माल्य (mAlya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English माल्य mAlya garland
माल्य mAlya relating to a garland
माल्य mAlya wreath
माल्य mAlya chaplet
माल्य mAlya flower
Wilson
EnglishApte
Englishमाल्य [mālya], [मालायै हितं यत्] Proper for or relating to a garland.
ल्यम् A garland, wreath
माल्येन तां निर्वचनं जघान 7.19
1.21.
A flower
दिव्य- माल्याम्बरधरम् 11.11
4.72.
A chaplet or garland worn on the head. -आपणः a flowermarket. -जीवकः a florist, garland-maker. -धारय one who wears a garland
नृजग्धो माल्यधारयः 5.38.-पुष्पः a kind of hemp. -वृत्तिः a florist.
Apte 1890
Englishमाल्य a. [मालायै हितं यत्] Proper for or relating to a garland.
ल्यं 1 A garland, wreath
माल्येन तां निर्वचनं जघान Ku. 7. 19
Ki. 1. 21.
2 A flower
Bg. 11. 11
Ms. 4. 72.
3 A chaplet or garland worn on the head.
Comp.
आपणः a flowermarket.
जीवकः a florist, garlandmaker.
पुष्पः a kind of hemp.
वृत्तिः a florist.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishमाल्य, अस्, आ, अम्, relating or belonging to a gar-
land, &c., proper or fit for a garland
(अस्), m. a
patronymic
(आ), f. the plant Trigonella Corniculata
(अम्), n. a wreath, garland, chaplet, crown
a flower.
—माल्यगुणाय, Nom. A. (fr. माल्य-गुण), मा-
ल्यगुणायते, &c., to become the string of a garland,
to appear like a wreath, to become a garland.
—माल्य-जीवक, अस्, m. one who lives by making
or selling wreaths.
—माल्य-पिण्डक, अस्, m., N.
of a Nāga.
—माल्य-पुष्प, अस्, m. a kind of hemp
(= शण).
—माल्य-पुष्पिका, f. a species of plant
(= शण-पुष्पी).
—माल्य-वत्, आन्, अती, अत्, gar-
landed, crowned, adorned with crowns or garlands
(आन्), m., N. of a Rākṣasa, the son of Su-keśa
of
one of Śiva's attendants
of a mountain or moun-
tainous range (described as one of the smaller moun-
tains of India proper, lying eastward of mount Meru)
(अती), f., N. of a river.
—माल्य-वृत्ति, इस्, m. one
who subsists by making or selling garlands.
—माल्या-
पण (°य-आप्°), अस्, m. a market for the sale of
wreaths or garlands, garland market, flower market.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishHindi
Hindiमाला
Apte Hindi
Hindiमाल्य
वि* - -
हार के उपयुक्त या हार से संबद्ध
माल्यम्
माल्य-ल्यम् -
"हार, गजरा"
माल्यम्
माल्य-ल्यम् -
फूल
माल्यम्
माल्य-ल्यम् -
सुमिरनी या शिरोमाल्य
Shabdartha Kaustubha
Kannadaमाल्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುಷ್ಪ /ಹೂವು
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-४-९८)
व्युत्पत्तिः - > मालायां साधु
माल्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೂವಿನ ಮಾಲೆ /ಪುಷ್ಪದ ಹಾರ
निष्पत्तिः - > स्वार्थे "ष्यञ्" (वा० ५-१-१२४)
व्युत्पत्तिः - > मालैव
प्रयोगाः - > "नराधिपैर्माल्यमिवास्य शासनम्"
उल्लेखाः - > किरा० १-२१
विस्तारः - > "माल्यं मालाकुसुमयोः" - हेम०
L R Vaidya
EnglishAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritमाल्य
क्ली
माल्य
माल्यं माल्ये शिरोमाल्यं माला माल्यमुदाहृतम् ।
verse 2.1.1.36
page 0010
शिरोमाल्य
क्ली
शिरोमाल्य, माल्य
माल्यं माल्ये शिरोमाल्यं माला माल्यमुदाहृतम् ।
verse 2.1.1.36
page 0010
माला
स्त्री
माला, माल्य
माल्यं माल्ये शिरोमाल्यं माला माल्यमुदाहृतम् ।
verse 2.1.1.36
page 0010
Edgerton Buddhist Hybrid
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetanphreng ba rgyu
माल्य
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritनायकस्तरलो हारान्तर्मणिर्मुकुटं पुनः ॥ ६५० ॥
मौलिः किरीटकोटीरमुष्णीषं पुष्पदाम तु ।
मूर्ध्नि माल्यं माला स्रक्स्वगर्भकः केशमध्यगम् ॥ ६५१ ॥
नायक (पुं), तरल (पुं), हारान्तर्मणि (पुं), मुकुट (क्ली), मौलि (पुंस्त्री), किरीट (पुंक्ली), कोटीर (पुंक्ली), उष्णीष (पुंक्ली), पुष्पदामन् (क्ली), माल्य (क्ली), माला (स्त्री), स्रज् (स्त्री), गर्भक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritस्रज्
स्रज्, माला, माल्य
स्रग्माला माल्यमाख्यातं केशमध्ये तु गर्भकः ॥ ५५२ ॥
verse 2.1.1.552
page 0063
नाममाला
Sanskritमाल्य, माला, गुण, स्रज्
भूषणाभरणं रुच्यं माल्यं मालागुणस्रजः ।
verse 0.1.1.119
page 0060
Vedic Reference
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritमाल्यं, (मालेव । माला + चतुर्व्वर्णादित्वात्ष्यञ् ।) पुष्पम् । पुष्पस्रक् । इति मेदिनी ।ये, ४५ ॥
पुष्पार्थकमाल्यशब्दस्य प्रयीगो यथा, “यथा चाल्पेन माल्येन वासितं तिलसर्षपम् ।न मुञ्चति स्वकं गग्धं तद्वत् सूक्ष्मस्य दर्शनम् ॥
”इति महाभारते मोक्षधर्म्मे १०५ अध्यायः ॥
मूर्द्ध्व्नि न्यस्तपुष्पदाम । इत्यमरः । २ । ७ । १३५ ॥
अस्य पर्य्यायादिर्मालाशब्दे द्रष्टव्यः ॥
* ॥
(पुष्पस्रगर्थे गुणा यथा, --“वृष्यं सौगन्ध्यमायुष्यं काम्यं पुष्टिबलप्रदम् ।सौमनस्यमलक्ष्मीघ्नं गन्धमाल्यनिषेवणम् ॥
”इति चरके सूत्रस्थाने पञ्चमेऽध्याये ॥
)माल्यदानफलं यथा, --“गन्धमाल्यैरलङ्कारैस्तुष्टा हृष्टाश्च नित्यशः ।गन्धमाल्यप्रदा ये तु दाननिश्चयतत्पराः ॥
धर्म्मज्ञाः सत्यशीलाश्च सर्व्वदुःखविवर्ज्जिताः ।सुचिरं दैवतैः सार्द्धं क्रीडन्ति हि महामुने ! ॥
”इति वह्निपुराणम् ॥
अपि च । नारसिंहे ।“जातीपुष्पसहस्रेण यच्छेन्मालां सुशोभनाम् ।वैष्णवो विधिवद्भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु ॥
कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च ।वसेद्बिष्णुपुरे श्रीमान् विष्णुतुल्यपराक्रमः ॥
जातीपुष्पकृतां मालां कर्पूरपटवासिताम् ।निवेद्य देवदेवाय यत्फलं प्राप्नुयान्नरः ।न तद्बर्णयितु शक्यमपि वर्षशतैरपि ॥
स्कान्दे ।मालतीकलिकामालामीषद्विकसितां हरेः ।दत्त्वा शिरसि विप्रेन्द्र ! वाजिमेधफलं लभेत् ॥
तत्रैव ।मालतीमालया विष्णुः पूजितो येन कार्त्तिके ।पापाक्षरकृतां मालां पटात् सौरिः प्रमार्ज्जति ॥
सौरिर्यमः । विष्णुरहस्ये ।स्वर्णलक्षाधिकं पुष्पं माला कोटिगुणाधिका ॥
इति श्रीहरिभक्तिविलासे ७ विलासः ॥
* ॥
माल्यगलस्य बहिर्गमननिषेधो यथा, --“बहिर्माल्यं बहिर्गन्धं भार्य्यया सह भोजनम् ।विसृज्य वादं कृत्वा वा प्रवेशञ्च विवर्जयेत् ॥
”इति कूर्म्मपुराणे उपविभागे १५ जध्यायः ॥
* ॥
स्वयं माल्यापकर्षणनिषेधो यथा, --“नाश्नीयात् सन्धिवेलायां न गच्छेन्नापि संवि-शेत् ।न चैव प्रलिखेद्भूमिं नात्मनोपहरेत् स्रजम् ॥
”इति मानवे ४ अध्यायः ॥
न च मालां धृतां स्वयमेवापनयेत् । अर्था-दन्येनापनयेदित्युक्तम् । इति कुल्लूकभट्टः ॥
* ॥
केशवाह्ये माल्यधारणनिषेधो यथा, --“नहि गर्ह्यकथां कुर्य्यात् बहिर्माल्यं न धार-येत् ।गवाञ्च यानं पृष्ठेन सर्व्वथैव विगर्हितम् ॥
”इति च मानवे ४ अध्यायः ॥
केशकलापाद्वहिर्माल्यं न धारयेदिति कुल्लूक-भट्टः ॥
* ॥
स्वयं माल्यधारणनिषेधो यथा, --“स्वयं माल्यं स्वयं पुष्पं स्वयं घृष्टञ्च चन्दनम् ।नापितस्य गृहे क्षौरं शक्रादपि हरेत् श्रियम् ॥
इति कर्म्मलोचनम् ॥
* ॥
माल्यचन्दनदानविधिर्यथा, --“आमन्त्रयित्वा यो विप्रान् गन्धमाल्यैश्च मानवः ।तर्पयेच्छ्रद्धया युक्तः स मामर्च्चयते सदा ॥
”इति वह्निपुराणम् ॥
वाचस्पत्यम्
SanskritBurnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.