| YouTube Channel

मुद्गः (mudgaH)

 
Apte
English
मुद्गः [mudgḥ], [मुद् गक्
Uṇ.*
 1.133]
A kind of kidneybean.
A lid, cover.
A kind of sea-bird.
A kind of weapon (मुद्गर)
विरूपाक्षस्तु महता शूलमुद्गधनुष्मता
Rām.*
 6.37.14.
Comp.
 -पर्णी Phaseolus Trilobus (Mar. रानमूग). -मोदकः a kind of sweetmeat
Bhāva.
P.
 -भुज्, -भोजिन्
m.
 a horse.
Apte 1890
English
मुद्गः [मुदु-गक् नेट Uṇ. 1. 125] 1 A kind of kidney-bean.
2 A lid, cover.
3 A kind of sea-bird.
Comp.
भुज्,
भोजिन् m. a horse.
Apte Hindi
Hindi
मुद्गः
पुं*
 - मुद् + गक्
"एक प्रकार का लोबिया, मुंग"
मुद्गः
पुं*
 - -
"ढकना, आवरण"
मुद्गः
पुं*
 - -
एक प्रकार का समुद्री-पशु
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 मुद्गः
noun
धान्य-विशेषः, मुग्दस्य कपोतवर्णीयाक्षयुक्तहरितफलानि यान् कुट्टयित्वा आस्फुटीकृत्य च चणकाः भक्ष्यन्ते। (आयुर्वेदे अस्य गुण-विशेषाः-स्निग्धत्वादयः निर्दिष्टाः। )
"मह्यं मुग्दस्य भृष्टाः चणकाः रोचन्ते।"
Tamil
Tamil
முத்3க3: : பச்சைப் பயிறு.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मुद्गः,
पुं,
 (मोदते अनेन इति । मुद् + “मुदिग्रो-र्गग्गौ ।” उणा० १ । १२७ । इति गक् ।)पक्षिविशेषः । तत्पर्य्यायः । जलवायसः २ ।इति हेमचन्द्रः । ४ । २३८ ॥
शमीधान्यभेदः ।मुग इति माषा । (यथा, मनुः । ९ । ३९ ।“ब्रीहयः शालयो मुद्गास्तिलामाषास्तथा यवाः ।”)तत्पर्य्यायः । सूपश्रेष्ठः २ वर्णार्हः ३ रसोत्तमः ४भुक्तिप्रदः ५ हयानन्दः ६ सुफलः ७ वाजि-भोजनः ८ । अस्य गुणाः । कषायत्वम् । मधु-रत्वम् । कफपित्तास्रजित्त्वम् । लघुत्वम् । ग्राहि-त्वम् । शीतत्वम् । पाके कटुत्वम् । चक्षुष्यत्वम् ।नातिवातलत्वञ्च । तद्यूषगुणाः । पित्तश्रमार्त्ति-शमनत्वम् । लघुत्वम् । सन्तापहारित्वम् ।अरोचकनाशित्वम् । तत्सैन्धवयुक्तञ्चेत् रक्त-प्रसादनत्वम् । सर्वरुजापहारित्वञ्च । इतिराजनिर्घण्टः ॥
अपि च । रूक्षत्वम् । स्वादु-त्वम् । अल्पानिलत्वम् । ज्वरघ्नत्वञ्च । इतिभावप्रकाशः ॥
* ॥
वनमुद्गगुणाः ।“मुकुष्टः शीतलो ग्राही कफपित्तज्वरापहः ॥
”तद्बिशेषा यथा, राजवल्लभे ।“प्रधाना हरितास्तत्र वन्यमुद्गास्तु मुद्गवत् ।कृष्णमुद्गा महामुद्गा गौरा हरितपीतकाः ।श्वेता रक्ताश्च निर्द्दिष्टा लघवः पूर्व्वपूर्व्ववत् ॥
”