| YouTube Channel

मिष् (miS)

 
शब्दसागरः
English
मिष् (उ) मिषु r. 1st cl. (मेषति) To sprinkle. r. 6th cl. (मिषति)
1. To con-
tend with, to emulate, to contest.
2. To look at or on. With उद्
1. To open the eyes.
2. To blossom.
3. To shine. With नि To shut
the eyes.
Capeller Eng
English
मिष् मिष॑ति (मिष॑°ते) open the eyes, look, behold (only
the
pres.
pp.
 मिष॑न्त्,
esp.
 in constructions as मिषतो
बन्धुवर्गस्य before the eyes of the friends). — उद् =
S.
 + blossom,
expand. नि close the eyes, wink, fall asleep. — Cf. उन्मिषित.
Yates
English
मिष् मेषति 1.
a. To sprinkle. (श)
मिषति 6.
a. To emulate, dispute.
Apte
English
मिष् [miṣ], I. 6
P.
 (मिषति)
To open the eyes, wink.
To look at, look helplessly
जातवेदोमुखान्मायी मिषता- माच्छिनत्ति नः
Ku.*
 2.46
येनार्घ्यं नृपमण्डलस्य मिषतो भीष्माग्रहस्ताद् धृतम् Dūtavākyam 1.41.
To rival, contend, emulate -II. 1
P.
 (मेषति) To wet, moisten, sprinkle.
Apte 1890
English
मिष् {vI.v} {c6c} P. (मिषति) 1 To open the eyes, wink.
2 To look at, look helplessly
जातवेदोमुखान्मायी मिषतामाच्छितत्ति नः Ku. 2. 46.
3 To rival, contend, emulate. {vII.v} {c1c} P. (मेषति) To wet, moisten, sprinkle.
Monier Williams Cologne
English
1. मिष्
cl.
 6.
P.
 (Dhātup. xxviii, 60) मिष॑ति (of the simple verb only
pr.
p.
 मिष॑त्
in
Gr.
 also pf. मिमेष
aor.
 अमेषीत्
fut. मेषिता, मेषिष्यति
&c.
cf.
 उन्- and नि√ मिष्),
to open the eyes, wink, blink,
RV.
&c.
&c.
 (generally used in
gen.
=
 before the eyes of, in presence of, in spite of, e.g. मिषतो बन्धु-वर्गस्य, the whole number of friends looking on i.e. before their very eyes, in spite of them)
to rival, emulate (स्पर्धायाम्),
Dhātup.
2. मिष्
cl.
 1.
P.
 मेषति, to sprinkle, moisten, wet,
Dhātup.
 xvii, 48.
Monier Williams 1872
English
मिष् 1. मिष् [cf. rt. मील्], cl. 6. P. मि-
षति, मिमेष, मेषिष्यति, अमेषीत्,
मेषितुम् (the simple rt. appears to be used only
in the present participle), to open the eyes, have the
eyes open
to look at, look at or look on unwil-
lingly, look on angrily or with the eyes contracted,
wink at (generally used in the present participle,
the construction being that of a genitive absolute,
e. g. मिषतो बन्धु-वर्गस्य, the whole number
of relatives looking helplessly on, i. e. before their
very eyes or in spite of them
मिषतां वः, in
spite of you)
to rival, contend with, resist, emulate
[cf. Gr. μῖσος perhaps also μύω: Lat. mico
per-
haps nico, nic-to, fr. nimic-o, nimic-to = निमि-
षामि: Russ. migaju, mischu, ‘I wink:’ Lith.
mirkloju, ‘I wink
’ mêgmi, ‘I sleep.’]
मिष् 2. मिष् (connected with rt. 3.
मृष्), cl. 1. P. मेषति, मिमेष,
मेषितुम्, to sprinkle, moisten, wet.
Macdonell
English
मिष् MIṢ, Ⅵ. P. miṣá, open the eyes, 🞄wink, blink: only pr. pt. miṣat, gnly. 🞄in g. abs. with a noun = before the eyes or in 🞄presence of. ud, open the eyes
open (eyes, 🞄buds)
shine forth, glitter
bloom, appear, 🞄arise: pp. unmiṣita, opened, expanded
🞄smiling (face). pra‿ud, arise. prati‿ud, 🞄shine forth, arise. sam-ud, arise out of 🞄(ab.)
shine forth. ni, close the eye
close 🞄(int., of the eye).
Benfey
English
1. मिष् मिष् (probably for मिक्ष्,
and akin to मिह्), i. 1, Par. To sprinkle.
Ptcple. of the pf. pass. मिष्ट।
1.
Sprinkled.
2. Sweet, Pañc. 119, 7.
n.
A fine dish, Böhtl. Ind. Spr. 1787
sweetmeat.
2. मिष् मिष्, i. 6, Par. (properly
To wink, to contract the eyelids, cf.
मील्, क्ष्मील्, श्मील्, स्मील्, and स्मि).
1.
To look at angrily, Chr. 4, 16 (हरामि
मिषतां वस्, I shall take [her] while
you are looking on angrily, i. e. in spite
of you).
2. † To contend, to resist. --
With the prep. उद् उद्,
1. To open
one's eyes, Bhag. 5, 9
Kumāras. 5, 25.
2. To flash, Daśak. in Chr. 186, 16. --
With प्रत्युद् प्रति-उद्, To break forth,
Daśak. in Chr. 184, 4. -- With नि नि,
To shut one's eyes, to wink, MBh. 3,
10649. -- Cf. Lat. miser
μῖσος, probably
also μύω, cf. ὄμματα, συμ-μεμυκότα, ἀναμεμυκότα
Lat. micare.
Apte Hindi
Hindi
मिष्
तुदा* पर* - -
"आंख खोलना, झपकना"
मिष्
तुदा* पर* - -
"देखना, विवशतापूर्वक देखना"
मिष्
तुदा* पर* - -
"प्रतिद्वंद्विता करना, होड़ लेना, प्रतिस्पर्धा करना"
मिष्
भ्वा* पर* - -
"आर्द्र करना, तर करना, छिड़कना"
L R Vaidya
English
miz {% (I) vt. 1P (pres. मेषति) %} To sprinkle, to wet.
miz {% (II) vt. 6P (pres. मिषति) %} 1. To rival, to emulate, to contend with
2. to look at, to look on, जातवेदोमुखान्मायी मिषतागाच्छिनति K.S.ii.46.With उद्-, 1. to open the eyes, उन्मिषन्निमिषन्नपि Bg.v.8, K.S.iv.2
2. to blossom
3. to shine, to look splendid.With नि-, to shut the eyes, Bg.v.8.
Bopp
Latin
1. मिष् 1. P. conspergere. मिष्ट
1) conspersus.
2) dulcis,
suavis. मिष्ट n. cibus lautior, delicatior. N. 18. 6.
Cf. मृष्.
2. मिष् 6. P. (स्पधीयाम् K. स्पर्धे V.) aemulari, certare. --
Part. praes. in gen. abso. invito. MAH. 1. 7179.:
तौ पार्थिवानाम् मिषतान् नरेन्द्र कृष्णाम् उपादाय
गतौ नराग्र्यौ
8159.: त्वन् धक्ष्यसे ऽनघ काण्डवन्
दावम् अद्यै ऽव मिषतो ऽस्य शचीपतेः
2. 2535.: धार्त-
राष्ट्रान् रणे हत्वा मिषतां सर्वधन्विनाम् शमङ् ग-
न्तास्मि न चिरात्
3. 10464.: तेन द्वादशवार्षिक्याम्
अनावृष्ट्याम् महात्मना वृष्टम्…मिषतो वज्रपाणि-
नः. (V. praef. उत् et नि et cf. मील्
russ. migaju et
mischu nictor
lith. mirkloju id., mếgmi dormio
fortasse
lat. nico, nic-to e nimic-0, nimic-to = निमिषामि. --
Benfey huc trahit lat. micare.)
c. उत् aperire oculos, proprie aufschlagen. BH. 5. 9.:
उन्मिषन् निमिषन्न् अपि.
c. नि claudere oculos, proprie niederschlagen. MAH. 3.
10649.: मत्स्यः सुप्तो न निमिषति.
Lanman
English
√miṣ (miṣáti
miméṣa
ámīmiṣat
miṣitá
-míṣya). open the eyes, have the eyes
open.
+ ni, close the eyes
fall asleep
wink.
Kridanta Forms
Sanskrit
मिष् (मि꣡षुँ꣡ सेचने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = मेषणम्
अनीयर् = मेषणीयः - मेषणीया
ण्वुल् = मेषकः - मेषिका
तुमुँन् = मेषितुम्
तव्य = मेषितव्यः - मेषितव्या
तृच् = मेषिता - मेषित्री
क्त्वा = मेषित्वा / मिष्ट्वा / मिषित्वा
ल्यप् = प्रमिष्य
क्तवतुँ = मिष्टवान् - मिष्टवती
क्त = मिष्टः - मिष्टा
शतृँ = मेषन् - मेषन्ती
मिष् (मि꣡षँ꣡ स्पर्धायाम् - तुदादिः - सेट्)
ल्युट् = मेषणम्
अनीयर् = मेषणीयः - मेषणीया
ण्वुल् = मेषकः - मेषिका
तुमुँन् = मेषितुम्
तव्य = मेषितव्यः - मेषितव्या
तृच् = मेषिता - मेषित्री
क्त्वा = मेषित्वा / मिषित्वा
ल्यप् = प्रमिष्य
क्तवतुँ = मिषितवान् - मिषितवती
क्त = मिषितः - मिषिता
शतृँ = मिषन् - मिषन्ती / मिषती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 मिष्
मूलधातुः:
 मिष
धात्वर्थः:
 स्पर्धायाम्
गणः:
 तुदादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 मिषति
धातुः:
 मिष्
मूलधातुः:
 मिषु
धात्वर्थः:
 सेचने (सेवन इत्येके)
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 मिषति
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
मिष् + °अभ्युद् aufstrahlen, H XL, 22.
मिष् 2. *स्पर्धायाम्, Viṣṇubh. II, 40c (मिषति स्पृहयति).
Capeller
German
मिष्, मिष॑ति (°ते) die Augen außchlagen.
उद् dass., sich öffnen, sich entfalten,
entstehen
p. p. उन्मिषित geöffnet, aufgeblüht.
नि das Auge senken, sich
schließen (vom A. selbst)
einnicken,
schlummern.
Grassman
German
√miṣ, die Augen aufschlagen, aufblicken.
Mit ní die Augen schliessen, einschlummern.
Stamm miṣa:
-ati ní {263, 14} ná 〰 suráṇas.
-anti ní asyá spáśas ná 〰 {785, 4}
ná 〰 eté devā́nām spáśas {836, 8}.
Part. miṣát (vgl. á-nimiṣat):
-ántam vatsám {164, 28}.
-atás [G.] víśvasya 〰 vaśī́ {1016, 2}. — ni {947, 3} (neben prāṇatás, jágatas).
-ántā [du.] ní {645, 9} ní cid 〰 (mitrā́váruṇā).
Verbale míṣ als Infin.:
-íṣas [G.] ni {219, 6} 〰 ī́śe.
Ausserdem in dem Subst. nimíṣ.
Burnouf
French
*मिष् मिष्। मेषामि 1
p. मिमेष
etc.
Répandre, उदकम् de l'eau
cf. मिह्।
*मिष् मिष्. मिषामि 6
p. मिमेष
etc. Résister
rivaliser
disputer.
Au ppr. [g. absolu] malgré. -- Ouvrir ou
fermer les yeux.
Stchoupak
French
मिष्-
मिषति (-ते)
{%mimeṣa
miṣita- °miṣya %} -- le présent.
n'est usité en simple qu'au partic., मिषन्त्- (au gén. absolu) sous les
yeux de, en dépit de (qq'un qui regarde).