| YouTube Channel

मूङ् (mUG)

 
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
मू
मूलधातुः:
मूङ्
धात्वर्थः:
बन्धने
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
मवते
अनुबन्धादिविशेषः:
ऊकारान्तः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
मूङ् बन्धने
- मवते मविता मूतः मूत्वा ।। 975 ।।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
मूङ् बन्धने
- मवते ओः पुयण्ज्यपरे (7480) मिमावयिषति मूङ्योर्लोपश्च (तु0 दश0 917) इत्युषन्- तैजसावर्तनी मूषा (अमर0 21033) तनिमूङ्भ्यां किच्च (दश0 उ0 68) मूतः पुटबन्धः जीवनस्य मूतः-जीमूतः, पृषोदरादिः (द्र0 63109) 938
धातुवृत्तिः
Sanskrit
मूङ् (अर्थः) बन्धने
मवतइत्यादि पवतिवत् ( मुमूषते मूत्वा ) मूतः इत्यत्र "श्र्युकः किति'' "सनि ग्रहगुहोश्च'' इति इण्णिषेधः 948
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“मूङ् बन्धने”@} 2 मावकः-विका, मावकः-विका, 3 मुमूषकः-षिका, 4 मिमावयिषकः-षिका, मोमूयकः-यिका
मविता-त्री, मावयिता-त्री, मुमूषिता-त्री, मोमूयिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि भौवादिकपवतिवत् 5 ज्ञेयानि।
6 मूतम्- तः-तवान्, 7 जीमूतः, क्त्वाप्रत्यये मूत्वा, 8 मूषा इमानि रूपाण्यधिकान्यत्रेति विशेषः।
9
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१२९४)
02
=>
(१-भ्वादिः-९६७। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
[[५। सन्नन्ते ‘सनि ग्रहगुहोश्च’ (७-२-१२) इतीण्निषेधः। ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वात् गुणनिषेधः।]]
04
=>
[[६। ण्यन्तात् सनि ‘ओः पुयण्ज्यपरे’ (७-४-८०) इत्यनेन पवर्गपरकत्वात् अभ्यासस्य इकारः।]]
05
=>
(१०३३)
06
=>
[[७। निष्ठायाम्, ‘श्र्युकः क्किति’ (७-२-११) इति इण्निषेधः। एवं क्त्वा क्तिन्प्रभृतिष्वपि ज्ञेयम्।]]
07
=>
[[८। जीवनस्य मूतः जीमूतः = मेघः। पृषोदरादित्वात् (६-३-१०९) जीवनशब्दस्य ‘जी’ इत्यादेशः।]]
08
=>
[[९। ‘मूङ्य्वोर्लोपश्च’ (द। उ। ९-१७) इत्यूषन्प्रत्यये धातूकारलोपे रूपमेवम्।]]
09
=>
[पृष्ठम्१०४४+ २८]