मूर्त (mUrta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मूर्त्त mfn.
   (-र्त्तः-र्त्ता-र्त्तं)
	 1. Fainting,  fainted,  losing sense or conscious-
ness.
	 2. Solid,  material,  endowed with form or shape.
	 3. Embo-
died,  corporeal.
	 4. Hard.
	 5. Stupid.
 E.
  मुर्च्छ् to lose consciousness, 
aff.
   क्त,  form irr
 .

Capeller Eng

English

 मूर्त॑ a.
  thickened,  coagulated,  solid,  substantial, 
corporeal
 stupefied,  insensible.

Yates

English

 मूर्त्त (र्त्तः-र्त्ता-र्त्तं)
a. Fainting,  fainted
having form or solidity.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

मूर्त 	-	 mUrta 	-	 adj.
  	-	  substantial
मूर्त 	-	 mUrta 	-	 adj.
  	-	  insensible
मूर्त 	-	 mUrta 	-	 adj.
  	-	  material
मूर्त 	-	 mUrta 	-	 adj.
  	-	  stupefied
मूर्त 	-	 mUrta 	-	 adj.
  	-	  unconscious
मूर्त 	-	 mUrta 	-	 adj.
  	-	  mUrti
मूर्त 	-	 mUrta 	-	 adj.
  	-	  concrete  [ Statistics ]
मूर्त 	-	 mUrta 	-	 adj.
  	-	  coagulated
मूर्त 	-	 mUrta 	-	 adj.
  	-	  real
मूर्त 	-	 mUrta 	-	 adj.
  	-	  embodied
मूर्त 	-	 mUrta 	-	 adj.
  	-	  settled into any fixed shape
मूर्त 	-	 mUrta 	-	 adj.
  	-	  formed
मूर्त 	-	 mUrta 	-	 adj.
  	-	  incarnate
मूर्त राशि 	-	 mUrta rAzi 	-	 m.
  	-	  concrete quantity  [ Math. ]
मूर्त अर्थशास्त्र 	-	 mUrta arthazAstra 	-	 n.
  	-	  concrete economics

मूर्त 	-	  mUrta 	-	 adj.
  	-	 concrete  [ Statistics ]
यथार्थ 	-	  yathArtha 	-	 adj.
  	-	 concrete  [ Statistics ]
सङ्घा 	-	  saGghA 	-	 f.
  	-	 concrete  [ cement,  sand and gravel ]
लिङ्ग 	-	  liGga 	-	 n.
  	-	  corpus delicti  [ concrete evidence of a crime ]
मूर्त-सङ्ख्या 	-	  mUrta-saGkhyA 	-	 f.
  	-	 concrete number  [ Math. ]
मूर्त राशि 	-	  mUrta rAzi 	-	 m.
  	-	 concrete quantity  [ Math. ]
मूर्त अर्थशास्त्र 	-	  mUrta arthazAstra 	-	 n.
  	-	 concrete economics
पिञ्जट 	-	  piJjaTa 	-	 m.
  	-	 concrete rheum of the eyes
पिञ्जेट 	-	  piJjeTa 	-	 n.
  	-	  excretion or concrete rheum of the eyes

 
   मूर्त  mUrta adj.
   mUrti

Wilson

English

 मूर्त्त
mfn.
   (-र्त्तः-र्त्ता-र्त्तं)
1 Fainting,  fainted,  losing sense or consciousness.
2 Solid,  material,  endowed with form or shape.
E.
  मुर्च्छ to lose consciousness,  aff.
   क्त,  form irr
 .

Apte

English

मूर्त [mūrta],  a.
  [मूर्च्छ्-क्त]

Fainted,  insensible.

Stupid,  foolish.

Embodied,  incarnate
 मूर्तो विध्नस्तपस इव नो भिन्नसारङ्गयूथः Ś.*
  1.32
 प्रसाद इव मूर्तस्ते स्पर्शः स्नेहार्द्रशीतलः U.*
  3.14
 R.*
  2.69
7.7
 Ku.*
  7.42
 Pt.*
  2.99.

Material,  corporeal.

Solid,  hard.

Real.

Thickened,  coagulated (Ved. ).

Apte 1890

English

 मूर्त a. [मुर्च्छ्-क्त] 1 Fainted,  insensible. 
2 Stupid,  foolish. 
3 Embodied,  incarnate
 मूर्तो विघ्नस्तपस इव नो भिन्न मारंगयूथः Ś. 1. 33
 प्रसाद इव मूर्तस्ते स्पर्शः स्नेहार्द्रशतिलः U. 3. 14
 R. 2. 69
 7. 70
 Ku. 7. 42
 Pt. 2. 99. 
4 Material,  corporeal. 
5 Solid,  hard. 
6 Real. 
7 Thickened,  coagulated (Ved.). 

Monier Williams Cologne

English

 मूर्त॑ a mfn.
   coagulated,  TS.
 

 settled into any fixed shape,  formed,  substantial,  material,  embodied,  incarnate,  ŚBr.
   &c.
   &c.
  

 real (said of the division of time in practical use,  as opp.  to अ-मूर्त),  Sūryas.
  (IW.   177)

 stupefied,  unconscious,  insensible,  Ragh.
 

 मूर्त b,  मूर्ति See p.
  824,  col. 1.

Monier Williams 1872

English

 मूर्त,  अस्,  आ,  अम्,  thickened,  congealed,  coagu-
lated,  curdled (Ved.)
 settled into any fixed shape, 
formed,  substantial,  solid,  material,  corporeal,  em-
bodied,  incarnate
 real (said of the practically useful
division of time as opposed to the अ-मूर्त,  the
unreal or imaginary division)
 stupefied,  unconscious, 
fainted,  insensible.
—मूर्त-त्व,  अम्,  n. the posses-
sion of a form,  embodiment,  corporality,  incarnate
existence,  materiality.
—मूर्त-मात्र,  अम्,  n. that
which is merely material,  only corporeal.

 मूर्त मूर्त,  मूर्ति। See p. 786,  col. 1.

Macdonell

English

 मूर्त mūr-tá,  pp. [√ mūr] v. √ mūuch: -tva,  n.
  🞄material form,  corporeal nature.

Benfey

English

 मूर्त मूर्त (akin to मूर्ति),  adj.
 ,  f.
 
ता।
 1. Solid,  material,  corporeal, 
Bhāṣāp. 86
 157
 Utt. Rāmac. 60,  7.
 2. Embodied,  incarnate,  Śāk. d. 32
Kathās. 3,  62.
 -- Comp.
 
अ-,  adj.
  incor-
poreal,  Bhāṣāp. 87
 Kathās. 20,  70.

Shabdartha Kaustubha

Kannada

मूर्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರ್ಛೆರೋಗವುಳ್ಳವನು
निष्पत्तिः - > मूर्छ्रा (मोहसमुच्छ्राययोः) - "क्तः" (३-४-७२)
मूर्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟ /ವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
मूर्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದಡ್ಡ /ಹೆಡ್ಡ /ಮಂಕ
मूर्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರ್ತಿಯುಳ್ಳ /ಶರೀರವನ್ನು ತಾಳಿದ
प्रयोगाः - > "मूर्तो विघ्नस्तपस इव नो भिन्नसारङ्गयूथः"
उल्लेखाः - > शाकु० १-३३
मूर्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ /ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > मुर्वी (बन्धने) - "क्तः" (३-२-१०२)
मूर्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಠಿನವಾದ /ನ್ಯಾಯಮತದಲ್ಲಿ ಪೃಥಿವಿ ಜಲ ತೇಜಸ್ಸು ವಾಯು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಇವು ಮೂತ್ರದ್ರವ್ಯಗಳು
प्रयोगाः - > "पृथिव्यप्तेजोवायुमनांसि मूर्तद्रव्याणि" "क्रियाश्रयत्वं मूर्तत्वम्"
उल्लेखाः - > न्यायबोधिनी

L R Vaidya

English

 mUrta {% a. (f. र्ता) %} 1. Incarnate,  corporeal,  embodied,  समरविजयलक्ष्मीः सैव मूर्ता बभूव R.vii.70,  ii.69,  K.S.vii.42
fainted insensible
stupid
hard.

Bopp

Latin

 मूर्त (a मूर्ति s. अ) corporeus. RAGH. 2. 69. P. 17.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

दुर्भर
क्ली
दुर्भर,  रूप,  मूर्त
कुः स्थाने समरे मत्स्ये रूपमूर्ते च दुर्भरे ।
verse 3.1.1.31
page 0015

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 मूर्त poet. Śp. p. 74.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  मूर्त
adjective
 
मूर्तेः रूपे तष्टं रचितं वा।
 "अस्मिन् मन्दिरे भगवान् शिवः मूर्तः।"

Synonyms:
  मूर्त,  मूर्तिमत्,  आकारयुक्त
adjective
 
यः आकारयुक्तः।
 "रामः इति गोस्वामी तुलसीदासस्य मूर्तः ईश्वरः अस्ति।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मूर्छिते मूर्तमूर्छालौ सिध्मलस्तु किलासिनि ॥ ४६१ ॥
-wordlist-
 
मूर्छित (पुं),  मूर्त (पुं),  मूर्छाल (पुं),  सिध्मल (पुं),  किलासिन् (पुं)

--source--
 
नवं नवीनं सद्यस्कं प्रत्यग्रं नूत्ननूतने ।
नव्यं चाभिनवे जीर्णे पुरातनं चिरंतनम् ॥ १४४८ ॥
पुराणं प्रतनं प्रत्नं जरन्मूर्तं तु मूर्तिमत् ।
-wordlist-
 
नव (क्ली),  नवीन (क्ली),  सद्यस्क (क्ली),  प्रत्यग्र (क्ली),  नूत्न (क्ली),  नूतन (क्ली),  नव्य (क्ली),  अभिनव (क्ली),  जीर्ण (क्ली),  पुरातन (क्ली),  चिरन्तन (क्ली),  पुराण (क्ली),  प्रतन (क्ली),  प्रत्न (क्ली),  जरत् (त्रि),  मूर्त (क्ली),  मूर्तिमत् (त्रि)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मूर्त्तः,  त्रि,  (मूर्च्छ + क्तः “राल्लोपः ।” ६ । ४ । २१ ।इति छलोपः । “न ध्याख्यापॄमूर्च्छिमदाम् ।” ८ ।२ । ५७ । इति निष्ठातकारस्य नत्वाभावः ।)मूर्च्छितः । इत्यमरः । २ । ६ । ६१ ॥
 कठिनः ।मूर्त्तिमान् । इति मेदिनी । ते,  ४५ ॥
न्यायमते पृथिवी जलं तेजः वायुः मनश्च ।एषां गुणाः । रूपं रसः गन्धः स्पर्शः परत्वंअरपत्वं गुरुत्वम् । स्नेहः वेगश्च । मूर्त्तामूर्त्त-साधारणगुणाः । यथा,  भाषापरिच्छेदे ।संख्या परिमितिः पृथक्त्वं संयोगः विभागश्च ।(यथा,  मार्कण्डेये । २३ । ४७ ।“यच्चामूर्त्तं यच्च मूर्त्तं समस्तंयद्बा भूतेष्वेकमेकञ्च किञ्चित् ।यद्दिव्यस्ति क्ष्मातले खेऽन्यतो वात्वत्सम्बन्ध त्वत्स्वरैर्व्यञ्जनैश्च ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 मूर्त्त त्रि०
  मुर्च्छ--क्त । १ मूर्च्छान्विते अमरः । २ मूडे ३ कठिनेच मेदि० । मूर्त्तिरस्त्यस्य अच् । ४ मूर्त्तिमति न्यायोक्तेषुअवच्छिन्नपरिमाणवत्सु । क्षितिजलपावकपवनमनःसु च ।

Capeller

German

 मूर्त s. मूर्छ्.

Burnouf

French

 मूर्त मूर्त pp. de मुर्छ्।

 मूर्त मूर्त a. (मूर्ति) corporel
 qui a un corps
matériel
 massif. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.