मूलाधारः (mUlAdhAraH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritमूलाधारः, (मूलानामाधारः । मूलं प्रधानंआधार इति वा ।) गुह्यलिङ्गयोर्मध्ये अङ्गुलि-द्वयमितस्थानम् । स तु शरीरस्थसकलनाडीनांमूलस्थानम् । अत्र व श षं साक्षरयुक्तस्वर्ण-वर्णचतुर्द्दलपद्ममस्ति । तन्मध्ये इच्छाज्ञानक्रिया-स्वरूपत्रिकोणं वर्त्तते । तन्मध्ये कोटिसूर्य्यसम-प्रभस्वयम्मुलिङ्गमस्ति । अत्र पृथिवी वर्त्तते ।तत्रैव मृणालसूत्रवत् सूक्ष्मसार्द्धत्रिबलयाकार-स्वयम्भुलिङ्गवेष्टितविद्युत्तुल्यप्रभकुलकुण्डलिनीवर्त्तते । यथा, --“मूलाधारे त्रिकोणाख्ये इच्छाज्ञानक्रिया-त्मके ।मध्ये स्वयम्भुलिङ्गन्तु कोटिसूर्य्यसमप्रभम् ॥
तद्बाह्ये हेमवर्णाभं व स वर्णचतुर्द्दलम् ॥
”इति तन्त्रसारः ॥
“अथाधारपद्मं सुषुम्नास्यलग्नंध्वजाधो गुदोद्ध्वं चतुःशोणपत्रम् ।अधोवक्त्रमुद्यत्सुवर्णाभवर्णै-र्वकारादिसान्तैर्युतं वेदवर्णेः ॥
अमुष्मिन् धरायाश्चतुष्कोणचक्रंसमुद्भासि शूलाष्टकैरावृतं तत् ।लसत्पीतवर्णं तडित्कोमलाङ्गंतदन्तः समास्ते धरायाः स्वबीजम् ॥
वज्राख्या वक्त्रदेशे विलसति सततं कर्णिका-मध्यसंस्थंकोणं तत्त्रैपुराख्यं तडिदिव विलसत् कोमलंकामरूपम् ।कन्दर्पो नाम वायुर्विवसति सततं तस्य मध्येसमन्तात्जीवेशो बन्धुजीवप्रकरमभिहसन् कोटिसूर्य्य-प्रकाशः ॥
तन्मध्ये लिङ्गरूपी द्रुतकनककलाकोमलःपश्चिमास्योज्ञानध्यानप्रकाशः प्रथमकिशलयाकाररूपःस्वयम्भूः ।भिद्यत्पूर्णेन्दुविम्बप्रकरकरचयस्निग्धसन्तान-हासीकाशीवासी विलासी विलसति सरिदावर्त्तरूपःप्रकारः ॥
अस्योर्द्ध्वे विषतन्तुसोदरलसत् सूक्ष्मा जगन्मो-हिनीब्रह्मद्वारमुखं मुखेन मधुरं साच्छादयन्तीस्वयम् ।शङ्खावर्त्तनिभा नवीनचपलामाला विलासा-स्पदासुप्ता सर्पसमा शिरोपरिलसत्सार्द्धत्रिवृत्ता-कृतिः ॥
”इति श्रीतत्त्वचिन्तामणौ षट्चक्रभेदः ॥
* ॥
तत्रस्थतीर्थानि यथा, रुद्रयामले ।“इडा मलस्थाननिवासिनी यासूर्य्यात्मिका या यमुनाप्रवाहिका ।तथा सुषुम्ना मलदेशगामिनीसरस्वती रक्षति मज्जनात्मकम् ॥
मनोगतस्नानपरो मनुष्योमन्त्रक्रियायोगविशिष्टतत्त्ववित् ।महीस्थतीर्थे विमले जले मुदामूलाम्बुजे स्नाति सुमुक्तिभाग्भवेत् ॥
सर्व्वाणि तीर्थे सुरतीर्थपावनीगङ्गा महासत्त्वविनिर्गता सती ।करोति पापक्षयमेव मुक्तिंददाति साक्षादमलार्थपुण्यदा ॥
”
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.