| YouTube Channel

मूर्तिः (mUrtiH)

 
Apte
English
मूर्तिः [mūrtiḥ],
f.
 [मूर्च्छ्-क्तिन्]
Anything which has definite shape and limits, material element, matter, substance
एतत् सर्वं यन्मूर्तं चामूर्तं च तस्मान्मूर्तिरेव रयिः Praśna
Up.*
 1.5.
A form, visible shape, body, figure
कौटिल्यधीरज्जु- निबद्धमूर्तिं मन्ये स्थिरां मौर्यनृपस्य लक्ष्मीम्
Mu.*
 2.2
R.*
 3.27
14.54.
An embodiment, incarnation, personification, manifestation
करुणस्य मूर्तिः
U.*
 3.4
Pt.*
 2.159.
An image, idol, a statue.
Beauty.
Solidity, hardness.
Body (कलेवर)
विशिखसंहतितापितमूर्तिभिः
Ki.*
 14.64
Ms.*
 1.17, 19.
A limb of the body (शरीरावयव)
नहि मे तप्यमानस्य क्षयं यास्यन्ति मूर्तयः
Rām.*
 1. 64.2.
(In
phil.
 ) The mind and the four elements - earth, air, fire and water.
Comp.
 -धर, -संचर
a.
 embodied, incarnate
धर्मो वा मूर्तिसंचरः
Mv.*
 1.1
U.*
 6. 1. -पः a worshipper of an image, one who is in charge of an idol. -पूजा, -सेवनम् adoration of images, idolatry. -भावः materiality.
Apte 1890
English
मूर्तिः f. [मुर्च्छ्-क्तिन्] 1 Anything which has definite shape and limits, material element, matter, substance.
2 A form, visible shape, body, figure
Mu. 2. 2
R. 3. 27
14. 54.
3 An embodiment, incarnation, personification, manifestation
करुणस्य मूर्तिः U. 3. 4
Pt. 2. 159.
4 An image, idol, a statue.
5 Beauty.
6 Solidity, hardness.
Comp.
धर,
संचर a. embodied, incarnate
धर्मो बा मूर्तिसंचरः Mv. 1. 10
U. 6. 10.
पः a worshipper of an image, one who is in charge of an idol.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मूर्तिः, अर्चा, देवः, देवता, देवप्रतिकृतिः, प्रतिमा, देवप्रतिमा, देवताप्रतिमा, सुरः
noun
आराध्यस्य पार्थिवं प्रतिरूपम्।
"अद्य मन्दिरे मूर्तिः स्थाप्यते।"
Synonyms:
 रूपम्, मूर्तिः
noun
शरीरस्य आकृतिः।
"वरस्य रूपं शोभनीयम्।"
Synonyms:
 आकृतिः, आकारः, मूर्तिः
noun
कस्यचित् वस्तुनः अवयवसंस्थानम्।
"कस्य आकृतिः एषा।"
Synonyms:
 आकृतिः, पुरुषाकृतिः, आकारः, रूपम्, मूर्तिः
noun
शरीरस्य रचना।
"अपराधिनः आकृतेः वर्णनं दूरदर्शनेन प्रसारितं यतो हि तं ग्रहीतुं काठिन्यं न भवेत्।"
Synonyms:
 मूर्तिः, प्रतिमा, पुत्तली, पुत्तलिका
noun
मृच्छिलादिनिर्मितं प्रतिरूपकम्।
"सः यां कामपि मूर्तिं निर्माति।"
Synonyms:
 मूर्तिः
noun
वसिष्ठस्य पुत्रः ।
"मूर्तेः उल्लेखः विष्णुपुराणे वर्तते"
Synonyms:
 मूर्तिः
noun
एकः ऋषिः ।
"मूर्तेः उल्लेखः कोशे वर्तते"
Synonyms:
 मूर्तिः
noun
दक्षस्य एका कन्या ।
"मूर्तिः धर्मस्य पत्नी आसीत्"
Synonyms:
 मूर्तिः
noun
ज्योतिषशास्त्रे वर्तमानं प्रथमं गृहम् ।
"मूर्तेः उल्लेखः बृहत्संहितायां वर्तते"