| YouTube Channel

मिम्लेच्छिषकः-षिका (mimlecchiSakaH-SikA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“म्लेच्छ अव्यक्ते शब्दे”@} 2 ‘अव्यक्तायां वाचि’ इति क्षीरस्वामी।
3 म्लेच्छकः-च्छिका, म्लेच्छकः-च्छिका, मिम्लेच्छिषकः-षिका, मेम्लेच्छकः- च्छिका
म्लेच्छिता-त्री, म्लेच्छयिता-त्री, मिम्लेच्छिषिता-त्री, मेम्लेच्छिता-त्री
इत्यादीनि समस्तान्यपि रूपाणि दैवादिकक्लिश्यतिवत् 4 ज्ञेयानि।
5 म्लिष्टम्, शतरि-म्लेच्छन्-न्ती, क्विपि-- 6 म्लेट्-म्लेड्- म्लेडौ-म्लेडः, इति विशेषः।
7 म्लेच्छितवै।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१३२९)
02
=>
 (१-भ्वादिः-२०५। अक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[२। धातुरयमुपदेशे म्लेछ इत्येव पठ्यते। पश्चात्, ‘दीर्घात्’ (६-१-७५) इति तुक्। तुकश्चुत्वेन चकारे सर्वत्र म्लेच्छ इति श्रूयते।]]
04
=>
 (२८७)
05
=>
 [[३। ‘क्षुब्धस्वान्तध्वान्तलग्नम्लिष्टविरिब्धफाण्टबाढानि मन्थमनस्तमःसक्ताविस्प- स्वरानायासभृशेषु’ (७-२-१८) इत्यादिना यथासम्भवमस्य निष्ठायाम्, अविस्पष्टार्थे इडभावो निपात्यते। षत्व-ष्टुत्वादिकेषु म्लिष्टम् इति भवति। अन्यत्र म्लेच्छितम् इत्यपि साधुः।]]
06
=>
 [[४। क्विपि, ‘च्छ्वोः शूडनुनासिके च’ (६-४-१९) इति सतुक्कस्य छकारस्य शकारे, षत्वे, जश्त्वचर्त्वयोश्च रूपमेवम्। “वृत्तिप्रदीपे तु वितुक्कस्य शादेश उक्तः, तुगभावस्तु ‘अकृतव्यूहाः पाणिनीयाः (परि ५७…) कृतमपि शास्त्रं निवर्तयन्तीति।” इति मा। धा। वृत्तौ अत्र पक्षभेदः प्रोक्त इहावधेयः।]]
07
=>
 [[५। ‘कृत्यार्थे तवैकेन्केन्यत्वनः’ (३-४-१४) इति च्छन्दसि विषये धातोरस्मात् तवैप्रत्यये इडागमे च रूपमेवम्। तथा च किञ्चित् श्रुतिवाक्यमुपात्तं महाभाष्ये (१-१-१) “तस्माद् ब्राह्मणेन न म्लेच्छितवै नापभाषितवै, म्लेच्छो ह वा एष यदपशब्दः।” इति।]]