मिहिर (mihira)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishमिहिरः [mihirḥ], [मिह्-किरच् 1.51]
The sun
मयि तावन्मिहिरो$पि निर्दयो$भूत् 2.34
याते मय्यचिरान्निदाघमिहिर- ज्वालाशतैः शुष्कताम् 1.16
2.36
13.54.
A cloud.
The moon.
Wind, air.
An old man.
TheArka plant.
An epithet of Buddha
D. B. -आपद् eclipse of the sun. -कुलः of a prince
Rāj. T.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishमिहिर, अस्, m. (according to Uṇādi-s. 1. 52. fr.
rt. 1. मिह् above), the sun (= the Persian مهر)
a
cloud (as raining down moisture)
wind, air
the
moon
an old man, sage
N. of an author (an
abbreviation of Varāha-mihira
cf. पद्म-म्°).
—मिहिर-कुल, अस्, m., N. of a king.
—मिहिर-
दत्त, अस्, m. a proper N.
—मिहिर-पुर, अम्, n.,
N. of a city built by Mihira-kula.
—मिहिर-रति,
इस्, m., N. of a man (son of Bhaganarāya).
—मिहि-
रेश्वर (°र-ईश्°), अस्, m., N. of a temple built by
Mihira-kula.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishHindi
Hindiसूरज
Apte Hindi
Hindiमिहिरः
- -
सूर्य
मिहिरः
- -
बादल
मिहिरः
- -
चन्द्रमा
मिहिरः
- -
"हवा, वायु"
मिहिरः
- -
बूढा आदमी
Shabdartha Kaustubha
Kannadaमिहिर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರವಿ / ಸೂರ್ಯ
निष्पत्तिः - > मिह (सेचने) - "क्रन्" (उ० १-५२)
प्रयोगाः - > "पृथुवर्तुलतन्नितम्बकृन्मिहिरस्यन्दनशिल्पशिक्षया"
उल्लेखाः - > नैष० २-३६
मिहिर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೃದ್ಧ /ಮುದುಕ
विस्तारः - > "मिहिरो भास्करे वृद्धे" - विश्व०
मिहिर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಯು /ಗಾಳಿ
मिहिर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇಘ /ಮೋಡ
मिहिर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಂದ್ರ
मिहिर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಕವೃಕ್ಷ /ಎಕ್ಕದ ಗಿಡ
मिहिर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬುದ್ಧದೇವ
विस्तारः - > "मिहिरोऽर्केऽम्बुदे बुद्धे" - हेम० "मिहिरा वायुमेधार्काः" - वैज०
मिहिर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವರಾಹಮಿಹಿರ /ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದನವರತ್ನಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ ಪಂಡಿತ
विस्तारः - > "ख्यातो वराहमिहिरो नृपतेः सभायां रत्नानि वै वररुचिर्नवविक्रमस्य"
L R Vaidya
Englishभूतसङ्ख्या
Sanskrit१२, अर्क, आदित्य, इन, उष्णांशु, गण, चक्र, तपन, तरणि, तिग्मांशु, तीक्ष्णांशु, दिनकर, दिननाथ, दिनप, दिनमणि, दिनेश, दिवाकर, द्युमणि, नर, नृ, ना, पतङ्ग, पूषन्, प्रद्योतन, भगण, भानु, भानुमत्, भास्कर, मण्डल, मार्तण्ड, मास, मित्र, मिहिर, रवि, राशि, विवस्वत्, व्यय, शङ्कु, सवितृ, सूर्य, हंस
Aufrecht Catalogus Catalogorum
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetanchar 'bebs
मिहिर / वलाहक
char pa 'bebs
मिहिर / वलाहक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritआदित्यः सवितार्यमा खरसहस्रोष्णांशुरंशू रवि-
र्मार्तण्डस्तरणिर्गभस्तिररुणो भानुर्नभोऽहर्मणिः ।
सूर्योऽर्कः किरणो भगो ग्रहपुषः पूषा पतङ्गः खगो
मार्ताण्डो यमुनाकृतान्तजनकः प्रद्योतनस्तापनः ॥ ९५ ॥
p{0008}
ब्रध्नो हंसश्चित्रभानुर्विवस्वान्सूरस्त्वष्टा द्वादशात्मा च हेलिः ।
मित्रो ध्वान्तारातिरब्जांशुहस्तश्चक्राब्जाहर्बान्धवः सप्तसप्तिः ॥ ९६ ॥
दिवादिनाहर्दिवसप्रभाविभाभासः करः स्यान्मिहिरो विरोचनः ।
ग्रहाब्जिनीगोद्युपतिर्विकर्तनो हरिः शुचीनौ गगनाद्ध्वजाध्वगौ ॥ ९७ ॥
हरिदश्वो जगत्कर्मसाक्षी भास्वान्विभावसुः ।
त्रयीतनुर्जगच्चक्षुस्तपनोऽरुणसारथिः ॥ ९८ ॥
आदित्य (पुं), सवितृ (पुं), अर्यमन् (पुं), खरांशु (पुं), सहस्रांशु (पुं), उष्णांशु (पुं), अंशु (पुं), रवि (पुं), मार्तण्ड (पुं), तरणि (पुं), गभस्ति (पुं), अरुण (पुं), भानु (पुं), नभोमणि (पुं), अहर्मणि (पुं), सूर्य (पुं), अर्क (पुं), किरण (पुं), भग (पुं), ग्रहपुष (पुं), पूषन् (पुं), पतङ्ग (पुं), खग (पुं), मार्ताण्ड (पुं), यमुनाजनक (पुं), कृतान्तजनक (पुं), प्रद्योतन (पुं), तापन (पुं), ब्रध्न (पुं), हंस (पुं), चित्रभानु (पुं), विवस्वत् (पुं), सूर (पुं), त्वष्टृ (पुं), द्वादशात्मन् (पुं), हेलि (पुं), मित्र (पुं), ध्वान्ताराति (पुं), अब्जहस्त (पुं), अंशुहस्त (पुं), चक्रबान्धव (पुं), अब्जबान्धव (पुं), अहर्बान्धव (पुं), सप्तसप्ति (पुं), दिवाकर (पुं), दिनकर (पुं), अहस्कर (पुं), दिवसकर (पुं), प्रभाकर (पुं), विभाकर (पुं), भास्कर (पुं), मिहिर (पुं), विरोचन (पुं), ग्रहपति (पुं), अब्जिनीपति (पुं), गोपति (पुं), द्युपति (पुं), विकर्तन (पुं), हरि (पुं), शुचि (पुं), इन (पुं), गगनध्वज (पुं), गगनाध्वग (पुं), हरिदश्व (पुं), जगत्साक्षिन् (पुं), कर्मसाक्षिन् (पुं), भास्वत् (पुं), विभावसु (पुं), त्रयीतनु (पुं), जगच्चक्षुस् (पुं), तपन (पुं), अरुणसारथि (पुं)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskritइन्द्रे तु खिदिरो नेरी त्रयस्त्रिंशपतिर्जयः ।
गौरावस्कन्दी बन्दीको वराणो देवदुन्दुभिः ॥ ३० ॥
किणालातश्च हरिवान् यामनेमिरसन्महाः ।
शयीचिर्मिहिरो वज्रदक्षिणो वयुनोऽपि च ॥ ३१ ॥
खिदिर (पुं), नेरिन् (पुं), त्रयस्त्रिंशपति (पुं), जय (पुं), गौर (पुं), अवस्कन्दिन् (पुं), बन्दीक (पुं), वराण (पुं), देवदुन्दुभि (पुं), किणालात (पुं), हरिवत् (पुं), यामनिमि (पुं), असन्महस् (पुं), शयीचि (पुं), मिहिर (पुं), वज्रदक्षिण (पुं), वयुन (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritआदित्य
आदित्य, सवितृ, सहस्रकिरण, प्रद्योतन, भास्कर, तिग्मांशु, तरणि, दिनमणि, भास्वत्, विवस्वत्, हरि, मार्तण्ड, तपन, विकर्तन, इन, पूषन्, पतङ्ग, भग, सूर्य, गोपति, यम, दिनकर, सूर, अंशुमालिन्, रवि, मिहिर, विरोचन, अर्क, तिमिररिपु, द्युमणि, अंशुमत्, अंशु, हरिदश्व, सप्ताश्व, प्रभाकर, भानुमत्, भानु, ब्रध्न, हंस, खग, मित्र, चित्रभानु, अहर्पति, कर्मसाक्षिन्, जगच्चक्षुस्, द्वादशात्मन्, त्रयीतनु
आदित्यः सविता सहस्रकिरणः प्रद्योतनो भास्कर-
स्तिग्मांशुस्तरणिस्तथा दिनमणिर्भास्वान्विवस्वान्हरिः ।
मार्तण्डस्तपनो विकर्तन इनः पूषा पतङ्गो भगः,
सूर्यो गोपतिरर्यमा दिनकरः सूरोंऽशुमाली रविः ॥ ३५ ॥
मिहिरो विरोचनोऽर्कस्तिमिररिपुर्द्युमणिरंशुमानंशुः ।
हरिदश्वः सप्ताश्वः प्रभाकरो भानुमान्भानुः ॥ ३६ ॥
ब्रध्नो हंसः खगो मित्रश्चित्रभानुरहर्पतिः ।
कर्मसाक्षी जगच्चक्षुर्द्वादशात्मा त्रयीतनुः ॥ ३७ ॥
verse 1.1.1.35
page 0006
नाममाला
Sanskritघनाघन, घन, मेघ, जीमूत, अभ्र, बलाहक, पर्जन्य, मिहिर, नभ्राट्
अम्बुद
verse 0.1.1.18
page 0008
Mahabharata
EnglishMihira = Sūrya (the Sun): III, 191.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritमिहिरः, (मेहयति सेचयति मेघजलेन भूमि-मिति । मिह + “इषिमदिमुदिखिदिच्छिदि-भिदिमन्दिचन्दितिमिमिहीति ।” उणा० १ ।५२ । इति किरच् ।) सूर्य्यः । (यथा, मार्क-ण्डेये । १०७ । ७ ।“भव तिमिरासवपानमदात्भवति विलोहितविग्रहात् ।मिहिर ! विभासि यतः सुतरांत्रिभुवनभावनभानिकरैः ॥
”)अर्कवृक्षः । इत्यमरः । १ । ३ । २९ ॥
वृद्धः ।इति मेदिनीशब्दरत्नावल्यौ । रे, २०४ ॥
मेघः ।इति हेमचन्द्रः । २ । ११ ॥
वायुः । चन्द्रः ।इति नानार्थरत्नमाला ॥
विक्रमादित्यभूपस्यनवरत्नान्तर्गतरत्नविशेषः । यथा, --“धन्वन्तरिक्षपणकामरसिंहशङ्कु-वेतालभट्टघटकर्परकालिदासाः ।ख्यातो वराहमिहिरो नृपतेः सभायांरत्नानि वै वररुचिर्नव विक्रमस्य ॥
”इति नवरत्नम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritमिहिर मिह--किरच् । १ सूर्य्ये २ अर्कवृक्षे ३ वृद्धे मेदि०४ मेघे हेमच० ५ वायौ, ६ चन्द्रे, विक्रमादित्यसभास्थेनवरत्नमध्यस्थे पण्डितभेदे च शब्दक० । तच्चिन्त्यम् ।“धन्वन्तरिक्षपणकामरसिंहशङ्कुवेतालभट्टघटकर्परकालि-दासः । ख्यातो वराहमिहिरो नृपतेः सभायां रत्नानि वैवररुचिर्नवविक्रमस्य” ज्योतिर्विदाभरणवाक्ये वराहःमिहिराइवेत्येव तत्र समासे वराहमिहिर इत्येकः“वराहमिहिरात्मजेन पृथुयशसा” तत्पुत्रकृतषट्पञ्चा-शिकायामुक्तेः द्वित्वे वररुचिना सह दशसंख्यापत्तेश्च ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.