| YouTube Channel

मुकुल (mukula)

 
शब्दसागरः
English
मुकुल mn. (-लः-लं)
1. An opening bud.
2. The body.
3. The soul or
spirit.
E.
 मुच् to let loose, (the flower, &c.) उलच्
aff.
 , च changed
to क ।
Capeller Eng
English
मुकुल
n.
 bud (also
fig.
 of a tooth).
Yates
English
मुकुल (लः-लं) 1.
m.
n.
 An opening
bud
the body
the soul.
Spoken Sanskrit
English
मुकुल mukula
adj.
 closed
मुकुल mukula
m.
 bud-like junction or bringing together of the fingers of the hand
मुकुल mukula
n.
 kind of metre
मुकुल mukula
n.
 body
मुकुल mukula
n.
 soul
मुकुल mukula
n.
 bud
मुकुल mukula
n.
 bud (of flower)
Wilson
English
मुकुल
mn. (-लः-लं)
1 An opening bud.
2 The body.
3 The soul or spirit.
E.
 मुच to let loose, (the flower, &c.) उलच्
aff.
 , and च changed
to क.
Apte
English
मुकुलः [mukulḥ] लम् [lam], लम् 1 A bud
आविर्भूतप्रथममुकुलाः कन्दलीश्चानुकच्छम्
Me.*
 21
R.*
 9.31
15.99.
Anything like a bud
आलक्ष्यदन्तमुकुलान् (तनयान्)
Ś.*
 7.17.
The body.
The soul or spirit
A bud-like junction of the fingers. (मुकुलीकृ means 'to close in the form of a bud'
अथाग्रहस्ते मुकुलीकृताङ्गुलौ
Ku.*
 5.63.)
a.
 Closed (as eyes).
Comp.
 -अग्रम् a surgical instrument with a bud-like point.
Apte 1890
English
मुकुलः
लं 1 A bud
आविर्भूतप्रथममुकुलाः कंदलीश्चानुकच्छं Me. 21
R. 9. 31
15. 99.
2 Anything like a bud
आलक्ष्यदंतमुकुलान् (तनयान्) Ś. 7. 17.
3 The body.
4 The soul or spirit.
5 A bud-like junction of the fingers. (मुकुलीकृ means ‘to close in the form of a bud’
Ku. 5. 63).
Monier Williams Cologne
English
मुकुल
n.
 (m. g. अर्धर्चादि
ifc. f(आ). ) a bud (also fig. ‘a first tooth’),
Kālid.
Pur.
Śuśr.
 (in this sense also मकुल,
L.
 )
the body,
L.
the soul,
L.
(only
n.
 ) a kind of metre,
Ked.
मुकुल
m.
 (with हास्त) a bud-like junction or bringing together of the fingers of the hand, Nalod.
N.
 of a king and another man,
Rājat.
(with भट्ट)
N.
 of an author,
Cat.
मुकुल mf(आ)n. closed (as eyes),
Mālatīm.
 , Sch.
Monier Williams 1872
English
मुकुल मुकुल, अस्, अम्, m. n. (perhaps con-
nected with rt. 2. मुच्), a bud, opening bud or
calyx of a flower, (in these senses also written म-
कुल, q. v.)
anything shaped like a bud, (दशन-
म्°, a bud-like tooth)
a bud-like junction or bring-
ing together of the fingers of the hand, (in this sense
only अस्, m.)
the body
the soul or spirit
N. of
a king
of another person
(अम्), n. a kind of
metre, four times ¯ ¯ ¯ ˘ ˘ ¯.
—मुकुलाग्र (°ल-
अग्°), अम्, n. a particular surgical instrument with
a bud-like point.
—मुकुली-कृ, cl. 8. P. -करोति,
-कर्तुम्, to close (the hands) in the form of a bud.
—मुकुली-कृत, अस्, आ, अम्, closed, shut (as a bud).
—मुकुली-भाव, अस्, m. closing, being closed (as
a flower).
Macdonell
English
मुकुल mukula,
n.
 bud (also fig. of the teeth)
🞄m. N.
a.
 closed (eye).
Benfey
English
मुकुल मुकुल (also मकुल मकुल),
m.
 and
n.
1. An opening bud, Ragh.
9, 27 (मु°)
Utt. Rāmac. 14, 5 (द-
शन-मु°, bud-like teeth).
2. The
body.
3. The soul.
Hindi
Hindi
एक कली, एक कली की तरह कुछ भी, शरीर, आत्मा या आत्मा
Apte Hindi
Hindi
मुकुलः
पुं*
 - मुंच् + उलक्
कली
मुकुलः
पुं*
 - -
कली जैसी कोई वस्तु
मुकुलः
पुं*
 - -
शरीर
मुकुलः
पुं*
 - -
"आत्मा, जीव"
मुकुलम्
नपुं*
 - मुंच् + उलक्
कली
मुकुलम्
नपुं*
 - -
कली जैसी कोई वस्तु
मुकुलम्
नपुं*
 - -
शरीर
मुकुलम्
नपुं*
 - -
"आत्मा, जीव"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
मुकुल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರಳುತ್ತಿರುವ ಮೊಗ್ಗು
निष्पत्तिः - > मकि (मण्डने) - "उलच्" बाहु० । निपा०
विस्तारः - > "कलिका कोरकश्चाथ कुड्भलो मुकुलोऽस्त्रियाम्" - वैज०
मुकुल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೊಗ್ಗಿನಂತಿರುವ ವಸ್ತು
प्रयोगाः - > "आलक्ष्यदन्तमुकुलान्"
उल्लेखाः - > शाकु० ७-१७
L R Vaidya
English
mukula {% m.n. %} 1. A bud, मुकुलजालमशोभत किंशुके R.ix.31, Megh.i.21, R.xv.99
2. anything shaped like a bud, e.g. दंतमुकुल
3. the body
4. the soul.
Bopp
Latin
मुकुल m. n. gemma arboris. RAGH. 9. 27. 15. 99.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
मुकुल m. °eine Art Coitus, E 593. 597 (D). — n. °Haarwirbel beim Pferde, S I, 310, 7.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कुड्मले मुकुलं गुञ्छे गुच्छस्तबकगुत्सकाः ।
गुलुञ्छोऽथ रजः पौष्पं परागोऽथ रसो मधु ॥ ११२६ ॥
मकरन्दो मरन्दश्च वृन्तं प्रसवबन्धनम् ।
-wordlist-
कुड्मल (क्ली), मुकुल (क्ली), गुञ्छ (पुं), गुच्छ (पुं), स्तबक (पुं), गुत्सक (पुं), गुलुञ्छ (पुंक्ली), रजस् (क्ली), पौष्प (क्ली), पराग (पुं), रस (पुं), मधु (क्ली), मकरन्द (पुं), मरन्द (पुं), वृन्त (क्ली), प्रसवबन्धन (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कोरक
कोरक, जालक, कलिका, कुड्मल, मुकुल
कोरकजालककलिकाकुड्मलमुकुलानि तुल्यानि ॥ १८६ ॥
verse 2.1.1.186
page 0023
पुराणम्
English
मुकुल / MUKULA. A King of the dynasty of pūru. mukula, sṛñjaya, Bṛhadiṣu, yavīnara and kṛmila were the sons of King Bāhyāśva. All these five are known as Pāñcālas. Of these the family of mukula comprised of Maukulyas. mukula got a son named pañcāśva. (Chapter 201, agni purāṇa.)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मुकुलः,
पुं,
क्ली,
 (मुञ्चति कलिकात्वम् । मुच् +घुलक् । इति भरतः ॥
मुचेरलः । कत्वमुत्वञ्चेतिकत्वे अकारस्योत्वे मुकुल इति रायः ।) ईषद्-विकसितकलिका । तत्पर्य्यायः । कुट्मलः २ ।इत्यमरः । २ । ४ । १६ ॥
(यथा, रघौ । ९ । ३१ ।उपहितं शिशिरापगमश्रियामुकुलजालमशोभत किंशुके ।”)मकुलः ३ पौटकोरकः ४ । इति शब्दरत्नावली ॥
शरीरम् । आत्मा । इति धरणिः ॥
(राज-पुरुषविशेषः । यथा, राजतरङ्गिण्याम् । ६ । २५३ ।“इत्थं लब्धजया राज्ञी तत्क्षणान्न्यग्रहीद्रुषा ।यशोधरं शुभधरं मुकुलञ्च सबान्धवम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
मुकुल
पु०
न०
 मकि--उलच् पृषो० । १ ईषद्विकाशितकलि-कायाम् अमरः २ देहे, ३ आत्मनि च धरणिः ।
Capeller
German
मुकुल
n.
 Knospe (auch vom hervorkommenden
Zahn. )
Burnouf
French
मुकुल मुकुल
m.
n.
 bouton, bourgeon entr'ouvert.
Le corps.
L'âme.
मुकुलित a. entr'ouvert
qui bourgeonne.
Stchoupak
French
मुकुल-
nt. bourgeon, bouton (aussi fig.)
a. = 1 {%mukulita- ?
%}
-इका-
f.
 berceuse pour endormir un enfant
1 -इत- -आयित- a. en
bourgeons, fleuri
-इन्- a. id.
-ई-कृत- a. fermé (comme un
bouton).