| YouTube Channel

मुद् (mud)

 
शब्दसागरः
English
मुद् r. 1st cl. (मोदते) To rejoice, to be glad. r. 10th cl. (मोदयति-ते)
1. To mix, to blend, to unite.
2. To clean, to wipe off. With अनु To
allow, to permit, to approve. With 1. To be glad.
2. To be
fragrant.
मुद्
f.
(-मुद्-मुत्)
1. Pleasure, delight, joy.
2. Intoxication, phrensy.
3.
A wife.
E.
मुद् to be pleased,
aff.
क्विप्
Capeller Eng
English
1 मुद् मोदते (मोद°ति),
pp.
मुदित (q.v. ) be glad or
merry, rejoice at, have pleasure in (loc. or
instr.
).
C.
मोदयति
(°ते) gladden. अनु rejoice after, with, or at (acc. of
pers.
&
th.)
agree to, approve of, applaud, permit.
C.
gladden
approve of etc.
=
S.
प्र become or be joyful, exult.
C.
gladden. प्रति meet or
welcome with joy, rejoice at (acc. ,
r.
gen.
).
C.
delight, exhilarate.
Cf. प्रमुदित.
2 मु॑द्
f.
joy, delight.
Yates
English
मुद् (ङ) मोदते 1.
a. To rejoice. (क)
मोदयति to mix, to unite.
मुद् (त्-द्) 5.
f.
Pleasure
intoxi-
cation
a wife.
Spoken Sanskrit
English
मुद् - mud -
f.
- frenzy
मुद् - mud -
f.
- delight
मुद् - mud -
f.
- species of drug
मुद् - mud -
f.
- joy personified
मुद् - mud -
f.
- gladness
मुद् - mud -
f.
- woman
मुद् - mud -
f.
- happiness
मुद् - mud -
f.
- intoxication
मुद् - mud -
f.
- joy
मोद { मुद् } - moda { mud } -
m.
- delight
मोद { मुद् } - moda { mud } -
m.
- joy
मोद { मुद् } - moda { mud } -
m.
- pleasure
मोदते { मुद् } - modate { mud } - verb - delight in
मोदते { मुद् } - modate { mud } - verb - be merry or glad or happy
मोदते { मुद् } - modate { mud } - verb 1 Atm - be delighted
मोदते { मुद् } - modate { mud } - verb 1 Atm - rejoice
मोदते { मुद् } - modate { mud } - verb 1 Atm - be glad
मोमोत्ति { मुद् } - momotti { mud } - verb Intens. - please exceedingly
मोदयते { मुद् } - modayate { mud } - verb caus. - gladden
मोदयते { मुद् } - modayate { mud } - verb caus. - give pleasure
Wilson
English
मुद्
f.
(मुद् मुत्)
1 Pleasure, delight, joy.
2 Intoxication, phrensy.
3 A wife.
E.
मुद to be pleased,
aff.
क्विप्.
Apte
English
मुद् [mud], I. 1
U.
(मोदयति-ते)
To mix, blend.
To cleanse, purify. -II. 1 Ā. (मोदते, मुदित.
desid.
मुमुदिषते or मुमोदिषते) To rejoice, be glad or happy, be joyful, or delighted
यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः
Bg.*
16.15
Ms.*
2.232
3.191
Bk.*
15.97.
Caus.
To please, delight, give pleasure, gratify.
मुद् [mud] मुदा [mudā], मुदा
f.
[मुद् क्वप् वा टाप्] Joy, delight, pleasure, gladness, satisfaction
पितुर्मुदं तेन ततान सो$र्भकः
R.*
3.25
अश्नन् पुरो हरितको मुदमादधानः
Śi.*
5.58
1.23
विषादे कर्तव्ये विदधति जडाः प्रत्युत मुदम्
Bh.*
3.25 द्विपरणमुदा
Gīt.*
11
Ki.*
5.25
R.*
7.3
मुदे विद्यादाता प्रचुरधनदातापि मुदे Udb.
Bhāg.*
1.12.6.
Apte 1890
English
मुद् {vI.v} {c10c} U. (मोदयति-ते) 1 To mix, blend.
2 To cleanse, purify. {vII.v} {c1c} A. (मोदते, मुदित
desid. मुमुदिषते or मुमोदिषते) To rejoice, be glad or happy, be joyful or delighted
यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः Bg. 16. 15
Ms. 2. 232, 3. 191
Bk. 15. 97.
Caus. To please, delight, give pleasure, gratify.
मुद्, मुदा f. [मुद्-क्विप् वा टाप्] Joy, delight, pleasure, gladness, satisfaction
पितुर्मुदं तेन ततान सोऽर्भकः R. 3. 25
अश्नन् पुरो हरितको मुदमादधानः Śi. 5. 58
1. 23
विषादे कर्तव्ये विदधति जडाः प्रत्युत मुदं Bh. 3. 25
द्विपरणमुदा Gīt. 11
Ki. 5. 25
R. 7. 30.
Monier Williams Cologne
English
1. मुद्
cl.
10.
P.
मोदयति, to mix, mingle, blend, unite,
Dhātup.
xxxiii, 66.
2. मुद्
cl.
1. Ā. (Dhātup. ii, 15) मो॑दते (ep. and mc. also
P.
°ति
pf. मुमो॑द,
RV.
मुमुदे,
MBh.
&c.
aor.
अमोदिष्ट
Gr.
Pot.
मुदीमहि,
RV.
Prec. मोदिषीष्ठास्,
AV.
fut. मोदिता
Gr.
मोदिष्यते,
MBh.
ind.
p.
-मोदम्,
MBh.
),
to be merry or glad or happy, rejoice, delight in (instr. or
loc.
),
RV.
&c.
&c.
:
Caus.
, मोदयति, °ते (aor. अमुमुदत्), to gladden, give pleasure, exhilarate,
MBh.
Bhaṭṭ.
:
Desid.
, of
Caus.
मुमोदयिषति,
ŚBr.
:
Desid.
मुमोदिषते or मुमुदिषते,
Pāṇ.
i, 2, 26 :
Intens.
मोमुद्यते, मोमुदीति, मोमोत्ति
Gr.
3. मु॑द्
f.
joy, delight, gladness, happiness (also
pl.
),
RV.
&c.
&c.
Joy personified (as a daughter of Tuṣṭi),
BhP.
intoxication, frenzy,
W.
a species of drug (= वृद्धि),
W.
a woman (?),
L.
pl.
N.
of a class of Apsaras,
VP.
Monier Williams 1872
English
मुद् 1. मुद्, cl. 10. P. मोदयति, मोद-
यितुम्, to mix, mingle, blend, unite.
मुद् 2. मुद्, cl. 1. A. मोदते (ep. occa-
sionally P. मोदति, &c.), मुमुदे, मो-
दिष्यते, अमोदिष्ट, मोदितुम्, to be glad or
joyous or happy, to rejoice, enjoy one's self, rejoice
in, have pleasure in (with inst. or loc., e. g. पुत्र-
पौत्रैर् मोदस्व, rejoice thou in children and
children's children
तस्मिन् मोदामहे, we do
not take pleasure in that): Caus. मोदयति, अमू-
मुदत्, मोदयितुम्, to rejoice, delight, give pleasure
or joy, exhilarate, yield enjoyment
[cf. Lith. mu-
drùs.]
3. मुद्, त्, f. joy, pleasure, delight, joyfulness,
joyousness, gladness, happiness, rejoicing
Joy per-
sonified as the daughter of Tuṣṭi (Contentment)
intoxication
a species of medicinal plant (= वृद्-
धि)
a wife, woman (?).
—मुद्-भाज्, क्, क्, क्, Ved.
possessing joy, feeling or experiencing pleasure.
Macdonell
English
मुद् MUD, Ⅰ. Ā. (P. metr.) móda (V., C.), 🞄be merry or glad, rejoice, delight in (in. , 🞄lc.): pp. mudita, joyful, glad, rejoicing in 🞄(in. , —°)
cs. P. modaya, gladden. anu, rejoice 🞄with (ac.)
rejoice in or at (ac.)
encourage 🞄(any one)
approve, sanction
permit 🞄any one (ac.) to (d. of vbl. ɴ.)
cs. gladden
🞄receive with approval: pp. anu-modita, delighted
🞄won over, rendered favourable
having 🞄the sanction of (in. , —°)
received with 🞄approval, joyfully welcomed. ā, be fragrant
🞄cs. pp. āmodita, rendered fragrant with (—°). 🞄pra, grow merry, rejoice, exult: pp. exultant, 🞄delighted, joyful
exuberant, gorgeous (autumn)
🞄cs. gladden. prati, exult at, receive 🞄joyfully (ac.)
cs. Ā. gladden, exhilarate.
मुद् múd,
f.
joy, delight, gladness (sts.
pl.
).
Benfey
English
1. मुद् मुद्, i. 1, Ātm. (in epic
poetry also Par., Rām. 1, 46, 17), To be
delighted, to rejoice, Man. 2, 232. Ptcple.
of the pf. pass. मुदित, Delighted, Pañc.
i. d. 458
Chr. 14, 24.
n.
Pleasure.
Caus. To exhilarate (also Ātm. ), Bhaṭṭ.
7, 171. -- With the prep. अनु अनु,
1.
To approve, to permit, MBh. 2, 1787.
2. To rejoice, MBh. 3, 11535. Caus. To
celebrate, Chr. 55, 3. अनुमोदित, Agreed,
Utt. Rāmac. 38, 18. -- With अभ्यनु अभि
-अनु, To dismiss, MBh. 1, 4447. -- With
प्र प्र, To be delighted, Rām. 1, 1, 84.
प्रमुदित, Pleased, happy, Pañc. 238,
23. Caus. To exhilarate, Man. 3, 61.
प्रमोदित, Happy.
m.
A name of
Kuvera. -- With प्रति प्रति, To expect
with delight, MBh. 1, 6781.
2. मुद् मुद्, i. 10, Par. To mix.
3. मुद् 1. मुद्,
f.
1. Pleasure, joy,
Pañc. 159, 20
Kir. 5, 25.
2. Intoxi-
cation.
3. A wife.
--
Comp.
क्रीडा-,
f.
the pleasure of love, Gīt. 9, 10.
Apte Hindi
Hindi
मुद्
"चुरा* उभ* , " - -
"मिलाना, घोलना"
मुद्
"चुरा* उभ* , " - -
"स्वच्छ करना, निर्मल करना"
मुद्
भ्वा* आ* - -
"हर्ष मनाना, प्रसन्न होना, हृष्ट या आनन्दित होना"
मुद्
"भ्वा*प्रेर*, " - -
"हर्ष मनाना, प्रसन्न होना, हृष्ट या आनन्दित होना"
मुद्
"भ्वा* आ*इच्छा* , " - -
"हर्ष मनाना, प्रसन्न होना, हृष्ट या आनन्दित होना"
मुद्
भ्वा* आ* - मुद् + (भावे) क्विप्
"हर्ष, आनंद, प्रसन्नता, खुशी, संतोष"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मुद्
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹರ್ಷ /ಸಂತೋಷ
निष्पत्तिः - > मुद (हर्षे) - "क्विप्" (३-२-७६)
प्रयोगाः - > "मुदे मुरारेरमरैः सुमेरोरानीय यस्योपचितस्य शृङ्गैः"
उल्लेखाः - > माघ० ४-१०
L R Vaidya
English
mud {% (I) vt. 10U (pres. मोदयति-ते) %} To clean, to cleanse, to wipe off.
mud {% (II) vi. 1A (pp. मुदित
pres. मोदते
desid. मुमुदिषते or मुमोदिषते) %} To be glad, to be joyous, देववद्दिविमोदते M.ii.232, Bt.xv.97, Bg.xvi.15.With अनु-, to allow, to permit, to approve.With आ-, 1. to be glad or joyous
2. to be fragrant.With प्र-, to be glad or joyous, R.vi.86.
Bopp
Latin
1. मुद् 1. A. gaudere, laetari. SA. 3. 17.: ताम् भार्यां लब्ध्वा
…मुमुदे
N. 13. 74.: एतया सह मोदस्व
H. 2.
21.: मोदिष्ये शास्वतीः समाः. -- मुदित laetus. N. 24.
49. (Cf. मद्, मन्द्, मण्ड्, मृड्, lith. mudrùs animo-
sus, alacer, promtus.)
c. अनु concedere, permittere. MAH. 2. 1787.: के द्यूतम्
अन्वमोदन्त केचै ऽनम् प्रत्यषेधयन्
4. 800.
c. अनु praef. अभि Caus. valedicere. MAH. 1. 4447.: आ-
मन्त्र्य प्रययौ राजा तैश्चै ऽवा ऽभ्यनुमोदितः.
c. प्र i. q. simpl. PAR. R. Schl. I. 1. 84.: कृतकृत्यः…प्रमु-
मोद
44. 61.: प्रमुमोदच लोकस् तन् नृपम् आसाद्य.
-- प्रमुदित laetus. SU. 1. 31. 33. -- Caus. exhilarare.
MAN. 3. 61.
c. प्रति i. q. simpl. PAR. MAH. 1. 6781.: तम् प्रजाः, प्रति-
मोदन्त्यः, सर्वाः प्रत्युद्गतास् तदा.
2. मुद् 10. P. (सम्पर्के) miscere.
3. मुद् f. (r. 1. मुद्) gaudium. IN. 5. 59.
Lanman
English
√mud (módate
mumudé
modiṣyáte
muditá). be glad, rejoice
mudita, glad,
happy. [cf. √mad and √1mand.]
+ ā, in āmoda.
Kridanta Forms
Sanskrit
मुद् (मु꣡दँ॒ हर्षे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = मोदनम्
अनीयर् = मोदनीयः - मोदनीया
ण्वुल् = मोदकः - मोदिका
तुमुँन् = मोदितुम्
तव्य = मोदितव्यः - मोदितव्या
तृच् = मोदिता - मोदित्री
क्त्वा = मोदित्वा / मुदित्वा
ल्यप् = प्रमुद्य
क्तवतुँ = मुदितवान् / मोदितवान् - मुदितवती / मोदितवती
क्त = मुदितः / मोदितः - मुदिता / मोदिता
शानच् = मोदमानः - मोदमाना
मुद् (मु꣡दँ꣡ संसर्गे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = मोदनम्
अनीयर् = मोदनीयः - मोदनीया
ण्वुल् = मोदकः - मोदिका
तुमुँन् = मोदयितुम्
तव्य = मोदयितव्यः - मोदयितव्या
तृच् = मोदयिता - मोदयित्री
क्त्वा = मोदयित्वा
ल्यप् = प्रमोद्य
क्तवतुँ = मोदितवान् - मोदितवती
क्त = मोदितः - मोदिता
शतृँ = मोदयन् - मोदयन्ती
शानच् = मोदयमानः - मोदयमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
मुद्
मूलधातुः:
मुद
धात्वर्थः:
हर्षे
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
मोदते
धातुः:
मुद्
मूलधातुः:
मुद
धात्वर्थः:
संसर्गे
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
मोदयति-ते
Abhyankara Grammar
English
मुद् a technical term for the sibilants श् , ष् and स् given in the Vaajasaneyi-Praatisaakhya: cf. मुच्च V. Pr. I.52, cf also V. Pr. III.9, III.13, IV. 122.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
1. मुद् mit सम् einträchtig sein, Divyāvad. 28, 27. Kaus. erfreuen, R. ed. Bomb. 4, 1, 86. Mit प्रतिसम् (Akk.) jemand freundlich begrüßen, Jātakam. 31
Divyāvad. 117, 1
439, 15
455, 8.
2. मुद् 5. in einer buddh. Inschrift (येषां मुद्विभवः परः परमुदः स्वप्ने ऽपि नाभूत् तनौ) nach E. Hultzsch.
मुद् °aufblühen, S II, 28, 5 (मोदमान). °मुमुदिष् to be about to expand, Harṣac. 16, 10. °मुमुदिषमाण aufblühen wollend, S II, 355, 17. + °to rejoice exceedingly, Vās. 215, 1.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
मिश्र्, संमिश्र, सम्मिश्र्, व्यामिश्र्, विमिश्र्, मिश्रीकृ, संमिश्रीकृ, सम्मिश्रीकृ, संयुज्, संसृज्, मुद्, सङ्कॄ, सम्पृच्, आमिश्ल्, आमृद्, आलुड्, मिश्रीभू, ल्पी, व्यतियु, श्री, संयु, संकरीकृ, एकीकृ
verb
द्रव्यसंयोगजन्यः एकीभवनानुकूलः व्यापारः।
"सः ओदने दधिः मिश्रयति।"
Synonyms:
मुद्, प्रमुद्
verb
इष्टानुभूत्या हर्षानुभूत्यनुकूलः व्यापारः।
"अत्र सुखकारकम् ऋतुम् अनुभूय मम हृदयं मोदते।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
आलस्यं तन्द्रा कौसीद्यं हर्षश्चित्तप्रसन्नता ३१५
ह्लादः प्रमोदः प्रमदो मुत्प्रीत्यामोदसंमदाः
आनन्दानन्दथू गर्वस्त्वहंकारोऽवलिप्तता ३१६
दर्पोऽभिमानो ममता मानश्चित्तोन्नतिः स्मयः
-wordlist-
आलस्य (क्ली), तन्द्रा (स्त्री), कौसीद्य (क्ली), हर्ष (पुं), चित्तप्रसन्नता (स्त्री), ह्लाद (पुं), प्रमोद (पुं), प्रमद (पुं), मुद् (स्त्री), प्रीति (स्त्री), आमोद (पुं), सम्मद (पुं), आनन्द (पुं), आनन्दथु (पुं), गर्व (पुं), अहङ्कार (पुं), अवलिप्तता (स्त्री), दर्प (पुं), अभिमान (पुं), ममता (स्त्री), मान (पुंक्ली), चित्तोन्नति (स्त्री), स्मय (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
प्रमोद
प्रमोद, प्रमद, हर्ष, प्रीति, उत्कर्ष, उद्धव, सम्मद, मुद्, आनन्द, शर्मन्, जोषम्, शम्, सुख
प्रमोदप्रमदौ हर्षः प्रीतिरुत्कर्ष उद्धवः
सम्मदो मुत्तथानन्दः शर्म जोषं शं सुखम् १२३
verse 1.1.1.123
page 0015
नाममाला
Sanskrit
हर्ष, प्रमोद, प्रमद, मुद्, तोष, आनन्द, उत्सव
हर्षः प्रमोदः प्रमदो मुत्तोषानन्दमुत्सवः १०९
verse 0.1.1.109
page 0054
Capeller
German
1. मुद्, मोदते (°ति) lustig, fröhlich sein,
sich freuen an (Loc. o. Instr.). p. p.
मुदित froh, sich freuend an (Instr. o.
—°). Caus. मोदयति, °ते। अनु sich
mit jemd. (Acc.) freuen
sich freuen
über, gutheißen (Acc.). प्र lustig werden,
jubeln
p. p. प्रमुदित ausgelassen, froh.
प्रति entgegenjubeln, zujauchzen (Acc.)
lustig sein.
2. मु॑द्
f.
Lust, Freude.
Grassman
German
√mud [Fi. 〔146〕], 1〉 sich erfreuen an [L., I.]
2〉 sich freuen, sich belustigen.
Mit ánu jubelnd einstimmen in [A.].
prá sich freuen, lustig sein
siehe pramúd.
práti entgegenjubeln [A.], fröhlich entgegennehmen [A.].
Stamm móda:
-ate 1〉 yā́bhis sómas yuvatíbhis máryas {856, 5}.
moda:
-ase práti ghṛtā́ni {944, 2}.
-ate 1〉 tā́sām adhvaryús ā́gatau yávas vṛṣṭī́‿iva {196, 6}. 2〉 (sómas) {783, 3}. práti idám víśvam {437, 9}.
-adhvam práti óṣadhīs {923, 3}.
Perf. mumud, mumód:
-óda 2〉 gárbhas vṛṣabhás kakúdmān (agnís) {834, 2}.
Aor. mud:
-dīmahi [Opt.] ánu stómam {621, 14}.
Part. módamāna:
-au 2〉 {911, 42} (sué gṛhé).
-ās vṛ́ṣaṇas {401, 6}.
Verbale múd
enthalten in pra-múd
als selbständiges Subst.:
múd, f., Lust, Freude.
-udā́ {659, 7}.
-udé {145, 4}
{407, 5}.
-údas [N. p.] neben módās und pramúdas {825, 11}.
Burnouf
French
*मुद् मुद्. मोदे 1
p. मुमुदे
f2. मोदिष्ये
a1. अमोदिषि
pp. मुदित। Qqf. मोदामि। {@Ps.@}
मुद्ये। Se réjouir. Cf. मद्।
Vd. plaire, être gracieux.
*मुद् मुद्. मोदयामि 10. Mêler: सक्तूण् घृतेन
du riz et du beurre fondu.
मुद् मुद्
f.
joie
délire, enivrement
ivresse.
Femme.
Cf. मद।
Stchoupak
French
मुद्-
{%modate -ti
mumoda mumude
modiṣyate
modayati -te
mudita- %}
-- être heureux, joyeux, se réjouir (de, instr. loc.)
caus. réjouir,
amuser
a. v. joyeux (de, instr. ifc.), heureux
m.
sorte de valet.
मुद्-
f.
joie, gaieté.