-	 verb 	-	  be associated with
सचते  { सच् } 	-	  sacate  { sac } 	-	 verb 1 	-	  be associated with
सजोषस् 	-	  sajoSas 	-	 adj.
  	-	 associated together
संस्तुतप्राय 	-	  saMstutaprAya 	-	 adj.
  	-	 associated in hymns
गणश्री 	-	  gaNazrI 	-	 adj.
  	-	 associated in troops
साग्निक 	-	  sAgnika 	-	 adj.
  	-	 associated with fire
असम्बद्ध 	-	  asambaddha 	-	 adj.
  	-	  not closely associated
ऋषीवत् 	-	  RSIvat 	-	 adj.
  	-	 associated with the RSis

मृगया 	-	  mRgayA 	-	 f.
  	-	  chase  [ associated with hunting ]
पापर्द्धि 	-	  pAparddhi 	-	 f.
  	-	 hunting
वैहाली 	-	  vaihAlI 	-	 f.
  	-	 hunting
मृगया 	-	  mRgayA 	-	 f.
  	-	 hunting
आखेट 	-	  AkheTa 	-	 m.
  	-	 hunting
परधि 	-	  paradhi 	-	 m.
  	-	 hunting
मार्ग 	-	  mArga 	-	 m.
  	-	 hunting
खेट 	-	  kheTa 	-	 n.
  	-	 hunting
आच्छोदन 	-	  Acchodana 	-	 n.
  	-	 hunting
खेटन 	-	  kheTana 	-	 n.
  	-	 hunting
व्यधन 	-	  vyadhana 	-	 n.
  	-	 hunting
निर्याति  { निर्या } 	-	  niryAti  { niryA } 	-	 verb 	-	  go hunting
हारिणक 	-	  hAriNaka 	-	 adj.
  	-	 hunting deer
सुमृग 	-	  sumRga 	-	 n.
  	-	  good hunting
वनग्रहणकोलाल 	-	  vanagrahaNakolAla 	-	 m.
  	-	 hunting cries
आखेटकाटवी 	-	  AkheTakATavI 	-	 f.
  	-	 hunting-forest
आखेटभूमि 	-	  AkheTabhUmi 	-	 f.
  	-	 hunting-ground
व्याल 	-	  vyAla 	-	 m.
  	-	 hunting leopard
उपव्याघ्र 	-	  upavyAghra 	-	 m.
  	-	  small hunting leopard
ऐणिक 	-	  aiNika 	-	 adj.
  	-	 hunting black antelopes
श्वव्याघ्र 	-	  zvavyAghra 	-	 m.
  	-	  tiger or hunting leopard
शौनिक 	-	  zaunika 	-	 adj.
  	-	  relating to dogs or hunting
सुभगाखेटभूमि 	-	  subhagAkheTabhUmi 	-	 adj.
  	-	  having fine hunting-grounds
वराहयु 	-	  varAhayu 	-	 adj.
  	-	  useful or fit for boar-hunting
चुञ्चु 	-	  cuJcu 	-	 m.
  	-	  mixed caste whose business is hunting
अनिषुचारिन् 	-	  aniSucArin 	-	 adj.
  	-	  one who does not go hunting with arrows

 
   मृगया  mRgayA  f.
   chase  [ associated with hunting ]  
   मृगया  mRgayA  f.
   hunting     
            

Wilson

English

 मृगया
f.
  (-या) Chase,  hunting.
E.
  मृग to search or seek,  यत् aff.
  ,  deriv.
  irr
 .

Apte

English

मृगया [mṛgayā],  [मृगं यात्यनया या घञर्थे क] Hunting,  chase
 मिथ्यैव व्यसनं वदन्ति मृगयामीदृग्विनोदः कुतः Ś.*
  2.5
 मृगयाप- वादिना माठव्येन Ś.*
  2
 so मृगयावेष,  मृगयाविहारिन् &c.
  Comp.
   -अरण्यम्,  -वनम् a park. -क्रीडनम्,  -क्रीडा pleasure of hunting. -धर्मः the rules of hunting. -यानम् a hunting expedition.  -रसः the pleasure of the chase.-व्यसनम् a hunting accident.

Apte 1890

English

 मृगया [मृगं यात्यनया या घञर्थ क] Hunting,  chase
 मिथ्यैव व्यसनं वदंति मृगयमीदृग्विनोदः कुतः Ś. 2. 5
 मृगयापवादिना माठव्येन Ś. 2
 so मृगयावेष. मृगयाविहारिन् &c. 
Comp. 
अरण्यं,  
बनं a park. 
यानं a hunting expedition. 

Monier Williams Cologne

English

 मृ॑गया a,  (आ),  f.
 ,  see below.

 मृगया b f.
  hunting,  the chase (acc.   with √ अत्,  गम्,  चर् &c.
   dat.
  with √ या,  निर्-√ या and वि√ हर्,  to go hunting),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 Chase personified (as one of the attendants of Revanta),  VarBṛS.
 

Monier Williams 1872

English

 मृगया,  f. hunting,  the chase
 the Chase per-
sonified as one of the attendants of Revanta.
—मृ-
गया-यान,  अम्,  n. the going out to hunt,  a hunting
expedition.
—मृगयारण्य (°या-अर्°) or मृगया-
वन,  अम्,  n. a forest prepared or suited for hunting, 
a park,  preserve
 [cf. मृग-कानन।]
—मृगया-
शील,  अस्,  आ,  अम्,  accustomed to the chase,  attached
to hunting.

Macdonell

English

 मृगया mṛga-yā,  f.
  chase,  hunting: ac. or 🞄d. with verbs of going (gam,  yā,  pari-dhāv),  🞄go a-hunting: -krīḍana,  n.
 ,  -krīḍā,  f.
  pleasures 🞄of the chase
 -dharma,  m.
  rules of the 🞄chase
 -yāna,  n.
  going a-hunting
 -araṇya,  -vana,  n.
  hunting forest
 -vihāra,  m.
  pleasures 🞄of the chase
 -vihārin,  a.
  delighting 🞄in the chase,  amusing oneself with hunting
 🞄-vyasana,  n.
  hunting-accident
 -śīla,  a.
  devoted 🞄to the chase.

Benfey

English

 मृगया मृगया,  i. e. मृग्,  i. 10,  + अ, 
f.
  Chase,  hunting,  Rām.  3,  49,  18.

Apte Hindi

Hindi

मृगया
स्त्री*
  - मृगं यात्यनया या घञर्थे क
"शिकार,  पीछा करना"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

मृगया
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೇಟೆ
निष्पत्तिः - > मृग (अन्वेषणे) - "शः" यक् च निपा० (वा० ३-३-१०२)
व्युत्पत्तिः - > मृग्यन्तेऽत्र मृगाः
प्रयोगाः - > "मिथ्यैव व्यसनं वदन्ति मृगयामीदृग्विनोदः कृतः"
उल्लेखाः - > शाकु० २-५

L R Vaidya

English

 mfgayA {% f. %} Hunting,  the chase,  मिथ्यैव व्यसनं वदंति मृगयामीदृग्विनोदः कुतः Sak.ii.,  R.ix.69.

Bopp

Latin

 मृगया f. (r. मृग् servato charactere 10^mae classis,  suff. आ, 
cf. gr. 459. 3.) venatio. DR. 1. 3. 4. 3. 6.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  मृगया,  आच्छोदनम्,  मृगव्यम्,  आखेटः
noun
 
वन्यपश्वादीनाम् हननम्।
 "प्राचीनकालीनः नृपः वनेषु मृगयाम् अकरोत्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

brngon pa
आखेट / मृगया / लुब्धक / व्याध / शबर

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मृगयाक्षः स्त्रियः पानं वाक्पारुष्यार्थदूषणे ॥ ७३८ ॥
दण्डपारुष्यमित्येतद्धेयं व्यसनसप्तकम् ।
-wordlist-
 
मृगया (स्त्री),  अक्ष (पुं),  स्त्री (स्त्री),  पान (क्ली),  वाक्पारुष्य (क्ली),  अर्थदूषण (क्ली),  दण्डपारुष्य (क्ली),  व्यसनसप्तक (क्ली)

--source--
 
पापर्द्धिर्मृगयाखेटो मृगव्याच्छोदने अपि ॥ ९२७ ॥
-wordlist-
 
पापर्द्धि (स्त्री),  मृगया (स्त्री),  आखेट (पुं),  मृगव्या (स्त्री),  आच्छोदन (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

अच्छोटन
अच्छोटन,  मृगया,  मृगव्य,  पापर्द्धि,  आखेटक
अच्छोटनं स्यान्मृगया मृगव्यं, 
पापर्द्धिराखेटक इत्यभिन्नम् ॥ ४३५ ॥
verse 2.1.1.435
page 0050

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  मृगया
Root:  मृगया
Gender:  स्त्री
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ hunting
⇒ chase [associated with hunting]
Shloka(s): 
2|10|23|2 ► आच्छोदनं मृगव्यं स्यादाखेटोमृगया स्त्रियाम्॥ (शूद्रवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|10|23|2 ⇢ आच्छोदनम् (आच्छोदन) (नपुं)
➠ 2|10|23|2 ⇢ मृगव्यम् (मृगव्य) (नपुं)
➠ 2|10|23|2 ⇢ आखेटः (आखेट) (पुं)
➠ 2|10|23|2 ⇢ मृगया (मृगया) (स्त्री)
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ क्रिया
जातिः ➡ क्रिया
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मृगया,  स्त्री,
   (मृग्यन्ते पशवोऽस्यां इति । मृग +णिच् । “इच्छा ।” ३ । ३ । १०१ । इत्यत्र परिचर्य्यापरिसर्य्यामृगयाटाट्यानामुपसंख्यानम् । इतिवार्त्तिकोक्त्या से यकि णिलोपः । इति सिद्धान्त-कौमुदी ॥
) राज्ञां वनेषु मृगहननक्रिया ।मृग्यन्ते अन्विष्यन्तेऽस्याम् । शिकार इतिभाषा । तत्पर्य्यायः । आच्छोदनम् २ मृगव्यम् ३आखेटः ४ । इत्यमरः ॥
 तन्नियमविधिर्यथा,  --“चचार मृगयां तत्र दृप्त आत्तेषुकार्म्मुकः ।विहाय जायामतदर्हां मृगव्यसनलालसः ॥
 ५ ॥
आसुरीं वृत्तिमाश्रित्य घोरात्मा निरनुग्रहः ।न्यहनन् निशितैर्ब्बाणैर्वनेषु वनगोचरान् ॥
 ६ ॥
तीर्थेषु श्रुतिदृष्टेषु राजा मेध्यान् पशून् वने ।यावदर्थमलं लुब्धो हन्यादिति नियम्यते ॥
” ७ ॥
इति श्रीभागवते ४ स्कन्धे २६ अध्यायः ॥
आत्ता गृहीता इषवो रागद्वेषादिरूपाःकार्म्मुकञ्च भोगाद्यभिनिवेशरूपं येन । जायांविवेकवतीं बुद्धिं विहाय । अतदर्हां त्यागान-र्हाम् । त्यागे हेतुः मृग्यन्ते इति मृगाः विषयाःतेषु व्यसनं भोगासक्तिस्तेन लालसा अतिस्पृहायस्य ॥
 ५ ॥
 बाणै रागादिभिः । वनेषु भजनीय-देशेषु । वनगोचरान् भजनीयविषयान् ।न्यहनत् भजनीयदेशादात्मसात् कृतवान् ।कथापक्षे तु स्पष्टमेव ॥
 ६ ॥
 नन्वासुरीं वृत्ति-माश्रित्य इति किमिति मृगया निन्द्यते ।कथापक्षे तावद्राज्ञो विहितैव सा । अध्यात्म-पक्षेऽपि जीवस्य विषयभोगो विहित एवइत्याशङ्क्याह तीर्थेष्विति त्रिभिः । अयं भावः ।न हि मृगया विधीयते रागप्राप्तत्वात् किन्तुनियम्यते प्रवृत्तिः सङ्कोच्यते । नियममेव षड्-विधं दर्शयति । यदि अलमत्यर्थं लुब्धो रागीसन् हन्यात् तर्हि तीर्थेषु श्राद्धादिष्वेव तत्रापिश्रुतिदृष्टेषु प्रख्यातेष्येव न नित्यश्राद्धादिषु ।तत्रापि राजैव । मेध्यानेव । वन एव । यावदु-पयोगमेव इति । एवं जीवस्य विषयसेवापियावदुपयोगं न यथेष्टमिति नियम एवइत्यर्थः ॥
 ७ ॥
 इति तट्टीकायां श्रीधरस्वामी ॥
सा राज्ञां पापाय न स्यात् । यथा,  --“अबलस्वकुलाशिनो झसा-न्निजनीडद्रुमपीडिनः खगान् ।अनवद्यतृणार्द्दिनो मृगान्मृगयाघाय न भूभृतां घ्नताम् ॥
”इति नैषधे २ सर्गे १० श्लोकः ॥
सा च कामजव्यसनविशेषः । यथा,  --“मृगयाक्षो दिवास्वप्नः परीवादः स्त्रियोमदः ।तौर्य्यत्रिकं वृथाट्या च कामजो दशको गणः ॥
”इति मलमासतत्त्वम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 मृगया स्त्री मृगं यात्यनया या--घञर्थे क । (स्नीकार)पशुबधफलके व्यापारभेदे आखेटके अमरकोषः ।

Capeller

German

 मृगया f.
  Jagd.

Stchoupak

French

 मृगया-
 f.
  chasse 
 -आम् अट्- -आं गम्- चर्या- वि-हृ-,  etc.
aller à la chasse.
°धर्म- m.
  règlements de chasse.
°रस- m.
  plaisir de la chasse 
 °विहार- id. 
 -इन्- a. qui aime
chasser.
°वन- nt. parc à gibier,  chasse.
°वेष- m.
  habits de chasse.
°शील- a. dévoué à la chasse.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.