| YouTube Channel

मुह् (muh)

 
शब्दसागरः
English
मुह् (ऊ) मुहू r. 4th cl. (मुह्यति) To be foolish, to be incapable of dis-
crimination or judgment, to be bereft of sense or wisdom.
Capeller Eng
English
मुह् मु॑ह्यति (मु॑ह्य°ते),
pp.
मुग्ध॑ & मूढ॑ (q.v. )
be confused or faint
err, lose one's senses
fail, not turn out well.
C.
मोह॑यति, °ते
confuse, bewilder, disarrange, cause to err or
fail.
I.
मोमुह्यते be in great confusion. अति =
S.
I.
अनु
become perplexed after (acc. ). व्या
M.
become perplexed
C.
perplex,
bewilder, confuse परि err, go astray (fig. ).
C.
make confused, throw
into disorder. प्र become perplexed or embarrassed, lose
consciousness, faint. वि & सम् the same
C.
stupefy, deprive of
consciousness, cause to err or fail. Cf. अतिमुग्ध, अतिमूढ,
उन्मुग्ध (add. ), परिमूढ, प्रमुग्ध, प्रमूढ, विमुग्ध, विमूढ,
व्यामूढ, संमुग्ध, संमूढ.
Yates
English
मुह् (य) मुह्यति 4.
a. To be foolish.
Apte
English
मुह् [muh], 4
P.
(मुह्यति, मुग्ध or मूढ)
To faint, swoon, lose consciousness, become senseless
इहाहं द्रष्टुमाह्वं तां स्मरन्नेवं मुमोह सः
Bk.*
6.21
1.2
15.16.
To be perplexed or bewildered, to be disturbed in mind, be at a loss
आपत्स्वपि मुह्यन्ति नराः पण्डितबुद्धयः
H.*
1.145
Ki.*
18.9.
To be foolish, stupid, or infatuated.
To fail.
To err, mistake.
Caus.
(मोहयति-ते)
To stupefy, infatuate
मा मूमुहत् खलु भवन्तमनन्यजन्मा
Māl.
1. 32.
To confound, bewilder, perplex
व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे
Bg.*
3.2
4.16.
To throw into confusion.
To cause to err or mistake.
Apte 1890
English
मुह् {c4c} P. (मुह्यति, मुग्ध or मूढ) 1 To faint, swoon, lose consciousness, become senseless
इहाहं द्रष्टुमाह्नं तां स्मरन्नेवं मुमोह सः Bk. 6. 21, 1. 20
15. 16.
2 To be perplexed or bewilddered, to be disturbed in mind, be at a loss
आपत्स्वपि मुह्यंति नराः पंडितबुद्धयः H. 1. 166, Ki. 18. 9.
3 To be foolish, stupid, or infatuated.
4 To fail.
5 To err, mistake.
Caus. (मोहयति-ते) 1 To stupefy, infatuate
मा मूमुहत्खलु भवंतमनन्यजन्मा Māl. 1. 32.
2 To confound, bewilder, perplex
Bg. 3. 2, 4. 16.
3 To throw into confusion.
4 To cause to err or mistake.
Monier Williams Cologne
English
1. मुह्
cl.
4.
P.
(Dhātup. xxvi, 89) मु॑ह्यति (rarely Ā. °ते
pf. मुमोह,
Br.
&c.
मुमुहे,
MBh.
aor.
अमुहत्,
Br.
fut. मोहिता, मोग्धा, मोढा
Gr.
मोहिष्य॑ति,
Br.
मोक्ष्यति
Gr.
inf.
मुहे॑,
RV.
ind.
p.
मोहित्वा, मुहिश्वा
मुग्ध्वा, मूढ्वा
Gr.
-मो॑हम्
Gr.
),
to become stupefied or unconscious, be bewildered or perplexed, err, be mistaken, go astray,
RV.
&c.
,
&c.
to become confused, fail, miscarry (opp. to कॢप्),
ŚBr.
&c.
&c.
:
Caus.
मोहयति (mc. also °ते
aor.
, अमूमुहत्
Pass.
, मोह्यते),
to stupefy, bewilder, confound, perplex, cause to err or fail,
RV.
&c.
&c.
(Ā., with अध्वानम्) to cause to go the wrong way,
MBh.
:
Desid.
मुमोहिषति, मुमुहिषति, मुमुक्षति
Gr.
:
Intens.
मोमुह्यते (MBh. ), मोमोग्धि and मोमोढि (Gr. ), to be greatly bewildered or perplexed.
2. मुह् (nom. मुक् or मुट्,
Pāṇ.
viii, 2, 33, Sch.) See मनो-मु॑ह्.
Monier Williams 1872
English
मुह् 1. मुह्, cl. 4. P. मुह्यति, मुमोह,
मोहिष्यति or मोक्ष्यति, अमुहत्, मो-
हितुम् or मोग्धुम् or मोढुम्, to become stupe-
fied or unconscious, to be faint, lose consciousness,
to be perplexed or embarrassed
to be disturbed in
mind
to err or be mistaken
to be foolish or
stupid or infatuated
to fail: Caus. मोहयति, -यि-
तुम्, Aor. अमूमुहत्, to stupefy, bewilder, per-
plex, infatuate, deprive of consciousness
to throw
into disorder
to cause to err
to mistake (A., e. g.
अध्वानम् मोहयन्ते, they mistake the way):
Intens. मोमुह्यते, मोमोग्धि, मोमोढि, to be
in great perplexity or greatly embarrassed.
2. मुह्, क्, क्, क्, or ट्, ट्, ट्, perplexing, embarrass-
ing, infatuating
[cf. मनो-मुह्।]
Macdonell
English
मुह् MUH, Ⅳ. P. (Ā.) múhya (V., C.), 🞄be bewildered or perplexed, be at a loss 🞄what to do
go astray, err, be deceived or 🞄deluded
lose consciousness
become confused
🞄fail, miscarry: pp. mugdhá (q. v.), 🞄artless etc., and mūḍhá (q. v.), confused etc.
🞄[Page232-1] 🞄cs. mohaya, P. (Ā. metr.) confound, perplex, 🞄bewilder, stupefy, infatuate
throw into confusion
🞄cause to fail: pp. mohita, confounded, 🞄infatuated, etc.: intv. momuhyate, be greatly 🞄confused. ati, be at a complete loss what 🞄to do: pp. atimugdhá, dumbfounded. vi‿ā, 🞄Ā. become confused in (lc.): pp. -mūḍha, 🞄perplexed, delude
cs. confuse, delude, infatuate, 🞄bewitch. ud, pp. unmugdha, bewildered
🞄stupid, foolish. pari, be confused 🞄or bewildered
go wrong, err: pp. -mūḍha, 🞄confused
cs. perplex
thrown into confusion: 🞄pp. bewildered, stupefied. pra, be bewildered 🞄or stupefied, swoon: pp. -mugdha, 🞄stupefied, unconscious, swooning
very charming
🞄-mūḍha, bewildered, stupefied
infatuated, 🞄foolish
cs. perplex, stupefy. vi-pra, 🞄cs. confuse: pp. bewildered, stupefied. 🞄saṃ-pra, become confused or clouded (mind): pp. 🞄confused
cs. bewilder, stupefy. vi, become 🞄bewildered or stupefied, faint: pp. -mugdha, 🞄bewildered
-mūḍha, perplexed, at a loss, uncertain, 🞄with regard to or in (—°)
foolish
cs. 🞄bewilder, stupefy
delude, infatuate
efface 🞄(a path): pp. bewildered, etc.
bewitched. 🞄sam, grow confused or stupefied
be obscured, 🞄become unrecognisable (quarter of the sky) 🞄to (g.): pp. -mugdha, gone astray
perplexed, 🞄confused in mind
not clearly understood
🞄-mūḍha, confused, stupefied
perplexed 🞄as to (—°)
foolish
more foolish than 🞄(ab.)
riven (clouds)
cs. confuse, stupefy
🞄delude, infatuate.
Benfey
English
मुह् मुह्, i. 4, Par.
1. To be faint,
to lose consciousness, Chr. 32, 24.
2.
To be disturbed (in mind), to be per-
plexed, Bhag. 2, 13.
3. To fail, Hit.
iii. d. 54. Ptcple. of the pf. pass.
I.
मूध।
1. Perplexed, confused, Śiś.
9, 77.
2. Foolish, stupid, Nal. 6, 12
18, 10.
3. Deceived.
4. Ignorant, un-
learned, Pañc. 243, 18.
m.
1. A fool,
Vikr. 32, 15.
2. A sluggard.
II.
मुग्ध।
1. Stupid, Pañc. 166, 25.
2. Being in love, Śāk. d. 36.
3. In-
nocent, d. 24.
4. Simple.
5. Beautiful,
lovely, Utt. Rāmac. 14, 5.
Comp.
अ-मूढ,
adj.
1. not perplexed,
bold. 2. wise. दिङ्मूढ, i. e.
दिश्-,
adj.
one who has lost the points of
the compass, and cannot tell the east
from the west, Rām. 3, 60, 3. महा
-मूढ,
adj.
very foolish, a great fool,
Pañc. 38, 12. अति-मुग्ध, being
much in love, Daśak. in Chr. 197, 2.
Frequent. मोमुह्य, To be much dis-
turbed, MBh. 4, 801. Caus. मोहय,
1. To perplex, MBh. 1, 5457.
2. To
infatuate, Hit. i. d. 179, M.M.
Rām.
3, 55, 22
मोकित, Infatuated, Hit. i. d.
25, M.M.
3. To stupefy, Man. 11, 96.
मोहित,
1. Puzzled, Utt. Rāmac. 36, 8.
2. Beguiled, Nal. 8, 16. -- With the prep.
व्या वि-आ, Caus. To disturb, to perplex,
Pañc. 129, 8. व्यामोहित, Infatuated,
Pañc. 199, 1. -- With उद् उद्, उन्-
मुग्ध, Disturbed, Siddh. K. 16, 6. --
With परि परि, Caus., Ātm. To per-
plex, MBh. 1, 3571. परिमूढ, Be-
wildered, Utt. Rāmac. 23, 7. -- With प्र
प्र,
I. प्रमूढ।
1. Fainted,
Utt. Rāmac. 160, 10.
2. Disturbed, perplexed,
Matsyop. 54.
3. Foolish, stupid, a fool.
II. प्रमुअध। Fainted, Utt. Rāmac.
164, 17. Caus. To pérturb, Draup. 6,
21. प्रमोहित, Insensible. -- With विप्र
वि-प्र, To be disturbed, Bhag. 2, 72.
Caus. To perplex, MBh. 1, 5978. -- With
वि वि,
I. विमूढ।
1. Bewildered,
Utt. Rāmac. 101, 1.
2. Beguiled.
3.
Foolish.
m.
A kind of divine being
(i. e. मूध with वि, Wise), Sund. 3, 5.
II. विमुग्ध, Bewildered, Hit. 91, 9,
M.M.
absorbed. Caus.
1. To disturb,
Bhag. 3, 40.
2. To infatuate, Rājat. 5,
378. विमोहित, Bewitched, Kathās. 25,
274. -- With सम् सम्, To be disturbed,
MBh. 3, 10978.
I. संमूढ।
1. Be-
wildered.
2. Stupefied.
3. Foolish,
Hit. iv. d. 71.
4. Produced rapidly.
5. Heaped.
6. Broken.
II. सं-
मुग्ध।
1. Fascinated.
2. Stupefied,
Utt. Rāmac. 171, 5.
3. Beautiful.
Caus.
1. To perplex, MBh. 2, 1949.
2.
To infatuate, Pañc. i. d. 210.
Apte Hindi
Hindi
मुह्
"दिवा* पर* , , या " - -
"मुर्झाना, मुर्छित होना, चेतना नष्ट होना, बेहोश होना"
मुह्
"दिवा* पर* , , या " - -
"उद्विग्न होना, विह्वल होना, घबराना"
मुह्
"दिवा* पर* , , या " - -
"मूढ बनना, जड़ होना, मोहित होना"
मुह्
"दिवा* पर* , , या " - -
"गलती करना, भूल होना"
मुह्
"दिवा*प्रेर*, " - -
"जड करना, मोहित करना"
मुह्
"दिवा*प्रेर*, " - -
"अस्तव्यस्त करना, घबराना, उद्विग्न होना"
Bopp
Latin
मुह् 4. P. interdum A. Part. pass. मुग्ध et मूढ, gerund.
मुग्ध्वा et मूढ्वा (v. euph. r. 102a. a.).
1) animo contur-
bari, mentis errore affici, mente capi. BH. 2. 13.: धीरस्
तत्र मुह्यति
5. 15.: तेन मुह्यन्ति जन्तवः
MAH.
4. 425.: मा मुह्यस्व.
2) deliquium animi pati, animo
linqui. R. Schl. I. 21. 21.: शोकेन महता "विष्टश् च-
चालच मुमोहच
MAH. 3. 709.: मुमोहच पपातच. --
मूढ animo conturbatus, mente captus, stultus, amens.
N. 6. 12. 18. 10. -- मुग्ध amore captus. RAGH. 9. 44. --
Intens. valde conturbari. MAH. 3. 402.: मोमुह्यमान. --
Caus. conturbare, stupefacere. N. 19. 24.: रथिनम् मो-
हयन्न् इव
DEV. 1. 66.: मोहयै ऽतौ दुराधर्षाव् असुरौ.
-- मोहित conturbatus, stupefactus, mentis suae non
compos, mente captus. N. 8. 16. 9. 4. 10. 28. SU. 4. 18.
(Pottius huc trahit gr. μῶ-ϱος, lat. mô-rus.)
c. praef. वि Caus. conturbare. MAH. 3. 12138.
c. परि Caus. id. MAH. 1. 3571.
c. प्र i. q. simpl. प्रमूढ animo conturbatus. M. 54. -- Caus.
conturbare. DR. 6. 21.
c. प्र praef. वि Caus. conturbare. विप्रमोहित i. q. मो-
हित. H. 3. 17.
c. वि i. q. simpl. R. Schl. I. 9. i. 39.: सुकुमारैश्च तैर् अङ्गैस्
ताभिः स्पृष्टो व्यमुह्यत. BH. 2. 72. -- विमुग्ध con-
turbatus. HIT. ed. Ser. p. 49.: महता भयेन विमुग्धः.
विमूढ id. BH. 3. 27.: अहङ्कारविमूढात्मा. -- विमूढ
m. Geniorum ordo. SU. 3. 5. -- Caus. conturbare. A.
8. 7.: व्यमोहयन्त माम्
10. 22.: व्यमोहयञ्च तान्
सर्वान् रथमार्गैश् चरन् रणे.
c. सम् i. q. simpl. BH. 3. 7.: धर्मसम्मूढचेताः
DR. 6. 29.:
दिशः सम्मुमुहुः परेषाम्. -- Caus. conturbare. MAH.
2. 1949.
c. सम् praef. अभि अभिसम्मूढः conturbatus. A. 10. 22.
Lanman
English
√muh (múhyati, -te
mumóha, mumuhé
ámuhat
mohiṣyáti
mugdhá, mūḍhá).
be confused
err
lose one's senses
mūḍha, foolish, and as subst., fool, simpleton.
[cf. Lat. mūg-er, ‘false player.’]
Kridanta Forms
Sanskrit
मुह् (मु॒हँ꣡ वैचित्त्ये - दिवादिः - वेट्)
ल्युट् = मोहनम्
अनीयर् = मोहनीयः - मोहनीया
ण्वुल् = मोहकः - मोहिका
तुमुँन् = मोहितुम् / मोग्धुम् / मोढुम्
तव्य = मोहितव्यः / मोग्धव्यः / मोढव्यः - मोहितव्या / मोग्धव्या / मोढव्या
तृच् = मोहिता / मोग्धा / मोढा - मोहित्री / मोग्ध्री / मोढ्री
क्त्वा = मोहित्वा / मुग्ध्वा / मूढ्वा / मुहित्वा
ल्यप् = प्रमुह्य
क्तवतुँ = मुग्धवान् / मूढवान् - मुग्धवती / मूढवती
क्त = मुग्धः / मूढः - मुग्धा / मूढा
शतृँ = मुह्यन् - मुह्यन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
मुह्
मूलधातुः:
मुह
धात्वर्थः:
वैचित्ये
गणः:
दिवादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
मुह्यति
अनुबन्धादिविशेषः:
पुषादिः
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
मुह्, विमुह्, विभ्रंश्, विचल्
verb
साध्वचारात् अपगमनानुकूलः व्यापारः।
"पाश्चात्यसंस्कृत्या भारतीयाः युवानः मुह्यन्ति।"
Capeller
German
मुह्, मु॑ह्यति (°ते) irre werden, sich verwirren,
ohnmächtig werden, fehlschlagen,
misraten. p. p. मुग्ध॑ s. bes.
मूढ॑ verirrt,
verwirrt, unsicher in (Loc. o. —°),
dumm, thöricht. Caus. मोह᳡यति (°ते)
verwirren, bethören
p. p. मोहित। अति
in übergroßer Verwirrung, sein
p. p.
अतिमुग्ध। परि irre werden, fehlgehen
p. p. परिमूढ verwirrt. प्र verwirrt, bewusstlos,
ohnmächtig werden. वि u.
सम् dass. p. p. संमुघ्द verirrt, unklar,
verworren
संमूढ verwirrt, gestört,
thöricht, einfältig. Caus. verwirren,
bethören
p. p. संमोहित.
Grassman
German
√muh, erschreckt werden (durch ein plötzlich eintretendes Ereigniss), irre werden, verwirrt werden, das klare Bewusstsein verlieren
2〉 Part. mugdhá verirrt
3〉 Caus. verwirren, betäuben.
Stamm múhya:
-antu {907, 6} anyé abhítas jánāsas.
Part. II. mugdhá:
-ás 2〉 {394, 5} neben ákṣetravid.
Absolutiv des Caus. mohayitvā́:
-ā́ 3〉 {988, 6} tvā svápnena támasā 〰.
Verbale múh als Infinitiv:
-uhé yás míthū jánas bhū́t {459, 8}.
Burnouf
French
*मुह् मुह्। मुह्यामि, मुह्ये 4
p. मुमोह
f1.
मोहितास्मि, मोग्धास्मि et मोढास्मि
f2.
मोहिष्यामि et मोक्ष्यामि
a2. अमुहम्। Gér.
मोहित्वा, मुहित्वा, मुग्ध्वा et मूढ्वा
pp. मुग्ध
et मूढ। Etre troublé, être embarrassé
être dans le
doute ou dans l'erreur
n'être pas maître de sa raison
éprouver une défaillance d'esprit, être aveuglé.
Stchoupak
French
मुह्-
मुह्यति (-ते)
{%mumoha mumuhe
momuhyate mohayati -te %}
(मोह्यते)
मुग्धमूढ-
-- être ou devenir égaré,
inconscient, abruti
tomber dans l'embarras, dans l'erreur, échouer
caus.
égarer, etc.