| YouTube Channel

मूष (mUSa)

 
शब्दसागरः
English
मूष
mfn.
 (-षः-षी-षं)
1. A rat, a mouse.
2. A crucible.
3. An air-hole,
a window.
f.
 (-षा)
1. A sort of grass, (Andropogon serratum. )
2.
A female rat.
E.
 मूष् to steal,
aff.
 क.
Capeller Eng
English
मूष
m.
 the same.
Yates
English
मूष (षः-षी) 1.
m.
 3.
f.
 A rat, a mouse
a crucible
a sort of grass.
Spoken Sanskrit
English
मूष mUSa
f.
 rat
मूष mUSa
m.
 crucible
मूष mUSa
m.
 mouse
मूष मुदगराणु mUSa mudagarANu
m.
 Corynebacterium murium
Wilson
English
मूष r. 1st cl. (मूषति) To steal, to rob or plunder.
मूष
mf. (-षः-षी-षं)
1 A rat, a mouse.
2 A crucible.
f.
 (-षा) A sort of grass, (Andropogon serratum. )
E.
 मूष to steal,
aff.
 क.
Apte
English
मूषः [mūṣḥ], 1 A rat, mouse.
A round window, an airhole.
A crucible.
Apte 1890
English
मूषः 1 A rat, mouse.
2 A round window, an air-hole.
3 A crucible.
Monier Williams Cologne
English
मूष
m.
 f(आ and ई). a rat, mouse,
Pañcat.
L.
a crucible,
MārkP.
Kull.
L.
Monier Williams 1872
English
मूष, अस्, आ or ई, m. f. a rat, mouse
(आ), f. a
crucible, (said to be also अस्, m. and ई, f.)
Lipeo-
cercis Serrata
= गवाक्ष, a round window, air-
hole
[cf. Gr. μῦς
Lat. mus, mus-culu-s, mus-
cip-ula
Old Germ. mûs
Slav. mys-i.]
—मू-
षा-कर्णी, f. an aquatic plant, Salvinia Cucullata.
—मूषा-तुत्थ, अम्, n. a kind of vitriol.
—मू-
षी-करण, अम्, n. melting in a crucible.
Macdonell
English
मूष mūṣ-a,
m.
 rat, mouse
crucible: -ka, 🞄m. rat, mouse
thief, robber.
Benfey
English
मूष मूष,
I.
m.
 A rat, a mouse,
Pañc. 190, 21.
II.
f.
 षा and षी।
1. A female mouse.
2. A crucible. --
Cf. μῦς
Lat. mus
O.H.G. and A.S.
mūs.
Apte Hindi
Hindi
मूषः
पुं*
 - मूष् + क
"चूहा, मूसा"
मूषः
पुं*
 - मूष् + क
" गोल खिड़की, मोघा रोशनदान"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मूष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲೋಹವನ್ನು ಕರಗಿಸುವ ಮೂಸಿ /ಕೂವೆ
मूष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂಷಕ /ಇಲಿ
निष्पत्तिः - > मूष (स्तेये) - "अच्" (३-१-१३४)
L R Vaidya
English
mUza {% m. %} 1. A rat, a mouse
2. a window, an air-hole.
Bopp
Latin
मूष m. (r. मूष् s. अ) mus. (Lat. mûs, mûr-is e mûs-is
gr.
μῦς, μυ-ός e μυσ-ός
germ. vet. mûs, Them. mûsi
russ.
mys'j.)
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 मूष्
मूलधातुः:
 मूष
धात्वर्थः:
 स्तेये
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 मूषति
धातुप्रदीपः
Sanskrit
मूषँ मूष स्तेये
- मूषति । मूषकः। मृषा । मूषिका ।। 679।।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मूष लुण्ठने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०-पर०-सक०-सेट् ।) षष्ठस्वरी । यो मूषति परद्रव्यम् ।इति हलायुधः ॥
ह्रस्वीत्येके । मोषति । इतिदुर्गादासः ॥
मूषः, पुंस्त्री, (मोषति अपहरतीति । मूष् +इगुपधत्वात् कः ।) मूषिकः ॥
(यथा, पञ्च-तन्त्रे । ३ । २२२ । “एष प्रतिभाति ते मूष-राजः ।”) तैजसावर्त्तनी । इति शब्दरत्नावली ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मूष लुण्ठने
भ्वा०
पर०
सक०
 सेट् । मूषति अमूषीत् । मुमूष
मूष पुंस्त्री० मूष--क । १ मूषिके रत्ना० स्त्रियां ङीष् । २ तै-जसद्रव्यद्रावणपात्रे (मुचि) अमरः । ३ नवाक्षे “एकद्वित्र्या-दि मूषावहने” ति लीला० ५ देवताडवृक्षे च स्त्री शब्दच०
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
मूषँ मूष स्तेये
- मूषति मूषा तैजसावर्तनी गौरादौ (गण0 4141) मूषी ण्वुलि मूषकः कषादौ मुष हिंसार्थः (1458) मोषति क्र्य्यादौ (961) मुष स्तेये-मुष्णाति मुषेर्दोर्घश्च (उ0 243) इतीकः-मूषिकः लूषोऽपीति दुर्गः 657
धातुवृत्तिः
Sanskrit
मूषँ मूष (अर्थः) स्तेये
(मूषति मूषकः) संज्ञायां क्वुन् (मूषिका) अजादिपाठात् जातिलक्षणङीषं बाधित्वा टाप् मुष स्तेय इति ह्रस्वोपधः क्र्यादौ, लूष रूष भूषायामिति सुधाकरः (भूषति रूषति रूषिता ) 665
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“मूष स्तेये”@} 2 मूषकः-षिका, मूषकः-षिका, मुमूषिषकः-षिका, मोमूषकः-षिका
3 मूषिता-त्री, मूषयिता-त्री, मुमूषिषिता-त्री, मोमूषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकचूषतिवत् 4 ज्ञेयानि।
5 मूषा, 6 मूषकः-षिका, इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१२९८)
02
=>
 (१-भ्वादिः-६७६। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [पृष्ठम्१०४५+ २८]
04
=>
 (५५२)
05
=>
 [[१। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इति अकारप्रत्ययः। ‘तैजसावर्तनी मूषा’ इत्यमरः।]]
06
=>
 [[२। ‘क्वुन् शिल्पिसंज्ञयोः--’ (द। उ। ३-५) इति संज्ञायां क्वुन्प्रत्यये रूपमेवम्। स्त्रियां जातिलक्षणं ङीषं बाधित्वा टापि मूषिका इति रूपम्।]]
Capeller
German
मूष
m.
 , ई
f.
 dass.
Burnouf
French
मूष मूष
m.
 [f. ई et आ] rat
souris.
Creuset. -- F. andropogon serratum, bot.
Gr.
μύς
lat. mus
germ. maus.
मूषक
m.
 [f. आ] rat, souris.
मूषकाराति
m.
 (अराति) chat.
मूषकर्णी
f.
 (कर्ण) salvinia, bot.
मूषिक
m.
 [f. आ] rat, souris. -- M. mimosa śirīṣa,
bot.
Partie de la côte de Malabar. -- F. salvinia cucullata, bot.
Creuset.
मूषिकाङ्क
m.
 (अङ्क) Gaṇeśa, qui a pour attribut un
rat.
मुषिकाञ्चन
m.
 (अञ्च्) Gaṇeśa, porté sur un rat.
मूषिकाह्वय
m.
 (आ
ह्वे) salvinia cucullata, bot.
मूषीक
m.
 [f. आ] souris, rat.
Stchoupak
French
मूष-
m.
 rat, souris
f.
 (-आ-) {%-ī-
-kaika- %}
m.
 -इका-
f.
id.
मूषिकान्त-कृत्-
m.
 (qui tue les souris) chat.
मूषिकोत्कर-
m.
 taupinière.