मुष (muSa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Wilson

English

 मुष r. 1st cl. (मोषति) r. 9th cl. (मुष्णाति) To steal,  to rob,  to
plunder. r. 4th cl. (मुष्यति)
1 To cut,  to divide,  to break.
2 To steal.

Shabdartha Kaustubha

Kannada

मुष - स्तेये (क्र्या० पर० सक० से०) मुष्णाति । मुमोष । अमुष्णात् ।
कन्नडार्थः - > ಕದಿ /ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡು
प्रयोगाः - > "पुरीमवस्कन्द मुनीहि नन्दनं मुषान रत्नानि हरामराङ्गनाः"
उल्लेखाः - > माघ० १-५१
मुष - स्तेये (क्र्या० पर० सक० से०) मुष्णाति । मुमोष । अमुष्णात् ।
कन्नडार्थः - > ಕಸಿದುಕೋ /ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡು
मुष - स्तेये (क्र्या० पर० सक० से०) मुष्णाति । मुमोष । अमुष्णात् ।
कन्नडार्थः - > ಓಡಿಸು /ದೂರ ಮಾಡು
प्रयोगाः - > "किं देव्याः कृतगीर्घरोषमुषितस्निग्धस्मितं तन्मुखम्"
उल्लेखाः - > रत्ना० ३-१९
मुष - स्तेये (क्र्या० पर० सक० से०) मुष्णाति । मुमोष । अमुष्णात् ।
कन्नडार्थः - > ವಂಚಿಸು /ಮೋಸಮಾಡು
प्रयोगाः - > "शीघ्रं न यात यदि तन्मुषिताः स्थ मूढाः"
उल्लेखाः - > रत्ना० ४-३
मुष - स्तेये (क्र्या० पर० सक० से०) मुष्णाति । मुमोष । अमुष्णात् ।
कन्नडार्थः - > ಆವರಿಸು /ಮುಚ್ಚು
प्रयोगाः - > "सैन्यरेणुमुषितार्कदीधितिः"
उल्लेखाः - > रघु० ११-५१
मुष - स्तेये (क्र्या० पर० सक० से०) मुष्णाति । मुमोष । अमुष्णात् ।
कन्नडार्थः - > ಅತಿಶಯವಾಗಿರು /ಮೇಲಾಗಿರು /ಮೀರಿಸು
प्रयोगाः - > "मुष्णन्तमिव तेजांसि विस्तीर्णोरःस्थलं पुरः"
उल्लेखाः - > भट्टि० ९-९२

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  मुष्
मूलधातुः:
   मुष
धात्वर्थः:
  स्तेये
गणः:
  क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  मुष्णाति

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

धातुप्रदीपः

Sanskrit

मुषँ मुष  स्तेये 
- मुष्णाति  मोषिता  मुमुषिषति  मुषित्वा  मुषितम् (14)  61

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मुष वधे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वा०-पर०-सक०-सेट् ।) मोषति । इति दुर्गादासः ॥

 मुष ग लुण्ठने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (क्रा०-पर०-सक०-सेट् ।) ग मुष्णाति । इति दुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 मुष १ वधे भ्वा०
  पर०
  सक०
  सेट् । मोषति अमोषीत् ।

 मुष छेदने दिवा० पर०
  सक०
  सेट् । मुष्यति इरित् अमुषत्-अमोषीत् पुषादिरयमित्यन्ये ।

 मुष लुण्टने क्य्रा० पर०
  द्विक० सेट् । मुष्णाति अमोषीत् ।

 मुस(ष)(श)लिन् मुस(ष)(श)ल + अस्त्यर्थे इनि । बलदेवेअमरः ।

 मुस(ष)(श)ल्य त्रि०
  मुस(ष)(श)लेन वेध्यः यत् । मुषलवेध्ये अमरः ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

मुषँ मुष स्तेये
- मुष्णाति  रुदविद (128) इति मुषित्वा,  मुमुषिषति  मुषितः  मुषेर्दीर्घश्च (उ0 242) इति किकन्-मूषिकः,  मूषिका  सृवृभूशुषिमुषिभ्यः कित् (दश0 उ0 319)-मुष्कोऽण्डः फलं [च]  57

धातुवृत्तिः

Sanskrit

मुषँ मुष  (अर्थः)  स्तेये
( मुष्णाति ) इत्यादि पूर्ववत्,  अयं द्विकर्मक इत्युक्तं,  तन्निबन्धनानि च कार्याणि तत्रतत्रोक्तानीति नेह प्रतायन्ते ( मुषित्त्वा मुमुषिषति ) "रुदविदमुष'' इति क्त्वासनोर्नित्यं कित्त्वं "रलो व्युपधात्'' इति विकल्पापवादः 58

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“मुष स्तेये”@} 2 3 ‘मुष हिंसार्थः’ इति भ्वादिष्वपि क्षीरस्वामी पपाठ। 
 अन्यैः सर्वैरष्य- पाठादस्माभिरयं न लिखितः।]] ‘अयं द्विकर्मकः’ इति मा। 
 धा। 
 वृत्तिः। 
 मोषकः-षिका,  मोषकः-षिका,  4 मुमुषिषकः-षिका,  मोमुषकः-षिका
   मोषिता-त्री,  मोषयिता-त्री,  मुमुषिषिता-त्री,  मोमुषिता-त्री
   इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि भौवादिकपोषतिवत् 5 ज्ञेयानि। 
 6 7 मुष्णन् 8 -ती,  9 आमोषी 10,  मुषितम्-तः-तवान्,  11 मुष्टम्-ष्टः,  मुषित्वा,  मुष्टिः,  12 मूषिकः-षिका,  13 मुष्कः,  इत्यादीनि रूपाणि अस्य धातोः प्राति- स्विकरूपाणि इति ज्ञेयम्। 
 सन्नन्तादुप्रत्यये मुमुषिषुः 14 इति।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१२९०)
 02 =>
  (९-क्र्यादिः-१५३०। अक। सेट्। पर।)
 03 =>
  [[[अ]
 04 =>
  [[६। क्त्वासनोः ‘रुदविदमुष--’ (१-२-८) इति नित्यं कित्त्वविधानात्,  ‘रलो व्युप- धात्--’ (१-२-२६) इति वैकल्पिकं कित्त्वं न। तेन सन्नन्ते सर्वत्र एकमेव रूपमिति ज्ञेयम्। एवं क्त्वाप्रत्ययेऽपि मुषित्वा इत्येकमेव रूपम्।]]
 05 =>
  (१०२६)
 06 =>
  [पृष्ठम्१०४१+ २७]
 07 =>
  [[१। ‘क्र्यादिभ्यः--’ (३-१-८१) इति श्ना विकरणप्रत्ययः। ‘श्नाऽभ्यस्तयोरातः’ (६-४-११२) इत्याकारलोपः। णत्वम्।]]
 08 =>
  [[आ। ‘… पुष्णन् मुदं मृगदृशां रिपुधाम मुष्णन्।’ धा। का। ३-१२।]]
 09 =>
  [[२। ‘संपृचानुरुध… आमुषाभ्याहनश्च’ (३-२-१४२) इत्यादिना तच्छीलादिषु घिनुण्प्रत्यये रूपमेवम्।]]
 10 =>
  [[B। ‘द्रोहि खद्योतसंपर्कि नयनामोषि दुःसहम्।।’ भ। का। ७-६।]]
 11 =>
  [[३। ‘आदितश्च’ (७-२-१६) इत्यत्र चकारस्यानुक्तसमुच्चयार्थकत्वात् मुष्ट इत्यादीनां सिद्धिः
\n\n  ‘चोरिते मुषितं मुष्टम्--’ इति स्वामी च।’ इति प्रक्रियासर्वस्वे (पु। २६)। तेन ‘मुष्टं प्रतिग्राहयता स्वमर्थं पात्रीकृतो दस्युरिवासि येन’ इति कालिदास (५।) प्रयोग उपपद्यते।]]
 12 =>
  [[४। ‘मुषेर्दीर्घश्च’ (द। उ। ३-१४) इति किकन्प्रत्ययो धातोः दीर्घश्च भवति। मुष्णातीति मूषिकः। “‘मूष स्तेये’ भौवादिकः। तस्मात् किकन्प्रत्यये दीर्घवचनमन्तरेणापि मूषिकशब्दस्य सिद्धत्वात् दीर्घवचनं स्पष्टार्थम्। एवं च मूषेर्ण्वुलि मूषकः इत्यपि साधुः। इति श्वेतवनवासी” इति द। उ। टिप्पन्याम्।]]
 13 =>
  [[५। ‘सृवृभूशुषिमुषिभ्यः कित्’ (द। उ। ३-१९) इति कप्रत्ययः किच्च भवति। मुष्कः = चौरो,  मांसलो वा। ‘अण्डः फलं च’ इति क्षीरस्वामी।]]
 14 =>
  [[C। ‘किं मुमुषिषुवद् यात द्विषो नापचिकीर्षया।।’ भ। का। ७-९९।]]

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.