मित्र (mitra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मित्र n.
  (-त्रं)
	 1. A friend.
	 2. An ally
 in this form it is always neuter
but it is convertible into an attributive,  and is then of three
genders,  (मित्रः-मित्रा-मित्रं) Friendly,  a friend.
	 m.
  (-त्रः)
	 1. The sun. 
2. The name of a Vedic deity.
	 f.
  (-त्रा) One of the wives of DASA-
RAṬHA,  the mother of SATRUGHNA.
 E.
  मिद् to be affectionate,  aff.
  
क्त
 hence more properly मित्त्र ।

Capeller Eng

English

 मित्र॑ m.
  friend,  comrade (mostly n.
 ,  esp.
    in l.l.
 ),  N.
  of
an Aditya etc.
 n.
  friendship. 

Yates

English

 मित्र (त्रं) 1.
n.
  A friend.
m.
  The sun. 
f.
  A wife of
Dasharatha.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

मित्र 	-	 mitra 	-	 n.
  	-	 friend
मित्र 	-	 mitra 	-	 m.
  	-	  sun
मित्र 	-	 mitra 	-	 n.
  	-	  ally
न्यायालय-मित्र 	-	  nyAyAlaya-mitra 	-	 n.
  	-	  amicus curiae  [ friend of the court ]

Wilson

English

 मित्र
n.
  (-त्रं)
1 A friend.
2 An ally
 in this form it is always neuter
 but it is convertible into an
attributive,  and is then of three genders,  (मित्रः मित्रा मित्रं) Friendly,  a
friend.
m.
  (-त्रः) The sun. 
f.
  (-त्री) One of the wives of DAŚARATHA, 
the mother of ŚATRUGHNA.
E.
  मिद to be affectionate,  aff.
   क्त्र
 hence more properly written
मित्त्र.

Apte

English

मित्रः [mitrḥ],  [मिद्यति स्निह्यति,  मिद्-त्र,  मि-त्र वा]

The sun
 तद्दिनं दुर्दिनं मन्ये यत्र मित्रागमो हि ना Subhāṣ.

N.
  of an Āditya and usually associated with Varuṇa
 cf.
   Ṛv. 3.59.

The deity presiding over the part of rectum (गुदस्थान)
 गुदं पुंसो विनिर्भिन्नं मित्रो लोकेश आविशत् Bhāg.*
  3.6.2.

त्रम् A friend
 तन्मित्रमापदि सुखे च समक्रियं यत् Bh.*
  2.68
 Me.*
  17.

An ally,  the next neighbour of a king
 cf.
   मण्डल. Comp.
   -अनुग्रहणम् the act of favouring friends.-अमित्रम् friend and foe
 मित्रा$मित्रस्य चार्जनम् Ms.*
  12.79.-आचारः conduct towards a friend.

उदयः sun-rise.

the welfare or prosperity of a friend. -उपस्थानम् worship of the sun (part of the morning संध्या). -कर्मन्,  -कार्यम्,  -कृत्यम् the business of a friend,  a friendly act or service
 मित्रकृत्यमपदिश्य पार्श्वतः (प्रस्थितम्) R.*
  19.31. -घ्नa.  treacherous. -द्रुह्,  -द्रोहिन् a.
  hating a friend,  treacherous to a friend,  a false or treacherous friend.-भम् the अनुराधा constellation.  -भावः friendship. -भेदः breach of friendship. -युद्धम् a contest between friends.

लाभः acquisition of friends,  contracting of friendship.

N.
  of the first book of the Hitopadeśa.  -वत्सलa.  kind to friends,  of winning manners. -विन्दः an epithet of Agni. -विषयः friendship. -सप्तमी N.
  of the seventh day in the bright half of मार्गशीर्ष. -साह a.
  kind or indulgent to friends
 स्वैर्दौहित्रैस्तारितो मित्रसाहः Mb.
 *  1.93.28. -हत्या the murder of a friend.

Apte 1890

English

 मित्रः [मिद्यति स्निह्यति,  मिट्-त्र,  मि-त्र वा] 1 The sun. 
2 N. of an Āditya and usually associated with Varuṇa. 
त्रं 1 A friend
 तन्मित्रमापदि सुखे च समक्रियं यत् Bh. 2. 68
 Me. 17. 
2 An ally,  the next neighbour of a king
 cf. मंडल. 
Comp. 
आचारः conduct towards a friend. 
उदयः {1} sun-rise. {2} the welfare or prosperity of a friend. 
कर्मन्,  
का,  र्यं,  
कृत्यं the business of a friend,  a friendly act or service
 R. 19. 31. 
घ्न a. treacherous. 
द्रुह्,  
द्रोहिन् a. hating a friend,  treacherous to a friend,  a false or treacherous friend. 
भावः friendship. 
भेदः breach of friendship. 
युद्धं a contest between friends. 
लाभः {1} acquisition of friends,  contracting of friendship. {2} N. of the first book of the Hitopadeśa. 
वत्सल a. kind to friends,  of winning manners. 
विंदः an epithet of Agni. 
विषयः friendship. 
सप्तमी N. of the seventh day in the bright half of मार्गशीर्ष. 
सह a. kind or indulgent to friends. 
हत्या the murder of a friend. 

Monier Williams Cologne

English

 1. मित्र॑ m.
  (orig. मित्-त्र,  fr.
  √ मिथ् or मिद्
 cf.
   मेदिन्) a friend,  companion,  associate,  RV.
  
 AV.
   (in later language mostly n.
 )

 N.
  of an Āditya (generally invoked together with Varuṇa cf.
   मित्रा-व्°,  and often associated with Aryaman q.v.
 Mitra is extolled alone in RV.
   iii,  59,  and there described as calling men to activity,  sustaining earth and sky and beholding all creatures with unwinking eye
 in later times he is considered as the deity of the constellation Anurādhā,  and father of Utsarga),  RV.
   &c.
   &c.
  

 the sun,  Kāv.
  &c.
   (cf.   comp. )

 N.
  of a Marut,  Hariv.
 

 of a son of Vasiṣṭha and various other men,  Pur.
 

 of the third Muhūrta,  L.
 

 du.
  =
  मित्र॑-वरुण,  RV.
  

 मित्र॑ n.
  friendship,  RV.
  

 मित्र॑ n.
  a friend,  companion (cf.   m.
  above),  TS.
  &c.
  ,  &c.
  

 मित्र॑ n.
  (with औरस) a friend connected by blood-relationship,  Hit.
 

 an ally (a prince whose territory adjoins that of an immediate neighbour who is called अरि,  enemy,  Mn.
   vii,  158 &c.
  ,  in this meaning also applied to planets,  VarBṛS.
 )

 a companion to =
  resemblance of (gen.  
 ifc.  =
  resembling,  like),  Bālar.
 
 Vcar.
 

 N.
  of the god Mitra (enumerated among the 10 fires),  MBh.
  

 a partic.  mode of fighting,  Hariv.
  (v.l. for भिन्न).

 2. मित्र Nom.
   P.
  मित्रति,  to act in a friendly manner,  Śatr.
 

Monier Williams 1872

English

 मित्र 1. मित्र,  अस्,  m. (originally मित्त्र, 
fr. rt. 2. मिद्,  or according to some fr. rt. मिथ् +
त्र
 cf. मेदिन्),  a companion,  associate,  friend,  (in
this sense generally neut.,  except in Ved.
 see अम्,  n.
below)
 N. of an Āditya or form of the sun (as a
Vedic deity commonly associated with Varuṇa,  both
Mitra and Varuṇa being frequently invoked together
with another of the Ādityas called Aryaman
 Mitra
is regarded in Ṛg-veda VIII. 47,  9,  as son of Aditi
elsewhere he is called the deity of the constellation
Anu-rādhā,  and father of Ut-sarga: according to
Sāy. on Ṛg-veda 1. 89,  3,  Mitra presides over the
day as Varuṇa over the night
 hence the closest con-
nection subsists between these two deities,  who are
more frequently invoked together than Varuṇa is
invoked singly
 together they uphold and rule the
earth and sky,  together they guard the world,  toge-
ther they promote religious rites,  avenge sin,  and
are the lords of truth and light
 associated with
Aryaman,  they are represented as awful deities,  haters, 
and dispellers of all falsehood
 in only one hymn, 
Ṛg-veda III. 59,  Mitra is celebrated alone,  and is
there described as calling men to activity,  sustaining
earth and sky,  and beholding all creatures with un-
winking eye
 in Ṛg-veda VII. 61,  1,  the sun is
described as the eye of Mitra-Varuṇa)
 the sun
N. of a Marut
 of a son of Vasiṣṭha
 of the third
Muhūrta
 (आ),  f.,  N. of an Apsaras,  (also read
चित्र)
 N. of the mother of Maitreya and Maitreyī
N. of one of the wives of Daśa-ratha,  (cf. सु-
मित्रा
 according to some,  in this sense मित्री)
(अम्),  n. a friend,  (औरसम् मित्रम्,  a friend con-
nected by blood relationship)
 an ally,  the next
neighbour of a king
 epithet of a mode of fighting, 
(also read भिन्न)
 friendship (Ved.).
—मित्र-
करण,  अम्,  n. the making of friends,  making
one's self friends.
—मित्र-कर्मन्,  अ,  n. a friendly
office.
—मित्र-काम,  अस्,  आ,  अम्,  desirous of friends, 
wishing for friends.
—मित्र-कार्य,  अम्,  n. the
business of a friend,  a friendly office,  friendship.
—मित्र-कृत्,  त्,  m. ‘friend-maker, ’ N. of a son of
the twelfth Manu.
—मित्र-कृति,  इस्,  f.,  Ved. (ac-
cording to Sāy.) a friendly office.
—मित्र-कौस्तु-
भ,  अस्,  m. a proper N.
—मित्र-क्रु or मित्र-क्रू, 
Ved. (probably) N. of an evil being
 see Ṛg-veda
X. 89,  14.
—मित्र-गुप्त,  अस्,  आ,  अम्,  protected by
Mitra
 (अस्),  m.,  N. of a man.
—मित्र-गुप्ति,  इस्, 
f. protection of friends.
—मित्र-घ्न,  अस्,  ई,  अम्, 
‘friend-killing, ’ treacherous
 (अस्),  m.,  N. of a Rā-
kṣasa
 (आ),  f.,  N. of a river,  (also read चित्र-
घ्नी।)
—मित्र-ज्ञ,  अस्,  m.,  N. of a demon (said
to steal oblations).
—मित्र-ता,  f. or मित्र-त्व,  अम्, 
n. friendship,  friendliness,  alliance,  intimacy,  (मि-
त्रतां सम्प्राप्तः,  one who has become a friend.)
—मित्र-तूर्य,  अम्,  n.,  Ved. victory or triumph of
friends.
—मित्र-देव,  अस्,  m.,  N. of a man
 of one
of the sons of the twelfth Manu.
—मित्र-द्रुह्, 
ध्रुक्,  क्,  क्,  or -ध्रुट्,  ट्,  ट्,  (see 2. द्रुह्) or मित्र-
द्रोहिन्,  ई,  इणी,  इ,  seeking to injure a friend,  the be-
trayer of a friend,  a false or treacherous friend
 [cf.
Zend mithra-druj.]
—मित्र-द्रोह,  अस्,  m. injury
or betrayal of a friend.
—मित्र-द्विष्,  ट्,  ट्,  ट्,  or
मित्र-द्वेषिन्,  ई,  इणी,  इ,  hating or injuring a friend
(ट्),  m. a treacherous friend.
—मित्र-धर्मन्,  आ, 
m.,  N. of a demon (said to steal oblations).
—मित्र-
धा,  ind.,  Ved. in a friendly manner.
—मित्र-
धित,  अम्,  n. or मित्र-धिति,  इस्,  f. or मित्र-धेय, 
अम्,  n.,  Ved. a covenant or contract of friendship, 
friendly compact.
—मित्र-पति,  इस्,  m.,  Ved. lord of
friends or of friendship.
—मित्र-पद,  अम्,  n.
‘Mitra's place, ’ N. of a particular locality.
—मित्र-
प्रतीक्षा,  f. regard for a friend.
—मित्र-बन्धु-
हीन,  अस्,  आ,  अम्,  destitute of friends or relations.
—मित्र-बाहु,  उस्,  m.,  N. of one of the sons of
the twelfth Manu
 of a son of Kṛṣṇa.
—मित्र-
भ,  अम्,  n.,  Ved. a friendly constellation,  Mitra's
Nakṣatra,  i. e. Anu-rādhā.
—मित्र-भानु,  उस्,  m., 
N. of a king.
—मित्र-भाव,  अस्,  m. a state of
friendship,  friendliness,  friendly disposition.
—मित्र-
भू,  ऊस्,  m. a proper N.
—मित्र-भृत्,  त्,  त्,  त्,  Ved.
entertaining or receiving a friend.
—मित्र-भेद, 
अस्,  m. separation of friends,  breach of friendship
N. of the first book of the Pañca-tantra.
—मित्र-
महस्,  आस्,  आस्,  अस्,  Ved. (perhaps) having plenty of
friends,  rich in friends
 having a friendly light, 
causing a favourable lustre
 (Sāy.) = मित्राणाम्
पूजक,  अनुकूल-दीप्तिमत्,  हितकारि-तेजस्,  &c.
—मित्र-मिश्र,  अस्,  m.,  N. of the author of the
Vīra-mitrodaya.
—मित्र-यज्ञ,  अस्,  m.,  N. of a
man.
—मित्र-युज्,  क्,  क्,  क्,  Ved. joining one's self
to a friend,  joining a friend to one's self
 (क्),  m., 
N. of a man
 (जस्),  m. pl.,  N. of his descendants.
—मित्र-युद्ध,  अम्,  n. a contest of friends,  a
strife or quarrel between friends,  conflict of allies, 
feud.
—मित्र-लब्धि,  इस्,  f. = मित्र-लाभ below.
—मित्र-लाभ,  अस्,  m. acquisition of friends or of
friendship,  forming friendship
 N. of the first book
of the Hitopadeśa.
—मित्र-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  having
friends,  possessing friends
 (आन्),  m.,  N. of a demon
(said to steal oblations)
 N. of a son of the twelfth
Manu
 of a son of Kṛṣṇa
 (अती),  f.,  N. of a
daughter of Kṛṣṇa.
—मित्र-वत्सल,  अस्,  आ,  अम्, 
affectionate towards friends,  winning,  captivating, 
engaging.
—मित्र-वन,  अम्,  n. ‘Mitra's wood, ’
N. of a forest.
—मित्र-वरण,  अम्,  n. choice of
friends,  the act of choosing of friends or acquaint-
ances.
—मित्र-वर्चस्,  आस्,  m. a proper N.
—मित्र-
वर्ध,  see Gaṇa Dhūmādi to Pāṇ. IV. 2,  127
[cf. मैत्रवर्धक।]
—मित्र-वर्धन,  अस्,  ई, 
अम्,  making friends prosperous,  prospering friends
(Ved.)
 N. of a demon (said to steal oblations).
—मित्र-वर्ध्र,  see Gaṇa Dhūmādi to Pāṇ. IV.
2,  127.
—मित्र-वर्मन्,  आ,  m. a proper N.
—मि-
त्र-वाह,  अस्,  m.,  N. of a son of the twelfth Manu.
—मित्र-विद्,  त्,  m. ‘a friend-knower, ’ one who knows
friends,  (various reading for मन्त्र-विद्,  a spy.)
—मित्र-विन्द,  अस्,  आ,  अम्,  ‘finding friends,  acquir-
ing friends, ’ epithet of an Agni
 (अस्),  m.,  N. of a
son of the twelfth Manu
 of a son of Kṛṣṇa
 of
a preceptor
 (आ),  f. epithet of an Iṣṭi
 N. of a wife
of Kṛṣṇa.
—मित्र-विषय,  अस्,  m. friendship.
—मित्र-वैर,  अम्,  n.,  Ved. dissension among
friends.
—मित्र-शर्मन्,  आ,  m.,  N. of various
persons.
—मित्र-शिस्,  ईस्,  ईस्,  ईस् (शिस् fr. rt. शास्,  cf.
आशिस्),  ruling over friends or allies
 see Vopa-deva
XXVI. 69.
—मित्र-सप्तमी,  f. epithet of the
seventh day in the light half of the month Mārga-
śīrṣa.
—मित्र-सम्प्राप्ति,  इस्,  f. ‘acquistion of
friends, ’ N. of the second book of the Pañca-tantra.
—मित्र-सह,  अस्,  आ,  अम्,  tolerant of friends,  in-
dulgent towards friends
 (अस्),  m.,  N. of a king, 
(also called कल्माष-पाद)
 N. of a Brāhman.
—मित्र-साह,  अस्,  आ,  अम्,  = मित्र-सह above.
—मित्र-साह्वया,  f.,  N. of a divine being.
—मि-
त्र-सेन,  अस्,  m.,  N. of a son of the twelfth Manu
of a grandson of Kṛṣṇa
 of a Buddhist
 of a king
of the Draviḍa country.
—मित्र-हत्या,  f. the mur-
der of a friend.
—मित्र-हन्,  आ,  m. one who kills
or murders a friend
 [cf. मित्र-घ्न।]
—मित्र-
हू = मित्रं ह्वयति,  see Vopa-deva XXVI. 72.
—मित्राख्य (°र-आख्°),  अस्,  आ,  अम्,  named after
Mitra.
—मित्राचार (°र-आच्°),  अस्,  m. treatment of
friends,  conduct to be observed towards a friend.
—मित्रातिथि (°र-अत्°),  इस्,  m.,  Ved. a proper N.
—मित्रानुग्रहण (°र-अन्°),  अम्,  n. the act of
favouring friends or causing them prosperity.
—मि-
त्राभिद्रोह (°र-अभ्°),  अस्,  m. = मित्र-द्रोह, 
q. v.
—मित्रा-वरुण,  औ,  m. du. Mitra and Varuṇa, 
see p. 777,  under 1. मित्र
 (मित्रा-वरुणयोर् अय-
नम्,  N. of a particular festival.)
—मित्रावरुण-
वत्,  आन्,  अती,  अत्,  Ved. accompanied by Mitra and
Varuṇa.
—मित्रावरुणीय,  अम्,  n. the office of the
Ṛtvij Mitrā-varuṇa.
—मित्रा-वसु,  उस्,  m.,  N. of a
son of Viśvā-vasu,  king of the Siddhas.
—मित्री-कृ, 
cl. 8. P. A.
—करोति,  -कुरुते,  &c.,  to make a friend, 
make any one a friend,  make any one friendly to
one's self.
—मित्री-भू,  cl. 1. P. -भवति,  &c.,  to
become a friend,  make friends with (with inst.).
—मित्री-भूय,  ind. becoming a friend or friendly.
—मित्रेरु (°र-ईरु°),  उस्,  उस्,  उ,  Ved. (Sāy.)
troubling friends,  disturbing friends or friendly wor-
shippers (= मित्राणां यजमानानाम् ईरयितृ,  =
मित्राणाम् बाधक).
—मित्रेश्वर (°र-ईश्°),  scil.
हर,  N. of a statue of Śiva erected by Mitra-śarman.
—मित्रोदय (°र-उद्°),  अस्,  m. a friend's welfare, 
the success or prosperity of a friend
 sunrise
 N. of
a work by Mitra-miśra on jurisprudence,  (abbre-
viated from वीर-म्°।)

 2. मित्र,  Nom. P. मित्रति,  &c.,  to be friendly, 
act in a friendly manner.

Macdonell

English

 मित्र 1. mitra,  den.  P. behave as a friend.

 मित्र 2. mi-trá,  m.
  [prob. for mit-tra,  either 🞄fr. √ mith,  accompany,  or √ mid,  be oily,  adhere: 🞄cp. sneha],  companion,  friend
 N. of 🞄an Āditya,  generally invoked with Varuṇa 🞄(mostly V.)
 sun (sun) (C.)
 n.
  friendship (RV.)
 🞄friend (ord. mg. and gender
 in polity the 🞄prince whose territory adjoins that of an 🞄immediate neighbour is called a ‘friend’)
 🞄friend = image of: —°,  = resembling: -karman,  n.
  friendly act or service
 friendship: 🞄-karma,  kṛ,  conclude friendship with (in. )
 🞄-kāma,  a.
  wishing for friends
 -kārya,  n.
  🞄business of a friend,  friendly service
 -kṛti,  🞄f.  friendly act
 -kṛtya,  n.
  business of a friend,  🞄friendly service
 (á) -gupta,  pp. guarded by 🞄Mitra
 m.
  N.
 -tā,  f.
  friendship
 similarity 🞄with (—°)
 -tva,  n.
  id.
 -druh,  a.
  (nm.  -dhruk) 🞄seeking to injure a friend,  treacherous
 -droha,  🞄m.  injury of a friend,  treachery
 -drohin,  🞄a.  treacherous
 -bandhu-hīna,  pp. destitute 🞄of friends and relations
 -bhāva,  m.
  🞄friendship
 -bheda,  m.
  separation of friends,  🞄breach of friendship
 T. of the first book of 🞄the Pañcatantra
 -mánhas,  a.
  having abundance 🞄of friends (gnly. vc.
 RV.)
 -mitra,  🞄n.  friendʼs friend (in polity a prince whose 🞄dominions are separated from those of another 🞄by the territories of three other princes)
 🞄-lābha,  m.
  acquisition of friends
 T. of the 🞄first book of the Hitopadeśa
 -vat,  ad. like 🞄a friend (ac.)
 a.
  possessed of friends
 -vatsala,  a.
  devoted to oneʼs friends
 -varaṇa,  🞄n.  choice of friends
 -varman,  m.
  N.
 -vidhavasta,  pp. ruined by a friend
 -vaira,  n.
  🞄dissension among friends
 -śarman,  m.
  N. 🞄of various men
 -saṃprāpti,  f.
  acquisition of 🞄friends,  T. of the second book of the Pañcatantra
 🞄-saha,  m.
  (indulgent to friends),  🞄N. of a prince
 -sāha,  a.
  indulgent towards 🞄friends
 -sneha,  m.
  friendly affection,  friendship
 🞄-han,  -hana,  a.
  murdering a friend.

Hindi

(Neut) दोस्त

Apte Hindi

Hindi

मित्रः
पुं*
  - -
सूर्य

मित्रः
पुं*
  - -
आदित्य

मित्रम्
नपुं*
   - -
दोस्त

मित्रम्
नपुं*
   - -
"मित्रराष्ट्र,  पड़ौसी राजा"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

मित्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಕ /ಸೂರ್ಯ
निष्पत्तिः - > ञिमिदा (स्नेहने) - "क्त्रः" (उ० ४-१६४)
प्रयोगाः - > "मित्रस्य लुप्ततमसोऽप्यतिरागभाजः"
उल्लेखाः - > याद० १९-७४
मित्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಕವೃಕ್ಷ /ಎಕ್ಕದ ಗಿಡ
मित्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೆಳೆಯ /ಸ್ನೇಹಿತ
प्रयोगाः - > १) "तस्य मित्राण्यमित्रास्ते ये च येन चोभये नृपाः" २) "तन्मित्रमापादि सुखे च समक्रियं यत्"
उल्लेखाः - > माघ० २-१०२,  भर्तृ० २-६८
मित्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಜನಿಗೆ ತನ್ನ ಪಕ್ಕದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಮುಂದಿನ ದೇಶದ ರಾಜ
विस्तारः - > "विषयानन्तरो राजा शत्रुर्मित्रमतः परम्" - अम०

L R Vaidya

English

 mitra {% (I) m. %} 1. the sun
 2. the name of a Vedic deity.

 mitra {% (II) n. %} 1. A friend,  प्राप्ते मित्रे भवति विमुखः किं पुनर्यस्तथोच्चैः Megh.i.17
 2. the next neighbour of a king.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

१२,  अर्क,  आदित्य,  इन,  उष्णांशु,  गण,  चक्र,  तपन,  तरणि,  तिग्मांशु,  तीक्ष्णांशु,  दिनकर,  दिननाथ,  दिनप,  दिनमणि,  दिनेश,  दिवाकर,  द्युमणि,  नर,  नृ, ना,  पतङ्ग,  पूषन्,  प्रद्योतन,  भगण,  भानु,  भानुमत्,  भास्कर,  मण्डल,  मार्तण्ड,  मास,  मित्र,  मिहिर,  रवि,  राशि,  विवस्वत्,  व्यय,  शङ्कु,  सवितृ,  सूर्य,  हंस

Bopp

Latin

 मित्र (scribitur etiam मित्र,  a r. मिद् amare s. त्र)
1) n.
amicus. H. 1. 42. N. 9. 30.
2) m. sol.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

मित्र
पु
मित्र,  भानु
मित्रो भानुः सुहृन्मित्रं दरं छिद्रं दरं भयम् ॥ १ ॥
verse 3.1.1.1
page 0013

मित्र
क्ली
मित्र,  सुहृद्
मित्रो भानुः सुहृन्मित्रं दरं छिद्रं दरं भयम् ॥ १ ॥
verse 3.1.1.1
page 0013

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 मित्र poet. Skm. See Prabhākaramitra,  Śrīmitra,  Saṃ-
ghaśrīmitra.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 mitra, 
(1) friend (in Skt. nt.),  sometimes with m. gender (also in Pali
 not by inheritance from Vedic,  but a MIndic change of gender,  caused by the mg.
 in Class. Skt. extremely rare and perhaps only in word-plays): kalyāṇamitrāṃś ca niṣevamāṇāḥ pāpāṃś ca mitrān parivarjayantāḥ SP 〔98.1〕 (vs)
 purāṇamitraḥ 〔210.10〕 (prose)
 mitraṃ ca tasya (read tasyo,  WT),  with nt. epithets,  〔212.10〕 (vs),  but Kashgar rec. mitraś and m. epithets
 pūrvamitro 〔213.3〕 (vs,  no v.l.)
(2) n. of a merchant,  father of Maitrakanya(ka): Divy 〔586.16〕
 〔589.12〕
 〔593.16〕
 Av 〔i.195.3 ff.〕

Lanman

English

 mitrá, 
	—1. m. friend,  comrade (Vedic
only)
 esp.
	—2. Mitra,  name of an Aditya
	—3. n. friendship (rare and Vedic only)
	—4. n. friend (commonest meaning and
gender).

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 [मित्र 2.],  f. मित्रा Āpast. Gṛhy. 3,  11 nach dem Komm. viele Freunde habend oder Freundin. [V p. 193
 Beiträge zur ind. Erotik^1,  S. 620. 622. 624.]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

grogs
१) जोवित २) धव ३) मित्र ४) मैथुन ५) सखि ६) संग ७) संगत ८) समिति ९) सहाय १०) साखिल्य ११)

grogs po
१) पक्ष २) प्रतियोगिन् ३) मार्ष ४) मित्र ५) वयस्य ६) सखि ७) सुहृत्

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
आदित्यः सवितार्यमा खरसहस्रोष्णांशुरंशू रवि-
र्मार्तण्डस्तरणिर्गभस्तिररुणो भानुर्नभोऽहर्मणिः ।
सूर्योऽर्कः किरणो भगो ग्रहपुषः पूषा पतङ्गः खगो
मार्ताण्डो यमुनाकृतान्तजनकः प्रद्योतनस्तापनः ॥ ९५ ॥
p{0008}
ब्रध्नो हंसश्चित्रभानुर्विवस्वान्सूरस्त्वष्टा द्वादशात्मा च हेलिः ।
मित्रो ध्वान्तारातिरब्जांशुहस्तश्चक्राब्जाहर्बान्धवः सप्तसप्तिः ॥ ९६ ॥
दिवादिनाहर्दिवसप्रभाविभाभासः करः स्यान्मिहिरो विरोचनः ।
ग्रहाब्जिनीगोद्युपतिर्विकर्तनो हरिः शुचीनौ गगनाद्ध्वजाध्वगौ ॥ ९७ ॥
हरिदश्वो जगत्कर्मसाक्षी भास्वान्विभावसुः ।
त्रयीतनुर्जगच्चक्षुस्तपनोऽरुणसारथिः ॥ ९८ ॥
-wordlist-
 
आदित्य (पुं),  सवितृ (पुं),  अर्यमन् (पुं),  खरांशु (पुं),  सहस्रांशु (पुं),  उष्णांशु (पुं),  अंशु (पुं),  रवि (पुं),  मार्तण्ड (पुं),  तरणि (पुं),  गभस्ति (पुं),  अरुण (पुं),  भानु (पुं),  नभोमणि (पुं),  अहर्मणि (पुं),  सूर्य (पुं),  अर्क (पुं),  किरण (पुं),  भग (पुं),  ग्रहपुष (पुं),  पूषन् (पुं),  पतङ्ग (पुं),  खग (पुं),  मार्ताण्ड (पुं),  यमुनाजनक (पुं),  कृतान्तजनक (पुं),  प्रद्योतन (पुं),  तापन (पुं),  ब्रध्न (पुं),  हंस (पुं),  चित्रभानु (पुं),  विवस्वत् (पुं),  सूर (पुं),  त्वष्टृ (पुं),  द्वादशात्मन् (पुं),  हेलि (पुं),  मित्र (पुं),  ध्वान्ताराति (पुं),  अब्जहस्त (पुं),  अंशुहस्त (पुं),  चक्रबान्धव (पुं),  अब्जबान्धव (पुं),  अहर्बान्धव (पुं),  सप्तसप्ति (पुं),  दिवाकर (पुं),  दिनकर (पुं),  अहस्कर (पुं),  दिवसकर (पुं),  प्रभाकर (पुं),  विभाकर (पुं),  भास्कर (पुं),  मिहिर (पुं),  विरोचन (पुं),  ग्रहपति (पुं),  अब्जिनीपति (पुं),  गोपति (पुं),  द्युपति (पुं),  विकर्तन (पुं),  हरि (पुं),  शुचि (पुं),  इन (पुं),  गगनध्वज (पुं),  गगनाध्वग (पुं),  हरिदश्व (पुं),  जगत्साक्षिन् (पुं),  कर्मसाक्षिन् (पुं),  भास्वत् (पुं),  विभावसु (पुं),  त्रयीतनु (पुं),  जगच्चक्षुस् (पुं),  तपन (पुं),  अरुणसारथि (पुं)

--source--
 
वैरं विरोधो विद्वेषो वयस्यः सवयाः सुहृत् ।
स्निग्धः सहचरो मित्रं सखा सख्यं तु सौहृदम् ॥ ७३० ॥
सौहार्दं साप्तपदीनमैत्त्र्यजर्याणि संगतम् ।
-wordlist-
 
वैर (क्ली),  विरोध (पुं),  विद्वेष (पुं),  वयस्य (पुं),  सवयस् (पुं),  सुहृद् (पुं),  स्निग्ध (पुं),  सहचर (पुं),  मित्र (क्ली),  सखि (पुं),  सख्य (क्ली),  सौहृद (क्ली),  सौहार्द (क्ली),  साप्तपदीन (क्ली),  मैत्री (स्त्री),  अजर्य (क्ली),  सङ्गत (क्ली)

--source--
 
विषायानन्तरो राजा शत्रुर्मित्रमतः परम् ।
-wordlist-
 
शत्रु (पुं),  मित्र (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आदित्य
आदित्य,  सवितृ,  सहस्रकिरण,  प्रद्योतन,  भास्कर,  तिग्मांशु,  तरणि,  दिनमणि,  भास्वत्,  विवस्वत्,  हरि,  मार्तण्ड,  तपन,  विकर्तन,  इन,  पूषन्,  पतङ्ग,  भग,  सूर्य,  गोपति,  यम,  दिनकर,  सूर,  अंशुमालिन्,  रवि,  मिहिर,  विरोचन,  अर्क,  तिमिररिपु,  द्युमणि,  अंशुमत्,  अंशु,  हरिदश्व,  सप्ताश्व,  प्रभाकर,  भानुमत्,  भानु,  ब्रध्न,  हंस,  खग,  मित्र,  चित्रभानु,  अहर्पति,  कर्मसाक्षिन्,  जगच्चक्षुस्,  द्वादशात्मन्,  त्रयीतनु
आदित्यः सविता सहस्रकिरणः प्रद्योतनो भास्कर-
स्तिग्मांशुस्तरणिस्तथा दिनमणिर्भास्वान्विवस्वान्हरिः ।
मार्तण्डस्तपनो विकर्तन इनः पूषा पतङ्गो भगः, 
सूर्यो गोपतिरर्यमा दिनकरः सूरोंऽशुमाली रविः ॥ ३५ ॥
मिहिरो विरोचनोऽर्कस्तिमिररिपुर्द्युमणिरंशुमानंशुः ।
हरिदश्वः सप्ताश्वः प्रभाकरो भानुमान्भानुः ॥ ३६ ॥
ब्रध्नो हंसः खगो मित्रश्चित्रभानुरहर्पतिः ।
कर्मसाक्षी जगच्चक्षुर्द्वादशात्मा त्रयीतनुः ॥ ३७ ॥
verse 1.1.1.35
page 0006

मित्र
मित्र,  सखि,  वयस्य,  सुहृद्,  स्निग्ध
मित्रं सखा वयस्यश्च सुहृत्स्निग्धश्च कथ्यते ।
verse 2.1.1.428
page 0049

नाममाला

Sanskrit

वयस्य,  सहचर,  सध्र्यञ्च्,  मित्र,  सम्बन्ध,  मित्रयुज्,  सुहृद्
वयस्याऽली सहचरी सध्रीची सवयाः सखी ।
आलीविवर्जितं मित्रं सम्बन्धो मित्रयुक् सुहृत् ॥ ४१ ॥
verse 0.1.1.41
page 0021

आली,  विवर्जित,  मित्र,  मित्रयुक्,  सुहृत्
वयस्याऽली सहचरी सध्रीची सवयाः सखी ।
आलीविवर्जितं मित्रं सम्बन्धो मित्रयुक् सुहृत् ॥ ४१ ॥
verse 0.1.1.41
page 0021

एकाक्षरनाममाला

Sanskrit

क,  सूर्य,  मित्र,  वायु,  अग्नि,  ब्रह्मन्,  आत्मन्,  यम,  केकिन्,  प्रकाश,  वक्त्र
कः सूर्यमित्रवाय्वग्निब्रह्मात्मयमकेकिषु ।
प्रकाशवक्त्रयोश्चापि कं नीरसुर(ख)मूर्धसु ॥ ९ ॥
verse 1.1.1.9
page 0119

Mahabharata

English

Mitra (“friend”),  one of the Ādityas. § 88 (Aṃśāvat.): I,  65,  2523 (the second of the Ādityas).--§ 171 (Vicitravīryasutotpatti): I,  105,  4260 (putrāṇ…MºāVaruṇayoḥ samān).--§ 191 (Arjuna): I,  123,  4822 (the third of the Ādityas,  present at the birth of Arjuna).--§ 258 (Khāṇḍavadahanap.): I,  227,  8268 (armed with a discus he partook in the battle between the gods and Arjuna + Kṛshṇa)
 229,  8360 (Agni identified with M.).--§ 266 (Śakrasabhāv.): II,  7,  302 (in the palace of Indra).--§ 310b (Sūrya): III,  3,  191 (Sūrya identified with M.).--§ 370 (Tīrthayātrāp.): III,  84,  8113 (ºā-Varuṇayor lokān).--§ 392 (do.): III,  114,  †10121.--§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII,  155,  6718 (yathāmbupati-Mºau Tārakaṃ Daityasattamaṃ,  sc. adhāvatāṃ).--§ 615u (Skanda): IX,  45,  2507 (came to the investiture of Skanda),  (),  2543 (gave Skanda two companions,  Suvrata and Satyasandha).--§ 615ff (Asita Devala): IX,  50,  2892 (ºā-Varuṇayor lokān).--§ 615 (Baladevatīrthayātrā): IX,  54,  3048 (ºā-Varuṇayor… āśramaṃ).--§ 665 (Mokshadh.): XII,  208,  7581 (the fourth of the Ādityas),  (),  7595 (ºā-Varuṇayoḥ putraḥ… Agastyaḥ).--§ 682 (do.): XII,  281,  10052 (Vishṇu identified with M.).--§ 707 (do.): XII,  314,  11608 (pāyur adhyātmam ity āhur yathā tattvārthadarśinaḥ|visargam adhibhūtañ ca Mºs tatrādhidaivataṃ)
 319,  11751 (ºṃ Varuṇam eva ca),  11762 (= Purusha).--§ 719 (Gautamī-lubdhaka-vyālaMṛtyu-Kālas.): XIII,  1,  55.--§ 730 (Mahādevasahasranāmas.): XIII,  17,  1218 (= Śiva,  1000 names^2).--§ 748b (Tārakavadhop.): XIII,  86,  4201 (came to see Skanda).-§ 770 (Ānuśāsanik.): XIII,  151,  7092 (the third of the Ādityas),  (),  7113 (ºā-Varuṇayoḥ putraḥ…Agastyaḥ).-§ 775 (do.): XIII,  166,  7666 (do.).--§ 782b (Brāhmaṇagītā): XIV,  21,  631.--§ 782g (Guruśishyas.): XIV,  42,  1127 (avāggatir apānaś ca pāyur adhyātmam ucyate | adhibhūtaṃ visargaś ca Mºas tatrādhidaivataṃ),  1167 (= the Supreme spirit).--§ 785 (Anugītāp.): XIV,  60,  1787 (gupto… Mºeṇa Varuṇo yathā).

पुराणम्

English

मित्र / MITRA  .1) General information.   One of the twelve Sūryas. The twelve Sūryas born to aditi of Kaśyapaprajāpati are viṣṇu,  śakra,  aryamā,  dhātā,  tvaṣṭā,  pūṣā,  vivasvān,  savitā,  mitra,  varuṇa,  bhaga and aṁśa. (Chapter 15,  aṁśa 1,  viṣṇu purāṇa).
mitrāvaruṇas are two devatās of great intimacy. They are always found together. If you pray to mitrāvaruṇas you will get plenty of rains. (Śūkta 2,  Anuvāka 1,  Maṇḍala 1,  ṛgveda).
See para 2 under agastya to understand the story of how mitrāvaruṇas became the father of agastya.2) Other details.  (i)  mitra came and stood in the sky at the time of the birth of arjuna. (Śloka 66,  Chapter 122,  Ādi Parva).(ii)  mitra was one among those sent by indra to fight against kṛṣṇa and arjuna at the time of the burning of the forest Khāṇḍava. (Śloka 36,  Chapter 226 Ādi Parva).(iii)  mitra was a member of the indra sabhā. (Śloka 21,  Chapter 7,  Sabhā Parva).(iv)  He presented two Pārṣadas named suvrata and satyasandha to subrahmaṇya. (Śloka 41,  Chapter 45,  śalya Parva).

Vedic Reference

English

 Mitra denotes ‘friend’ in the Rigveda^1 and later.^2 According
to the Taittirīya Saṃhitā^3 a wife is a man's friend,  and in the
Śatapatha Brāhmaṇa^4 the value of a friend is insisted upon.
Treachery to a friend is reprobated.^5
1) Masculine: i. 58,  1
 67,  1
 75,  4
156,  1
 170,  5
 ii. 4,  1. 3,  etc. The
neuter does not with certainty occur in
the sense of ‘friend’ in the Rv.
2) Masculine: Av. v. 19,  15
 xi. 9,  2
Kāṭhaka Saṃhitā,  xxvii. 4
 Taittirīya
Āraṇyaka,  x. 80. Neuter: Taittirīya
Saṃhitā,  vi. 4,  8,  1
 Taittirīya Brāh-
maṇa,  i. 7,  8,  7
 Aitareya Brāhmaṇa, 
vi. 20,  17
 viii. 27,  2
 Śatapatha Brāh-
maṇa,  iv. 1,  4,  8
 v. 3,  5,  13
 xi. 4,  3, 
20,  etc.
3) vi. 2,  9,  2.
4) i. 5,  3,  17.
5) Cf. Taittirīya Brāhmaṇa,  i. 7, 
1,  7.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मित्त्रं,  क्ली,
   (मिनोति मानं करोति इति ।“अमिचिमिदिशसिभ्य क्त्रः ।” उणा० ४ ।१६३ । इति क्त्रः ।) शत्रोः परम् । इत्यमरः ।२ । ८ । ९ ॥
 अतः शत्रोः परमवस्थितो राजामित्त्रं उपकारित्वात् । मेद्यति स्निह्यतीति त्रासु-सिति त्रः निपातात् गुणाभावः । द्बितकारंएकतकारञ्चेत्येके । इति तट्टीकायां भरतः ॥
अपि च ।“राजा शत्रुरिति ख्यात एकार्थाभिनिवेशतः ।भूम्यैकान्तरितो राजा स मित्त्रं मित्त्रकार्य्यतः ॥
”इति शब्दरत्नावली ॥

 मित्रं,  क्ली,
   बन्धुः । मिता इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।सखा २ सुहृत् ३ । इत्यमरः । २ । ८ । १२ ॥
माययति जानाति सर्व्वं मित्रं मी कि गत्यांनाम्नीति डित्रः मित्रमजहल्लिङ्गम् । निपाता-त्तस्य द्वित्वे द्वितकारञ्च । इति तट्टीकायांभरतः ॥
 तच्चतुर्व्विधम् । सहार्थः १ भजमानः २सहजः ३ कृत्रिमः ४ । इति महाभारते राज-धर्म्मः ॥
 * ॥
 मित्रत्वोत्पत्तिर्यथा,  --“न कश्चित् कस्यचिन्मित्रं न कश्चित् कस्यचि-द्रिपुः ।कारणादेव जायन्ते मित्राणि रिपवस्तथा ॥
”वर्ज्यमित्रं यथा,  --कुभार्य्याञ्च कुमित्रञ्च कुराजानं कुसौहृदम् ।कुबन्धुञ्च कुदेशञ्च दूरतः परिवर्जयेत् ॥
कुमित्रे नास्ति विश्वासः कुराजे नास्तिजीवितम् ॥
परोक्षे कार्य्यहन्तारं प्रत्यक्षे प्रियवादिनम् ।वर्जयेत्तादृशं मित्रं मायामयमरिन्तथा ॥
”विश्वस्तस्यैव मित्रत्वं यथा,  --“सा श्रीर्या न मदं कुर्य्यात् स सुखी तृष्णयोज्-झितः ।तन्मित्रं यस्य विश्वासः पुरुषः स जितेन्द्रियः ॥
”इति गारुडे १३ । १४ । १५ । अध्यायाः ॥
 * ॥
मित्रप्रशंसादिर्यथा,  --“यस्य मित्रेण संभाषो यस्य मित्रेण संस्थितिः ।यस्य मित्रेण संलापस्ततो नास्तीह पुण्यवान् ॥
यानि कानि च मित्राणि कर्त्तव्यानि शतानि च ।पश्य मूषिकमित्रेण कपोता मुक्तबन्धनाः ॥
परोक्षे कार्य्यहन्तारं प्रत्यक्षे प्रियवादिनम् ।वर्जयेत्तादृशं मित्रं विषकुम्भं पयोमुखम् ॥
यस्यार्थास्तस्य मित्राणि यस्यार्थास्तस्य बान्धवाः ।यस्यार्थाः स पुमान् लोके यस्यार्थाः स हिपण्डितः ॥
अपुत्त्रस्य गृहं शून्यं सन्मित्ररहितस्य च ।मूर्खस्य च दिशः शून्याः सर्व्वशून्या दरिद्रता ॥
”इति हितोपदेशः ॥

 मित्रः,  पुं,
   सूर्य्यः । इत्यमरः । १ । ३ । ३० ॥
(यथा,  गोः रामायणे । २ । २५ । २२ ।“स्वस्ति मित्रः सहादित्यैः स्वस्ति रुद्रा दिशन्तुते ॥
”)द्वादशादित्यानामन्यतमः । यथा,  महाभारते ।१ । ६५ । १५ ।“धाता मित्रोऽर्य्यमा शक्रो वरुणस्त्वंश एव च ।”मरुतामन्यतमः । यथा,  हरिवंशे । १९६ । ५२ ।“मरुत्वती मरुत्वन्तो देवानजनयत् सुतान् ।अग्निश्चक्षुर्हविर्ज्योतिः सावित्रो मित्र एव च ॥
”वशिष्ठस्य ऊर्ज्जागर्भजातः पुत्त्रभेदः । यथा, भागवते । ४ । १ । ३७ ।चित्रकेतुः सुरोचिश्च विरजा मित्र एव च ।उल्वणो वसुभृद्यानो द्युमान् शक्त्य्रादयो-ऽपरे ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 मि(त्त्र)त्र न०
  मिद्यति स्निह्यति मिद--त्र । १ स्नेहान्विते सुहृदि, राज्ञां विषयानन्तरितनृपादितरस्मिन् २ राजनि तयो-र्द्वयोरपि मध्यस्थनृपस्य राज्यहरणरूपैककार्य्यकरत्वात्मित्त्रत्वम् । मि--त्र । एकतकारः ३ सूर्य्ये पु०
  अमरः४ अर्कवृक्षे ।

Capeller

German

 मित्र॑ m.
  Freund (auch n.
 ),  die Sonne
 N.
eines Āditya,  Mannsn.  n.
  Freundschat.

Grassman

German

 mitrá,  m.,  n. Der Grundbegriff: „Freund“ tritt in dem Worte selbst und in allen Ableitungen und Zusammensetzungen aufs deutlichste hervor,  und auch der Gott Mitra erscheint als der liebende Gott,  als der Freund der Menschen (als priyátamas nṛṇā́m {578, 4}
 vgl. {418, 3})
 eine Beziehung,  die an vielen Stellen aufs deutlichste hervortritt. Die wahrscheinlichste Ableitung ist die aus mid in der Bedeutung „lieben“,  woraus auch medín „der Genosse,  Verbündete“ stammt. Also 1〉 m.,  Freund,  Genosse
 2〉 m.,  Liebender,  Geliebter im Verhältnisse zu der Geliebten
 3〉 m.,  der Gott Mitra (vgl. das Lied 293)
 insbesondere erscheint er 4〉 in Verbindung mit Varuna
 oder 5〉 mit Varuna und Aryaman
 oder 6〉 mit Varuna und andern Göttern,  wie Indra,  den Marutʼs,  Agni,  Vischnu u. s. w.
 7〉 mit Varuna,  Aryaman und andern Göttern
 selten 8〉 mit Aryaman ohne Nennung des Varuna
 wo 9〉 Agni ohne Weiteres mitrás genannt wird,  scheint die Bedeutung Freund,  befreundeter Gott zu Grunde zu liegen. 10〉 im Dual (m.) kann es,  auch ohne dass der Dual váruṇa hinzugefügt wird,  den Mitra und Varuna bezeichnen
 und 11〉 im Plural (m.) die 3 Adityaʼs: Mitra,  Varuna,  Aryaman,  ohne dass man nöthig hat,  in diesen beiden Fällen unmittelbar an die Bedeutung „Freund,  Genosse“ anzuknüpfen. — 12〉 n.,  Freundschaft. — Vgl. á-mitra u. s. w.
-a 3〉 {293, 2}. — 4〉 {122, 7}
 {151, 6}
 {297, 18}
 {416, 5}. _{416, 8}
 {418, 5}
 {421, 2}. _{421, 5}
 {423, 1}. _{423, 2}
 {424, 1}
 {425, 1}—_{425, 3}
 {581, 5}
 {582, 3}. _{582, 9}
 in {420, 6} īyacakṣasā mítra ist varuṇa nicht ausdrücklich genannt. — 5〉 {218, 6}. _{218, 8}
 {421, 1}
 {639, 35}
 {676, 4}
 {952, 2}
 in {220, 1}
 {647, 15}
 {667, 1} [Page1039] ist Aryaman nicht genannt,  aber mit eingeschlossen. — 6〉 neben adite {218, 14}
 {351, 1}
 neben andern Gottheiten {400, 2}
 {890, 12}
 {647, 6}. — 7〉 {575, 1}
 {638, 21}.
-as-ás 1〉 {67, 1}
 {195, 1}
 {239, 3}
 {454, 2}
 {848, 1}. _{848, 2}
 {894, 2}
 {838, 5}
 devā́nām {94, 13}
 síndhunām utá párvatānām {239, 4}
 priyás {75, 4}
 {91, 3}
 páriprītas {190, 6}
 śévias {156, 1}
 súdhitas {302, 7}
 návīyān {485, 7}
 susaṃsád {525, 3}
 satyás {855, 4}
 yajñíyas {364, 2}. — 1〉 3〉 {239, 4}
 {435, 4}
 {443, 1}
 ádbhutas {449, 3}. — 3〉 {293, 1}. _{293, 4}. _{293, 7}. _{293, 9}
 {351, 5}
 {419, 4}
 {598, 5} (neben váruṇam)
 {714, 6} (darśatás)
 {905, 7}. — 4〉 {419, 1}
 {422, 2}
 {426, 3}
 {503, 9}
 {552, 2} (vām anyás)
 {580, 3}
 {582, 17}. _{582, 18} (varuṇa mitrás ca)
 andere Götter mit ihnen verglichen: {239, 4}
 {394, 7}
 {528, 3}
 {789, 5}
 {973, 5}. — 5〉 {26, 4}
 {36, 4}
 {41, 1}
 {90, 1}
 {136, 3}
 {141, 9}
 {218, 2}
 {421, 3}
 {576, 4}—_{576, 6} (in 6 aryamán nicht genannt)
 {578, 6}
 {580, 1}. _{580, 3} (in 3 aryamán nicht genannt)
 {582, 11}. _{582, 12}
 {646, 11}
 {647, 17}
 {651, 13}
 {666, 4}
 {676, 2}
 {692, 2}
 {703, 5}
 {952, 1}. _{952, 3}—_{952, 7}. — 6〉 {43, 3}
 {94, 16}
 {136, 7}
 {238, 2}. _{238, 6}
 {248, 4}
 {309, 2}
 {357, 1}
 {380, 9}
 {403, 3}
 {465, 5}
 {490, 1}
 {492, 10}
 {550, 25}
 {555, 7}
 {556, 2}
 {578, 3}
 {635, 9}
 {793, 4}
 {809, 58}
 {918, 4}
 {924, 1}
 {935, 2}
 neben áditi {576, 8}
 neben ādityā́sas {288, 10}
 {568, 2}. — 7〉 {40, 5}
 {90, 9}
 {162, 1}
 {186, 2}
 {192, 4}
 {218, 1}
 {229, 9}
 {351, 10}
 {395, 2}
 {400, 5}
 {556, 4}
 {567, 2}
 {598, 10}
 {638, 3}
 {639, 16}
 {648, 2}
 {776, 24}
 {862, 1}
 {891, 1}. _{891, 9}
 {918, 6}
 {919, 4}. — 8〉 {44, 13}
 {493, 11}
 {582, 4}.
-ám 1〉 {96, 1}
 {129, 10}
 {151, 1}
 {202, 14}
 {329, 10}
 {370, 1}
 {534, 10}
 {683, 2}
 {809, 30}
 {833, 5}
 {834, 4}(?)
 {853, 12}
 {915, 8}
 śévam {58, 6}
 priyám {195, 3}
 {489, 1}
 {693, 1}
 súdhitam {357, 2}
 {456, 2}
 {643, 8}
 kṣetrasā́dhasam {651, 14}. — 2〉 {406, 14} 〰 ná yoṣáṇā
 sā́ (vadhū́s) 〰 vanute {953, 12}. — 3〉 {705, 6}
 {838, 8} (váruṇāya)
 andere Götter mit ihm verglichen: {38, 13}
 {370, 1}
 {711, 12}. — 4〉 {2, 7}
 {23, 4}
 {418, 1}
 {581, 1}. — 5〉 {582, 7}
 {915, 9}. — 6〉 {106, 1}
 {164, 46}
 {335, 4}
 {396, 1}
 {462, 9}
 {491, 1}
 {609, 7}
 {638, 20}
 {802, 5}
 {889, 9}. — 7〉 {89, 3}
 {298, 4}
 {492, 3}
 {555, 5}. — 9〉 {913, 1}
 durdhárītum {846, 2}. — 12〉 {860, 14} (kṛṇudhvam)
 {934, 3} (dadhāma).
-éṇa 3〉 {444, 1} (váruṇas sajóṣās). — 4〉 {335, 3}.
-ā́ya 3〉 {225, 4}
 {293, 1}. _{293, 5}. _{293, 8}
 {821, 1}. — 4〉 {129, 3}
 {136, 4}. _{136, 5}
 {137, 2}
 {422, 1}
 {576, 1}
 {816, 3}
 {891, 5}
 {939, 5}. — 5〉 {710, 5} (váruṇe). — 6〉 {136, 6}
 {782, 8}
 {797, 6}
 {812, 5}
 {820, 16}
 {911, 17}. — 7〉 {299, 5}
 {578, 2}.
-ásya 1〉 ṛtám {352, 7}. — 3〉 dhā́mabhis {14, 10}
 práśastaye {21, 3}
 práśastibhis {363, 6}
 sumataú {293, 3}
 sumatís {419, 4}
 ávas {293, 6}
 ávasi {419, 5}
 pathā́ {418, 3}
 sanís {632, 12}
 sádaneṣu {798, 11}
 dhármabhis {1021, 3}. 4〉 dhā́yase {94, 12}
 abhicákṣe {115, 5}
 śárma {218, 7}
 vratā́ni {289, 6}
 vratā́ {645, 17}
 vraté {862, 13}
 māyā́ {295, 7}
 dhā́ma {301, 4}
 {577, 4}
 {836, 6}
 {915, 8}
 dhāsím {351, 7}
 {856, 1}
 cákṣus {579, 1}
 cákṣase {863, 1}
 dhármaṇā {819, 15}
 mātā́ {862, 3} (áditis). — 5〉 stómam,  psáras {41, 7}
 sā́danam {136, 2}
 mātā́ {667, 9} (áditis)
 [Page1040] ávas {1011, 1}. — 6〉 cákṣus {115, 1}
 héḍe {578, 4} mā́ héḍe bhūma váruṇasya vāyós,  mā́ 〰 priyátamasya nṝṇā́m
 gárbhas,  nā́bhis u. s. w. {488, 28}.
-é 1〉 hité {958, 5}. — 4〉 {152, 5}
 {396, 2}
 {403, 5}
 {426, 1}
 {773, 9}
 {862, 12}.
-ā [V. du.] 10〉 {419, 6}.
-ā́ [N. du.] 1〉 ṛtā́ {932, 5}. — 4〉 〰 váruṇas ca {645, 2}. — 10〉 {36, 17}
 {14, 3}.
-áyos [G.] 4〉 cákṣus {492, 1}
 stómas {582, 1}.
-ā́sas 1〉 {292, 4}
 suābhúvas {151, 2}
 súdhitās {941, 7}. — 11〉 váruṇas 〰 aryamā́ {554, 4}.
-ā́s 1〉 {813, 10} (sómās).
-ā́ṇām 1〉 {170, 5} tvám 〰 mitrapate dháyiṣṭhas.

 1039, 9.a: -ás st. -as

 mitrá:
-ás 1〉 {77, 3}
 1〉 3〉 {239, 9}
 3〉 {838, 8}
 4〉 {23, 6}
 5〉 {79, 3}
 {645, 13}
 6〉 {857, 9}
-ám 1〉 {693, 1}
 3〉 {143, 7}
 {193, 3}
-ásya 4〉 dhā́ma {152, 4}
 6〉 sumnám {639, 4}.

Burnouf

French

 मित्र मित्र ou मित्त्र n.
  [m.  f.
  n.
  en compos.] (मिद्)
ami
		 allié. -- M. (? मा
 sfx. त्र) le Soleil
 zd.
मिथ्र। -- F. मित्री la mère de Śatrughna.
मित्रता f.
  amitié.
मित्रद्रोह m.
  sévice exercé contre un ami.
मित्रयु a. affectueux,  sympathique. -- S. m.
  qqn.  qui connaît
ou conserve les usages et les traditions populaires.
		 Ami.
मित्रयुद्ध n.
  (युध्) combat entre amis,  entre alliés.
मित्रवत्सल a. qui inspire l'affection,  sympathique.
मित्रीये (dénom. ) se montrer ami,  agir en ami.

Stchoupak

French

 मित्र-
 nt. (m. ) ami 
 allié 
 m.
  n.
  d'un dieu,  l'un des Āditya,  souvent.
associé à Varuṇa 
 soleil 
 -आ- f.
  n.
  d'une Apsaras 
 mère de Maitreya 
-ता- f.
  état d'ami ou d'allié,  amitié 
 -त्व- nt. id. 
 -वन्त्- a.
pourvu d'amis 
 -वत् comme un ami 
 -ई-भू- conclure amitié avec.
°कार्य- °कृत्य- nt. office,  rôle d'ami.
°गुप्त- m.
  n.
  d'un homme.
°घ्न- m.
  n.
  d'un Rākṣasa.
°द्रुह्- ag. (nom.  °ध्रुक्) qui trompe ou trahit son ami 
 °द्रोहिन्-
m.
  id.
°द्रोह- m.
  trahison d'un ami.
°द्वेषिन्- a. qui hait son ami,  qui lui nuit.
°धेय- nt. = मित्र-।
°नन्दन- a. qui réjouit ses amis.
°प्रतीक्षा- f.
  égards pour un ami.
°भानु- m.
  n.
  d'un roi.
°भाव- m.
  état d'ami,  amitié.
°भेद- m.
  rupture dans une amitié.
°मुख- a. qui s'exprime comme un ami.
°लाभ- m.
  acquisition d'un ami.
°वत्सल- a. dévoué à ses amis.
°विन्दा- f.
  fille de Rājādhidevī 
 n.
  d'une rivière.
°शर्मन्- m.
  n.
  de divers personnages.
°सह- m.
  n.
  d'un roi.
°साह- a. tolérant avec ses amis.
°स्नेह- m.
  sentiments amicaux.
°हन्- °हन- ag. qui tue son ami.
मित्राचार- m.
  conduite à observer avec un ami.
मित्राभिद्रोह- m.
  trahison (de la part) d'un ami.
मित्रामित्र- nt. sg. ami(s) et ennemi(s).
मित्रोदय- m.
  bien-être d'un ami 
 lever du soleil.
मित्रा-वरुण- m.
  du. Mitra et Varuṇa.
°वसु- m.
  n.
  d'un roi des Siddha.
मित्री-कृत- a. v. acquis comme ami.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.