| YouTube Channel

मुण्डन (muNDana)

 
शब्दसागरः
English
मुण्डन
n.
 (-नं) Shaving, shearing, cutting.
E.
 मुडि to shave or cut,
aff.
 ल्युट् ।
Capeller Eng
English
मुण्डन
n.
 shaving the head, tonsure.
Yates
English
मुण्डन (नं) 1.
n.
 Shaving.
Spoken Sanskrit
English
मुण्डन muNDana
n.
 protecting
मुण्डन muNDana
n.
 shaving the head
मुण्डन muNDana
n.
 tonsure
मुण्डन muNDana
n.
 defending
Wilson
English
मुण्डन
n.
 (-नं) Shaving, shearing, outing.
E.
 मुडि to shave or cut,
aff.
 ल्युट्.
Apte 1890
English
मुंडनं [मुंड्-ल्युट्] Shaving the head, tonsure.
Monier Williams Cologne
English
मुण्डन
n.
 shaving the head (with or
scil.
 शिरसः), tonsure,
MBh.
Kāv.
&c.
protecting, defending (cf. √ मुण्ठ्),
L.
मुण्डन
m.
N.
 of one of Śiva's attendants,
KāśīKh.
Monier Williams 1872
English
मुण्डन, अम्, n. shaving the head, tonsure
protecting, defending, [cf. rt. मुण्ठ्।]
Macdonell
English
मुण्डन muṇḍ-ana,
n.
 shaving of the head 🞄(± śirasaḥ).
Apte Hindi
Hindi
मुण्डनम्
नपुं*
 - मुण्ड् + ल्युट्
"सिर, मूंडना, मुंडन"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मुण्डन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ಷೌರ /ಚೌಳ
निष्पत्तिः - > मुडि (खण्डने) - "ल्युट्" (३-३-११५)
मुण्डन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಕ್ಷಣೆ /ಪಾಲನೆ
विस्तारः - > "मुण्डनं रक्षणं क्षौरे" - हेम०
मुण्डन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಜ್ಜುವುದು /ತಿಕ್ಕುವುದು
निष्पत्तिः - > मुडि (मर्दने) - "ल्युट्" (३-३-११५)
L R Vaidya
English
muMqana {% n. %} Shaving the head.
Kridanta Forms
Sanskrit
मुन्ड् (मु꣡डिँ॒ मार्जने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = मुण्डनम्
अनीयर् = मुण्डनीयः - मुण्डनीया
ण्वुल् = मुण्डकः - मुण्डिका
तुमुँन् = मुण्डितुम्
तव्य = मुण्डितव्यः - मुण्डितव्या
तृच् = मुण्डिता - मुण्डित्री
क्त्वा = मुण्डित्वा
ल्यप् = प्रमुण्ड्य
क्तवतुँ = मुण्डितवान् - मुण्डितवती
क्त = मुण्डितः - मुण्डिता
शानच् = मुण्डमानः - मुण्डमाना
मुन्ड् (मु꣡डिँ꣡ खण्डने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = मुण्डनम्
अनीयर् = मुण्डनीयः - मुण्डनीया
ण्वुल् = मुण्डकः - मुण्डिका
तुमुँन् = मुण्डितुम्
तव्य = मुण्डितव्यः - मुण्डितव्या
तृच् = मुण्डिता - मुण्डित्री
क्त्वा = मुण्डित्वा
ल्यप् = प्रमुण्ड्य
क्तवतुँ = मुण्डितवान् - मुण्डितवती
क्त = मुण्डितः - मुण्डिता
शतृँ = मुण्डन् - मुण्डन्ती
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
मुण्डन m. N. pr. eines Wesens im Gefolge Śiva's, Kāśīkh. 66, 31.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skra breg
मुण्डन
skra bregs
मुण्डन / मुण्डित
mgo zlum
१) पलितकेश २) प्रव्रजित २) मुण्डन
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मुण्डनं भद्राकरणं वपनं परिवापनम् ॥ ९२३ ॥
क्षौरं नाराची त्वेषण्यां देवाजीवस्तु देवलः ।
-wordlist-
मुण्डन (क्ली), भद्राकरण (क्ली), वपन (क्ली), परिवापन (क्ली), क्षौर (क्ली), नाराची (स्त्री), एषणी (स्त्री), देवाजीव (पुं), देवल (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
क्षौर
क्षौर, भद्राकरण, मुण्डन, वपन
क्षौरं च भद्राकरणं मुण्डनं वपनं स्मृतम् ॥ ७२१ ॥
verse 4.1.1.721
page 0083
अमरकोशः
Sanskrit
Word: मुण्डनम्
Root: मुण्डन
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ tonsure
⇒ defending
⇒ protecting
⇒ shaving the head
Shloka(s):
2|7|49|2 ► क्षौरम्तु भद्राकरणं मुण्डनं वपनं त्रिषु। (ब्रह्मवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|7|49|2 ⇢ क्षौरम् (क्षौर) (नपुं) ⇒ shave, shaving the head, shaving in general, performed with a razor
➠ 2|7|49|2 ⇢ भद्राकरणम् (भद्राकरण) (नपुं)
➠ 2|7|49|2 ⇢ मुण्डनम् (मुण्डन) (नपुं) ⇒ tonsure, defending, protecting, shaving the head
➠ 2|7|49|2 ⇢ वपनः (वपन) (पुं)
➠ 2|7|49|2 ⇢ (वपन) (स्त्री)
➠ 2|7|49|2 ⇢ वपनम् (वपन) (नपुं) ⇒ seed, sowing, placing, shaving, arranging, semen virile, act of sowing seed
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ क्रिया
जातिः ➡ क्रिया
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मुण्डनं,
क्ली,
 (मुण्ड + ल्युट् ।) केशच्छेदनम् ।तत्पर्य्यायः । भद्रकरणम् २ वपनम् ३ परि-वापनम् ४ क्षौरम् ५ । इति हेमचन्द्रः । ३ । ५८७ ॥
(यथा, महाभारते । १२ । २३ । ४६ ।“भ्रातुरस्य हितं वाक्यं शृणु धर्म्मज्ञसत्तम ! ।दण्ड एव हि राजेन्द्र ! क्षत्त्रधर्म्मो न मुण्डनम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मुण्डन
न०
 मुडि--भावे ल्युट् । केशच्छेदे वपने हेमच० ।
Capeller
German
मुण्डन
n.
 das Kahlscheren des Kopfes.
Stchoupak
French
मुण्डन-
nt. fait d'avoir la tête tondue.