मुण्ड (muNDa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मुण्ड mfn.
   (-ण्डः-ण्डा-ण्डं)
	 1. Shaved,  bald,  having no hair on the head.
2. Low,  mean. 
	 mn.  (-ण्डः-ण्डं)
	 1. The head.
	 2. The forehead.
	 m.
 
(-ण्डः)
	 1. A bald pate.
	 2. A barber.
	 3. The name of a Daitya or
Demon. 
	 4. RĀHU,  the personified ascending node.
	 5. The trunk
of a lopped tree.
	 f.
  (-ण्डा) Bengal madder,  (Rubia manjith.)
 E.
  मुडि
to shave or cut,  aff.
   घञ् ।

Capeller Eng

English

 मुण्ड a.
  shaved,  bald
 hornless (cow or goat),  lopped
(tree)
 pointless,  blunt.  m.
  bald-head,  N.
  of a Daitya etc.,  pl.
  N.
  of a
people
 n.
  head. 

Yates

English

 मुण्ड (ण्डः-ण्डा-ण्डं)
a. Shaved,  bald
 vile.
m.
  n.
  The head
 the forehead.
m.
  A demon
 a barber
 trunk
of a tree.
f.
  Bengal madder.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   मुण्ड  muNDa  adj.
    shaved    
   क्षुरकॢप्त  kSuraklRpta adj.
   shaved    
   मुण्डक  muNDaka adj.
   shaved   
   मुण्डित  muNDita adj.
   shaved    
   व्युप्त  vyupta adj.
   shaved   
   उप्त  upta adj.
   shaved    
   बृहस्पतिशिरस्  bRhaspatiziras adj.
   having the head shaved like bRhaspati  
   मुण्ड  muNDa adj.
   having the head shaved or the hair shorn     
            

 
   मुण्ड  muNDa m.
   bob  [ of pendulum ]  
   वलिता  valitA f.
   bobbin     
            

 
   मुण्ड   muNDa   adj.
   bald    
   मुण्ड   muNDa   adj.
   shaved     
   मुण्ड  muNDa  adj.
   stripped of top leaves or branches   
   मुण्ड  muNDa  adj.
   hornless    
   मुण्ड  muNDa  adj.
   mean   
   मुण्ड  muNDa  adj.
   blunt    
   मुण्ड  muNDa  adj.
   without awns or a beard   
   मुण्ड  muNDa  adj.
   lopped    
   मुण्ड  muNDa  adj.
   pointless   
   मुण्ड  muNDa  adj.
   having no horns    
   मुण्ड  muNDa  adj.
   low   
   मुण्ड  muNDa  adj.
   having the head shaved or the hair shorn    
   मुण्ड  muNDa  m.
   barber   
   मुण्ड  muNDa  m.
   trunk of a lopped tree    
   मुण्ड  muNDa  m.
   bob  [ of pendulum ]   
   मुण्ड  muNDa  m.
   man with a shaven head    
   मुण्ड  muNDa  m.
   bald-headed man   
   मुण्ड  muNDa  n.
   iron    
   मुण्ड  muNDa  n.
   myrrh   
   मुण्ड  muNDa  n.
   any head    
   मुण्ड  muNDa  n.
   shaven head    

 
   मुण्ड  muNDa adj.
   pointless    
   विशिख  vizikha adj.
   pointless     
   विशल्य  vizalya adj.
   pointless     

Wilson

English

 मुण्ड
mfn.
   (-ण्डः-ण्डा-ण्डं)
1 Shaved,  bald,  having no hair on the head.
2 Low,  mean. 
mn.  (-ण्डः-ण्डं)
1 The head.
2 The forehead.
m.
  (-ण्डः)
1 A bald pate.
2 A barber.
3 The name of a Daitya or demon. 
4 RĀHU,  the personified ascending node.
5 The trunk of a lopped tree.
f.
  (-ण्डा) Bengal madder,  (Rubia manjith.)
E.
  मुडि to shave or cut,  aff.
   घञ्.

Apte

English

मुण्ड [muṇḍa],  a.
  [मुण्ड्-घञ्]

Shaved,  bald
 रावणश्च मया दृष्टो मुण्डस्तैलसमुक्षितः Rām.*
  5.27.19
 चरन् भैक्ष्यं मुनिर्मुण्डः Mb.
 *  12. 9.12.

Lopped,  stripped of top leaves.

Blunt,  pointless.

Ved.
  Hornless.

Low,  mean. 

ण्डः A man with a shaved or bald head
 स्वप्ने$वगाहते$त्यर्थं जलं मुण्डांश्च पश्यति Y.*
  1.272.

A bald or shaven head.

The forehead.

A barber.

The trunk of a tree stripped of its top-branches
 मुण्डतालवनानीव चकार स रथव्रजान् Mb.
 *  6.16.14.

An epithet of Rāhu.

N.
  of one of the twelve principal Upaniṣads
 मुण्डमाण्डूक्य- तित्तिरिः. m.
   pl.
  N.
  of a people.

ण्डा N.
  of a plant (मुण्डीरिका).

Bengal madder.

A female mendicant of a particular order.

ण्डम् The head
 अङ्गं गलितं पलितं मुण्डम् Śaṅkarāchārya. 

Myrrh.

Iron.  Comp.
   -अयसम् iron.  -आसनम् a particular posture in sitting.-चणकः a kind of pulse (कलाय). -जम् steel. -फलः a cocoa-nut tree.

मण्डली a number of shaven heads.

a number of troops of an inferior kind,  a mere crowd or mob
 वरमल्पबलं सारं न कुर्यान्मुण्डमण्डलीम् H.*
  3.82.-लोहम् iron.  -शालिः a kind of rice.

Apte 1890

English

 मुंड a. [मुंड्-घञ्] 1 Shaved,  bald. 
2 Lopped,  stripped of top-leaves. 
3 Blunt,  pointless. 
4 Ved. Hornless. 
5 Low,  mean. 
डः 1 A man with a shaved or bald head. 
2 A bald or shaven head. 
3 The forehead. 
4 A barber. 
5 The trunk of a tree stripped of its top-branches. 
6 An epithet of Rāhu. 
m. pl. N. of a people. 
डा 1 N. of a plant (मुंडीरिका). 
2 Bengal madder. 
3 A female mendicant of a particular order. 
डं 1 The head. 
2 Myrrh. 
3 Iron. 
Comp. 
अयसं iron. 
चणकः a kind of pulse (कलाय). 
फलः a cocoa-nut tree. 
मंडली {1} a number of shaven heads. {2} a number of troops of an inferior kind,  a mere crowd or mob
 वरमल्पवलं सारं न कुर्यान्मुंडमंडलीं H. 3. 89. 
लोहं iron. 
शालिः a kind of rice. 

Monier Williams Cologne

English

 मुण्ड mf(आ)n.  shaved,  bald,  having the head shaved or the hair shorn,  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 having no horns,  hornless (as a cow or goat),  Var.
 

 stripped of top leaves or branches,  lopped (as a tree),  MBh.
  

 pointless,  blunt,  Kathās.
 

 without awns or a beard (a kind of corn),  L.
 

 low,  mean,  W.
 

 मुण्ड m.
  a man with a shaven head,  bald-headed man,  Yājñ.
  i,  271 (also applied to Śiva),  MBh.
  

 the trunk of a lopped tree,  W.
 

 a barber,  L.
 

 N.
  of Rāhu,  L.
 

 of a Daitya,  Hariv.
 

 of a king,  Buddh.
 

 pl.
  N.
  of a people,  MBh.
  

 of a dynasty,  VP.
  

 मुण्ड n.
  (L.  also n.
 ) a shaven head,  any head,  Kāv.
 
 Rājat.
 

 मुण्ड n.
  iron,  L.
 

 myrrh,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 मुण्ड,  अस्,  आ,  अम्,  (perhaps connected with rt. 1.
मृद्),  shaved,  bald,  having no hair on the head
hornless,  destitute of horns,  having no horns (Ved.)
stripped of top leaves or branches,  lopped (as a tree)
pointless,  blunt
 low,  mean
 (अस्),  m. a man with
a shaved head
 a bald or shaven head,  bald pate, 
shorn poll
 the forehead
 a tree stripped of its top
branches,  the trunk of a lopped tree,  a pollard
 a
barber (= मुण्डक)
 N. of a king
 of a Daitya
an epithet of Rāhu
 (आस्),  m. pl.,  N. of a people
(आ),  f. a (close-shaved) female mendicant
 a species
of plant (= मुण्डीरिका)
 Bengal madder
 (ई),  f. a
species of plant (= महा-श्रावणिका)
 N. of one
of the Mātṛs attending on Skanda
 (अम्),  n. the
head
 iron [cf. मुण्ड-लोह,  मुण्डायस]
 myrrh.
—मुण्ड-चणक,  अस्,  m. a kind of pulse (=
कलाय).
—मुण्ड-धान्य,  अम्,  n. a kind of grain
(without awns
 cf. मुण्ड-शालि).
—मुण्ड-पृष्-
ठ,  N. of a place.
—मुण्ड-फल,  अस्,  m. a cocoa-
nut tree,  (the fruit being one step towards a human
head made by Viśvāmitra when he proposed attempt-
ing a creation in opposition to that of Brahmā.)
—मुण्ड-मण्डली,  f. a number of shaven heads
 a
number of troops of an inferior description.
—मुण्ड-
माला,  f. or मुण्डमाला-तन्त्र,  अम्,  n.,  N. of a
Tantra.
—मुण्ड-मालिनी,  f. a form of Durgā.
—मुण्ड-लोह,  अम्,  n. iron
 [cf. अष्ट-लोहक, 
मुण्डायस,  मुण्डित।]
—मुण्ड-वेदाङ्ग,  अस्, 
m.,  N. of a serpent-demon.
—मुण्ड-शालि,  इस्,  m.
a species of rice.
—मुण्डाख्या (°ड-आख्°),  f. a
species of plant (= महा-श्रावणिका).
—मुण्डा-
यस (°ड-अय्°),  अम्,  n. iron.
—मुण्डासन
(°ड-आस्°),  अम्,  n. a particular posture in sitting.
—मुण्डेश्वर-तीर्थ (°ड-ईश्°),  अम्,  n.,  N. of
a Tīrtha.

Macdonell

English

 मुण्ड muṇḍa,  a.
  having the head shaved,  🞄having the hair shorn
 bald (head)
 hornless 🞄(cow,  goat)
 having a barge top (tree)
 🞄having no point,  blunt
 m.
  man with a shaven 🞄head or bald pate
 N.: -ka,  m.
  trunk of a 🞄tree,  beam: -upaniṣad,  f.
  T. of a well-known 🞄Upaniṣad.

Benfey

English

 मुण्ड मुण्ड (probably a form of a
noun derived from मृद्,  based on the
original form मर्द्), 
 I. adj.
 
 1. Shaved, 
bald,  having no hair on the head,  Man. 
2,  219.
 2. Low,  mean. 
 II. m.
  and n.
 
 1. The head,  Daśak. in Chr. 183,  6
Hit. iii. d. 89.
 2. The forehead.
 III.
m.
 
 1. A bald-pate.
 2. A barber.
 3.
Rāhu.
 4. The name of a Daitya.
 IV.
f.
  डा,  Bengal madder,  Rubia manjith.
 -- Comp.
  दण्डिमुण्ड,  i. e.
दण्डिन्-,  m.
 
a name of Śiva (bearing a staff and
having his head shorn),  MBh. 12,  10358.

Apte Hindi

Hindi

मुण्ड
वि* - मुण्ड + अच्
मुंडा हुआ

मुण्ड
वि* - मुण्ड + अच्
"कतरा हुआ,  छांटा हुआ"

मुण्ड
वि* - मुण्ड + अच्
कुण्डित

मुण्ड
वि* - मुण्ड + अच्
"अधम,  नीच"

मुण्डः
पुं*
  - मुण्ड + अच्
जिसका सिर मुंडा हुआ हो या गंजा हो

मुण्डः
पुं*
  - मुण्ड + अच्
मुंडा हुआ या गंजा सिर

मुण्डः
पुं*
  - मुण्ड + अच्
मस्तक

मुण्डः
पुं*
  - मुण्ड + अच्
नाई

मुण्डः
पुं*
  - मुण्ड + अच्
पेड़ का तना जिसकी ऊँची ऊँची शाखाएँ झांग दी गई हो

मुण्डम्
नपुं*
   - मुण्ड + अच्
सिर

मुण्डम्
नपुं*
   - मुण्ड + अच्
लोहा

Shabdartha Kaustubha

Kannada

मुण्ड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಹು
मुण्ड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ದೈತ್ಯ
निष्पत्तिः - > मुडि (खण्डने) - भावे "घञ्" (३-३-१८) । "अच्" (५-२-१२७)
व्युत्पत्तिः - > मुण्डः मुण्डनम् अस्यास्ति
मुण्ड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿರಸ್ಸು /ತಲೆ
निष्पत्तिः - > मुडि (खण्डने) -कर्म० "घञ्" (३-३-१९)
व्युत्पत्तिः - > मुण्ड्यते इति
मुण्ड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಪಿತ /ಕ್ಷೌರಿಕ
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-२-१२७)
व्युत्पत्तिः - > मुण्डो मुण्डनं जीविकात्वेनास्त्यस्य
मुण्ड
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಯಸ್ಸು /ಕಬ್ಬಿಣ
मुण्ड
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮುಂಡನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವನು
विस्तारः - > "मुण्डोऽस्त्री मस्तकोऽप्यस्त्री" - वैज० "मुण्डो मुण्डितशीर्षयोः । राहौ दैत्यान्तरे" - हेम०

L R Vaidya

English

 muMqa {% (I) a. (f. डा) %} 1. Low,  mean
 2. shaved,  bald.

 muMqa {% (II) m. %} 1. A man with a bald head
a bald head
the forehead
a barber
an epithet of Rāhu
the trunk of a tree stripped of leaves and branches
a mendicant of a particular order.

 muMqa {% (III) n. %} 1. The head
 2. iron.

Bopp

Latin

 मुण्ड (r. मुण्ड् s. अ)
1) Adj. calvus,  nudo capite.
2) m. n.
caput.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Muṇḍa, 
(1) n. of a king of Magadha,  grandson of Ajātaśatru and ancestor of Aśoka: Divy 〔369.10〕
 prob. the same as Pali id. (DPPN),  tho his position in the genealogy is not quite the same
(2) adj. (?),  in muṇḍa-śayanāsana-vārika Mvy 〔9074〕,  see s.v. vārika
 follows śayanāsana-v° 〔9073〕
 Tib. renders muṇḍa by ḥbogs pa (?perh. removable?) or phogs
 Chin. seems to intend curtains (mosquito-nets for the bed?).

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 मुण्ड (*m.) °Schädel,  S I,  149,  10 v.u. (Ko.)
 150,  12 (Ko.)
 Govardh. V
 Śrīk. V,  27 (Ko.).

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  खल्वाट,  अकच,  मुण्ड,  इन्द्रलुप्त
adjective
 
यः केशहीनः अभवत्।
 "केचन खल्वाटाः जनाः कृत्रिमान् केशान् उपयुञ्जन्ति।"

Synonyms:
  अधम,  नीच,  नीचक,  क्षुद,  दुर्विनीत,  दुष्प्रकृति,  अवर,  ईषत्पुरुष,  अवर,  कम्बुक,  दुर्वृत्त,  मुण्ड,  अपुष्कल
adjective
 
दुर्गुणयुक्तः।
 "सः नीचः पुरुषः अस्ति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skra byi ba
मुण्ड

skra med
मुण्ड

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मुण्डस्तु मुण्डितः केशी केशवः केशिकोऽपि च ।
वलिरः केकरो वृद्धनाभौ तुण्डिलतुण्डिभौ ॥ ४५८ ॥
-wordlist-
 
मुण्ड (पुं),  मुण्डित (पुं),  केशिन् (पुं),  केशव (पुं),  केशिक (पुं),  वलिर (पुं),  केकर (पुं),  वृद्धनाभि (पुं),  तुण्डिल (पुं),  तुण्डिभ (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

मुण्ड
मुण्ड,  उत्तमाङ्ग,  मस्तक,  मौलि,  शिरस्,  शीर्ष,  मूर्धक
मुण्डोत्तमाङ्गमस्तकमौलिशिरःशीर्षमूर्धकानि स्युः ।
verse 2.1.1.518
page 0059

Mahabharata

English

Muṇḍa = Śiva: XII,  10366 (1000 names^1),  10420 (do.)
 XIII,  1159 (1000 names^2),  1244 (do.)
 XIV,  194.

Muṇḍa,  pl. (ºāḥ),  a people. § 342 (Indralokābhigamanap.): III,  51,  1991 (have been present at the rājasūya of Yudhishṭhira,  B. only,  C. has Hūṇān).--§ 580 (Bhīshmavadhap.): VI,  56,  2410 (with Bṛhadbala in the left wing of Bhīshma's gāruḍavyūha).--§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII,  119,  4728,  4730 (ºānīke).

पुराणम्

English

मुण्ड १ / MUṆḌA I. A warrior of the country of muṇḍa. In the great battle the Muṇḍas were present in the Kaurava's army. (Śloka 9,  Chapter 56,  bhīṣma parva).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मुण्डं,  क्ली,
   (मुण्ड्यन्ते उप्यन्ते केशा अस्मात् यद्बा, मुण्डते मज्जतीति । मुण्ड + अच् ।) शिरः ।इति नपुंसकलिङ्गसंग्रहे अमरः । ३ । ५ । ३४ ॥
(यथा,  मोहमुद्गरे । १५ ।“अङ्गं गलितं पलितं मुण्डंदन्तविहीनं यातं तुण्डम् ।करधृतकम्पितशोभितदण्डंतदपि न मुञ्चत्याशाभाण्डम् ॥
”उपनिषद्विशेषः । तदुक्तं यथा,  --“ईशाकेनकठप्रश्नमुण्डमाण्डुक्यतित्तिरि ।छान्दोग्यं बृहदारण्यमैतरेयं तथा दश ॥
”)वोलम् । मुण्डायसम् । इति राजनिर्घण्टः ॥

 मुण्डः,  पुं,
   (मुण्डनं मुण्डः केशापनयनं मुडि खण्डनेभावे घञ् । ततः अर्श आद्यच् इत्यमर-टीकायां रायभरतौ ।) वलिराजस्य सैनिक-दैत्यविशेषः ॥
 (यथा,  हरिवंशे भविष्यपर्व्वणि ।२३२ । ५ ।“एकाक्ष एकपान्मुण्डो विद्युदक्षश्चतुर्भुजः ।”शुम्भसेनापतिर्दैत्यभेदः । यथा,  माकण्डेयपुराणे ।८७ । २८ ।“हे चण्ड ! हे मुण्ड ! वलैर्बहुलैः परिवारितौ ।”)मुण्डमेवावयवत्वेनास्त्यस्य । अच् ।) राहुग्रहः ।इति मेदिनी । डे,  २२ ॥
 (मुण्डं मुण्डनं जीवि-कात्वेनास्त्यस्य । अच् ।) नापितः । इतिजटाधरः ॥
 (मुण्डनं स्कन्धावच्छेदे खण्डनम-स्त्यस्य । अच् ।) स्थाणुवृक्षः । इति केचित् ॥

 मुण्डः,  पुं,
   क्ली,
   (मुण्ड + अच् ।) मूर्द्धा । इतिमेदिनी । डे,  २२ ॥

 मुण्डः,  त्रि,  मुण्डितः । इत्यमरः । २ । ६ । ४८ ॥
द्वे मुण्डितमुण्डे । मुडि खण्डने भावे घञि मुण्डोमुण्डनं केशापनयनं तद्योगात् अर्श आद्यचिमुण्डः पुमान् स्त्रियां मुण्डा । इत्यमरटीकायांभरतः ॥
 (यथा,  महाभारते । १ । ११९ । ८ ।‘चरन् भैक्षं मुनिर्मुण्डश्चरिष्यामि महीमिमाम् ॥
’)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 मुण्ड न०
  मुडि--कर्मणि घञ् । १ मस्तके अमरः । २ वोले ३ मुण्डा-यसे च राजनि० ४ दैत्यभेदे,  ५ राहुग्रहे पु०
  मेदि० ।६ नापिते जटा० ७ स्थाणुवृक्षे च पु०
  । ८ मुण्डिते त्रि०
  ।९ महाश्रावणिकायां १० मुण्डीरिकायाञ्च स्त्री टाप् मेदि०२ उपनिषद्भेदे “मुण्डमाण्डूक्यतित्तिरिः” ।

Capeller

German

 मुण्ड kahl o. kurz geschoren,  hornlos (Rind), 
kronenlos (Baum),  spitzenlos,  stumpf. 
m.
  Kahlkopf
 Pl. Volksname. n.
  Kopf. 

Burnouf

French

 मुण्ड मुण्ड a. chauve
 qui a la tête rasée. -- S. m.
  n.
 
tête chauve ou rasée
 tête,  en gén. 
		 front. -- S. m.
  barbier, 
tondeur.
		 Tronc d'arbre ébranché.
		 Rāhu
		 np. d'un Daitya.
-- S. f.
  garance du Bengale.
मुण्डक m.
  barbier,  tondeur. -- N. tête.
मुण्डन n.
  action de raser,  tonsure.
मुण्डफल m.
  cocotier.
मुण्डयामि (dénom. ) raser la tête à qqn. ,  ac.
मुण्डितिका f.
  (sfx. त
 sfx. इक) la मुण्डीरि।
मुण्डिन् m.
  (sfx. इन्) barbier,  tondeur.
मुण्डीरि f.
  esp. de plante rampante à fleurs rouges et
jaunes.

Stchoupak

French

 मुण्ड-
 a. chauve,  aux cheveux (coupés) ras 
 élagué (arbre) 
émoussé 
 m.
  homme chauve,  ép. de Śiva 
 nt. tête (chauve) 
 pl.
  n.
  d'un
peuple (actuels Muṇḍa ?).
°मण्डली- f.
  troupe de mauvaise qualité.
°माला- -इका- f.
  guirlande (portée) sur la tête.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.