| YouTube Channel

मुकुन्दः (mukundaH)

 
Apte
English
मुकुन्दः [mukundḥ], [मुकुम् दाति दा-क पृषो˚ मुम्]
N.
 of Viṣṇu or Kṛiṣṇa.
Quicksilver.
A kind of precious stone.
N.
 of one of the nine treasures of Kubera.
A kind of drum.
A kind of grain.
(In music) A kind of measure.
The resin of the गुग्गुल or कुरुन्द tree (Boswellia Thurifera)
also मुकुन्दुः.
Apte Hindi
Hindi
मुकुन्दः
पुं*
 - मुकुम् दाति दा + क पृषो* मुम्
विष्णु या कृष्णब् का नाम
मुकुन्दः
पुं*
 - -
पारा
मुकुन्दः
पुं*
 - -
मूल्यवान पत्थर या रत्न
मुकुन्दः
पुं*
 - -
कुबेर की नौ निधियों में से एक
मुकुन्दः
पुं*
 - -
एक प्रकार का ढोल
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कृष्णः, नारायणः, दामोदरः, हृषीकेशः, केशवः, माधवः, अच्युतः, गोविन्दः, जनार्दनः, गिरिधरः, दैवकीनन्दनः, माधवः, शौरिः, अहिजितः, योगीश्वरः, वंशीधरः, वासुदेवः, कंसारातिः, वनमाली, पुराणपुरुषः, मुकुन्दः, कंसारिः, वासुः, मुरलीधरः, जगदीशः, गदाधरः, नन्दात्मजः, गोपालः, नन्दनन्दनः, यादवः, पूतनारिः, मथुरेशः, द्वारकेशः, पाण्डवायनः, देवकीसूनुः, गोपेन्द्रः, गोवर्धनधरः, यदुनाथः, चक्रपाणिः, चतुर्भुजः, त्रिविक्रमः, पुण्डरीकाक्षः, गरुडध्वजः, पीताम्बरः, विश्वम्भरः, विश्वरुजः, सनातनः, विभुः, कान्तः, पुरुषः, प्रभुः, जितामित्रः, सहस्रवदनः
noun
यदुवंशीय वसुदेवस्य पुत्रः यः विष्णोः अवतारः इति मन्यते।
"सूरदासः कृष्णस्य परमो भक्तः।"
Synonyms:
 विष्णुः, नारायणः, कृष्णः, वैकुण्ठः, विष्टरश्रवाः, दामोदरः, हृषीकेशः, केशवः, माधवः, स्वभूः, दैत्यारिः, पुण्डरीकाक्षः, गोविन्दः, गरुडध्वजः, पीताम्बरः, अच्युतः, शार्ङ्गी, विष्वक्सेनः, जनार्दनः, उपेन्द्रः, इन्द्रावरजः, चक्रपाणिः, चतुर्भुजः, पद्मनाभः, मधुरिपुः, वासुदेवः, त्रिविक्रमः, दैवकीनन्दनः, शौरिः, श्रीपतिः, पुरुषोत्तमः, वनमाली, बलिध्वंसी, कंसारातिः, अधोक्षजः, विश्वम्भरः, कैटभजित्, विधुः, श्रीवत्सलाञछनः, पुराणपुरुषः, वृष्णिः, शतधामा, गदाग्रजः, एकशृङ्गः, जगन्नाथः, विश्वरूपः, सनातनः, मुकुन्दः, राहुभेदी, वामनः, शिवकीर्तनः, श्रीनिवासः, अजः, वासुः, श्रीहरिः, कंसारिः, नृहरिः, विभुः, मधुजित्, मधुसूदनः, कान्तः, पुरुषः, श्रीगर्भः, श्रीकरः, श्रीमान्, श्रीधरः, श्रीनिकेतनः, श्रीकान्तः, श्रीशः, प्रभुः, जगदीशः, गदाधरः, अजितः, जितामित्रः, ऋतधामा, शशबिन्दुः, पुनर्वसुः, आदिदेवः, श्रीवराहः, सहस्रवदनः, त्रिपात्, ऊर्ध्वदेवः, गृध्नुः, हरिः, यादवः, चाणूरसूदनः, सदायोगी, ध्रुवः, हेमशङ्खः, शतावर्त्ती, कालनेमिरिपुः, सोमसिन्धुः, विरिञ्चिः, धरणीधरः, बहुमूर्द्धा, वर्धमानः, शतानन्दः, वृषान्तकः, रन्तिदेवः, वृषाकपिः, जिष्णुः, दाशार्हः, अब्धिशयनः, इन्द्रानुजः, जलशयः, यज्ञपुरुषः, तार्क्षध्वजः, षड्बिन्दुः, पद्मेशः, मार्जः, जिनः, कुमोदकः, जह्नुः, वसुः, शतावर्तः, मुञ्जकेशी, बभ्रुः, वेधाः, प्रस्निशृङ्गः, आत्मभूः, सुवर्णबिन्दुः, श्रीवत्सः, गदाभृत्, शार्ङ्गभृत्, चक्रभृत्, श्रीवत्सभृत्, शङ्खभृत्, जलशायी, मुरमर्दनः, लक्ष्मीपतिः, मुरारिः, अमृतः, अरिष्टनेमः, कपिः, केशः, जगदीशः, जनार्दनः, जिनः, जिष्णुः, विक्रमः, शर्वः
noun
देवताविशेषः हिन्दुधर्मानुसारं जगतः पालनकर्ता।
"एकादशस्तथा त्वष्टा द्वादशो विष्णुरुच्यते जघन्यजस्तु सर्वेषामादित्यानां गुणाधिकः।"
Synonyms:
 मुकुन्दः
noun
आचार्यनामविशेषः ।
"नैकेषाम् आचार्याणां नाम मुकुन्दः इति अस्ति"
Synonyms:
 मुकुन्दः
noun
गुरुकुलनामविशेषः ।
"नैकेषां गुरुकुलानां नाम मुकुन्दः अस्ति"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: मुकुन्दः
Root: मुकुन्द
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ कुबेरस्य विशेषनिधिः
Meaning(s):
⇒ One of the nine treasures of Kubéra
Shloka(s):
1|2|61|1 ► मुकन्दकुन्दनीलाश्च चर्चश्चेति निधेर्नव। (स्वर्गकाण्डः/लोकपालाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|2|61|1 ⇢ मुकुन्दः (मुकुन्द) (पुं) ⇒ One of the nine treasures of Kubéra ⇒ कुबेरस्य विशेषनिधिः
Related word(s):
isa_k ➡ कुबेरस्य नव विशेषनिधयः
परा_अपरासंबन्धः ➡ निधिः
अन्यसंबन्धाः ➡ कुबेरः
उपाधि ➡ धनम्
Tamil
Tamil
முகுந்த3: : விஷ்ணு, பாதரசம், ஒரு ரத்தினம், குபேரனின் ஒரு நிதி.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मुकुन्दः,
पुं,
 विष्णुः । तस्य व्युत्पत्तिर्यथा, --“मुकुमव्ययमान्तञ्च निर्व्वाणमोक्षवाचकम् ।तद्ददाति च यो देवो मुकुन्दस्तेन कीर्त्तितः ॥
मुकुं भक्तिरसप्रेमवचनं वेदसम्मतम् ।यस्तद्ददाति विप्रेभ्यो मुकुन्दस्तेन कीर्त्तितः ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डे ११० अध्यायः ॥
निधिविशेषः । (यथा, मार्कण्डेये । ६८ । ५ ।“यत्र पद्ममहापद्मौ तथा मकरकच्छपौ ।मुकुन्दो नन्दकश्चैव नीलः शङ्खोऽष्टमो निधिः ॥
”अस्य गुणादिकं निधिशब्दे उक्तम् ।) रत्नभेदः ।कुन्दुरुः । इति मेदिनी । दे, ३८ ॥
(यथा चपर्य्यायः ।“कुन्दुरुस्तु मुकुन्दः स्यात् सुगन्धः कुन्द इत्यपि ।”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)पारदः । इति हेमचन्द्रः । २ । १२९ ॥