| YouTube Channel

मूर्धन्य (mUrdhanya)

 
Capeller Eng
English
मूर्धन्य
a.
 being on the head, uppermost, highest,
first
cerebral (g. ).
Spoken Sanskrit
English
मूर्धन्य - mUrdhanya -
adj.
 - capital
मूर्धन्य - mUrdhanya -
adj.
 - formed on the roof or top of the palate
मूर्धन्य - mUrdhanya -
adj.
 - highest
मूर्धन्य - mUrdhanya -
adj.
 - being on or in the head
मूर्धन्य - mUrdhanya -
adj.
 - pre-eminent
मूर्धन्य - mUrdhanya -
adj.
 - belonging to the head
मूर्धन्य - mUrdhanya -
adj.
 - uppermost
Apte
English
मूर्धन्य [mūrdhanya],
a.
 [मूर्ध्नि भवः यत्]
Being in or on the head
मणिं जहार मूर्धन्यं द्विजस्य सहमूर्धजम्
Bhāg.*
 1.7.55.
Cerebral or lingual, a term applied to the letters ऋ, ॠ, ट्, ठ्, ड्, ढ्, ण्, र्, and ष्
ऋटुरषाणां मूर्धा.
Chief, pre-eminent, most excellent
सन्नद्धान् पत्तिमूर्धन्यान् Śiva B.28.78.
Apte 1890
English
मूर्धन्य a. [मूर्ध्नि भवः यत्] 1 Being in or on the head.
2 Cerebral or lingual, a term applied to the letters ऋ, ॠ, ट्, ठ्, ड्, ढ्, ण्, र्, and ष्
ऋटुरषाणां मूर्धा.
3 Chief, pre-eminent, most excellent.
Monier Williams Cologne
English
मूर्धन्य
mfn.
 being on or in the head, belonging to the head, capital,
Kauś.
Kāv.
Pur.
‘formed on the roof or top of the palate’,
N.
 of a class of letters (the so-called ‘cerebrals’ or ‘linguals’, viz. ऋ, ॠ, ट्, ठ्, ड्, ढ्, ण्, र्, ष्),
Prāt.
Pāṇ.
highest, uppermost, pre-eminent,
Inscr.
Monier Williams 1872
English
मूर्धन्य, अस्, आ, अम्, being on or in the head,
belonging to the head, capital
coming from the
head or skull, cerebral (a term applied to a class of
letters representing sounds formed high in the mouth
or by keeping back the tip of the tongue as far as
possible in the head and slightly turning it upwards,
e. g. ऋ, ॠ, ट्, ठ्, ड्, ढ्, ण्, र्, ष्
these letters are
sometimes called linguals)
uppermost, highest, su-
perior, pre-eminent
(आ), f., N. of the mother of
Veda-śiras.
Macdonell
English
मूर्धन्य mūrdhan-ya,
a.
 being on the skull 🞄or head
formed in the head, cerebral or 🞄lingual (sounds: gr.)
chief, pre-eminent.
Benfey
English
मूर्धन्य मूर्धन् + य,
adj.
 Cerebral
(rather lingual).
Apte Hindi
Hindi
मूर्धन्य
वि* - मूर्ध्नि भवः - यत्
सिर पर विद्यमान
मूर्धन्य
वि* - -
मूर्धन्य
मूर्धन्य
वि* - -
"मुख्य, प्रमुख, सर्वोत्तम"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मूर्धन्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಲೆಯಲ್ಲಿರುವ /ತಲೆಯ ಮೇಲಿರುವ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-३-५५)
व्युत्पत्तिः - > मूर्ध्नि भवः
प्रयोगाः - > "स्वेदायतश्वसितवेगनिरस्तमुग्धमूर्धन्यरत्ननिकरैरिव हास्तिकानि"
उल्लेखाः - > माघ० ५-३०
मूर्धन्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರ್ಧಾಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ऋ टवर्ग र ಮತ್ತು ष ವರ್ಣಗಳು
विस्तारः - > "ऋटुरषाणां मूर्धा" - सि० कौ०
मूर्धन्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಧಾನ /ಮುಖ್ಯ /ಮುಖಂಡ
L R Vaidya
English
mUrDanya {% a. (f. न्या) %} 1. Being in or on the head
2. cerebral (applied to the following letters, ऋ, ॠ, ट्, ठ्, ड्, ढ्, ण्, र्, and ष्)
2. pre-eminent, excellent.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मूर्द्धन्यः, त्रि, (मूर्द्धन् + यत् ।) मूर्द्धनि भवः । यथा ।ऋत्रयं ट ठ ड ढ ण र षा मूर्द्धन्याः । इतिमुग्धबोधव्याकरणम् ॥
(यथा च भागवते । १ ।७ । ५५ ।“अर्जुनः सहसाज्ञाय हरेर्हार्द्दमथासिना ।मणिं जहार मूर्द्ध्वन्यं द्विजस्य सहमूर्द्धजम् ॥
”)
Capeller
German
मूर्धन्य auf dem Kopfe befindlich, oberst,
vorzüglichst
cerebral (g.).
Stchoupak
French
मूर्धन्य-
a. relatif à la tête, qui est sur la tête
cérébral
(gramm. ).