| YouTube Channel

मुसलः (musalaH)

 
Apte
English
मुसलः [musalḥ] लम् [lam], लम् 1 A mace, club
मुसला इव मे घ्नन्ति नेमे बाणाः शिखण्डिनः
Mb.
 * 6.119.62.
A pestle (used for cleaning rice)
मुसलमिदमियं च पातकाले मुहुरनुयाति कलेन हुंकृतेन
Mu.*
 1.4
Ms.*
 6.56.
A kind of surgical instrument.
The clapper of a bell (Mar. लोळी).
N.
 of a constellation.
Comp.
 -आयुधः an epithet of Balarāma
उपस्पृश्य च तत्रैव प्रहृष्टो मुसलायुधः
Mb.
 * 9.36.2. -उलूखलम् a pestle and mortar
Ms.*
 3.88.
Apte 1890
English
मुसलः
लं 1 A mace, club.
2 A pestle (used for cleaning rice)
मुमलमिदमियं च पातकाले पुहरनुयाति कलेन हुकृतेन Mu. 1. 4
Ms. 6. 56.
3 A kind of surgical instrument.
Comp.
आयुधः an epithet of Balarāma.
उलूखलं a pestle and mortar.
Apte Hindi
Hindi
मुसलः
पुं*
 - मुस् + कलच्
"गतका, गदा"
मुसलः
पुं*
 - -
मूसल
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मुसलः, मुषलः, कण्डनीदण्डः
noun
धान्यादिकण्डनार्थनिर्मितलौहाग्रयष्टिः।
"माता मुसलेन तण्डुलान् खण्डयति।"
Synonyms:
 विघनः, मुद्गरः, अयोघनः, अयोग्रम्, मुषलः, मुसलः
noun
अस्त्रविशेषः, येन आघातं करोति।
"सः आयःगोलः विघनेन आहन्ति।"
Tamil
Tamil
முஸல: : முஸலம் = தடி, கதை, உலக்கை.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: मुसलः
Root: मुसल
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ club
⇒ pestle
Shloka(s):
2|9|25|2 ► अयोग्रं मुसलोऽस्त्री स्यादुदूखलमुलूखलम्॥ (वैश्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|9|25|2 ⇢ अयोग्रः (अयोग्र) (पुं)
➠ 2|9|25|2 ⇢ अयोग्रम् (अयोग्र) (नपुं)
➠ 2|9|25|2 ⇢ मुसलः (मुसल) (पुं)
➠ 2|9|25|2 ⇢ मुसलम् (मुसल) (नपुं)
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ उलूखलम्
परा_अपरासंबन्धः ➡ उपकरणम्
उपाधि ➡ गार्हिकोपकरणम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मुसलः,
पुं,
क्ली,
 (मुस्यति खण्डयतीति । मुस् +“वृषादिभ्यश्चित् ।” उणा० १ । १०८ । कलः चित्स्यात् ।) स्वनामख्याततण्डुलादिकण्डनार्थनिर्म्मित-लौहाग्रयष्टिः । तत्पर्य्यायः । अयोऽग्रम् २ ।इत्यमरः । २ । ९ । २५ ॥
मुषलम् ३ कण्डनी-दण्डः ४ । इति शब्दरत्नावली ॥
मुस्यति मुसलमुस यिर्छिदि नाम्नीति कलः । मुसलो दन्त्य-सकारः । एवं मुष्य इर्छिदीति मूर्द्धन्यान्तात्कलः मूर्द्ध्वन्यषकारश्च । इत्यमरटीकायां भरतः ॥
(आयुधविशेषः । तत्प्रकारो यथा, वैशम्पाय-नोक्तधनुर्वेदे ।“मुसलस्त्वक्षिशीर्षाभ्यां करैः पादैर्विवर्ज्जितः ।मूले चान्तेऽतिसम्बन्धः पातनं पोथनं द्वयम् ॥
”)यथा, मनौ । ८ । ३१५ ।“स्कन्धेनादाय मुसलं लगुडं वापि स्वादिरम् ।शक्तिञ्चोभयतस्तीक्ष्णामायसं दण्डमेव वा ॥
”)