| YouTube Channel

मानक (mAnaka)

 
शब्दसागरः
English
मानक
n.
 (-कं) A plant, of which the root is sometimes eaten, (Arum
indicum. )
f.
 (-निका)
1. The fourth or eighth part of a Khāri.
2.
A kind of spirituous liquor.
E.
 कन् added to the last.
Yates
English
मानक (कं) 1.
n.
 Arum Indicum.
f.
(निका) 4th or 8th of a
Khāri.
Spoken Sanskrit
English
मानक - mAnaka -
n.
 - scalar [ computer ]
मानक - mAnaka -
m.
 - particular spirituous liquor
मानक - mAnaka -
m.
 - unit
मानक - mAnaka -
n.
 - measure
मानक - mAnaka -
n.
 - weight
मानक mAnaka
n.
 scalar [ computer ]
मानक mAnaka
m.
 particular spirituous liquor
मानक mAnaka
m.
 unit
मानक mAnaka
n.
 measure
मानक mAnaka
n.
 weight
Wilson
English
मानक
n.
 (-कं) A plant, of which the root is sometimes eaten, (Arum indicum. )
f.
 (-निका) The fourth or eighth part of a khāri.
E.
 कन् added to the last.
Monier Williams Cologne
English
मानक
n.
 measure, weight,
Hcat.
 (esp. ifc. )
मानक
m.
n.
 Arum Indicum (cf. माणक and मान-कन्द)
Monier Williams 1872
English
मानक (at the end of an adj. comp.) = 2. मान,
measure, &c.
(अस्, अम्), m. n. = माणक, Arum
Indicum, a plant having an edible root
(इका), f. a
particular spirituous or vinous liquor
= माणिका, a
particular weight (= 2 Añjalis, = 8 Palas
according
to others, the fourth or eighth part of a Khāri).
Macdonell
English
मानक māna-ka,
n.
 measure, weight
-kalaha,
m.
 quarrel arising from jealous anger
🞄-kali,
m.
 mutual indignation
a.
 bestowing 🞄honour, showing respect
-kṣati,
f.
 injury 🞄to honour, mortification, indignity
-granthi,
m.
 violent anger
-tā,
f.
 being a proof
🞄-tuṅga,
m.
 man high in honour
N.
-da,
a.
 🞄bestowing or showing honour
m.
 giver of 🞄honour (gnly. used as a term of address)
🞄-daṇḍa,
m.
 measuring-rod
-dhana,
a.
 having 🞄honour as his wealth, rich in honour
🞄-dhamāta, pp. inflated with pride.
Indian Epigraphical Glossary
English
mānaka (EI 14, 16), name of a measure
also called māna.
Kridanta Forms
Sanskrit
मान् (मा꣡नँ॒ पूजायाम् - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = माननम्
अनीयर् = माननीयः - माननीया
ण्वुल् = मानकः - मानिका
तुमुँन् = मानितुम्
तव्य = मानितव्यः - मानितव्या
तृच् = मानिता - मानित्री
क्त्वा = मानित्वा
ल्यप् = प्रमान्य
क्तवतुँ = मानितवान् - मानितवती
क्त = मानितः - मानिता
शानच् = मानमानः - मानमाना
मन् (म॒नँ॒ ज्ञाने - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = मननम्
अनीयर् = मननीयः - मननीया
ण्वुल् = मानकः - मानिका
तुमुँन् = मन्तुम्
तव्य = मन्तव्यः - मन्तव्या
तृच् = मन्ता - मन्त्री
क्त्वा = मत्वा
ल्यप् = प्रमत्य
क्तवतुँ = मतवान् - मतवती
क्त = मतः - मता
शानच् = मन्यमानः - मन्यमाना
मन् (म꣡नुँ॒ अवबोधने - तनादिः - सेट्)
ल्युट् = मननम्
अनीयर् = मननीयः - मननीया
ण्वुल् = मानकः - मानिका
तुमुँन् = मनितुम्
तव्य = मनितव्यः - मनितव्या
तृच् = मनिता - मनित्री
क्त्वा = मनित्वा / मत्वा
ल्यप् = प्रमत्य
क्तवतुँ = मनितवान् / मतवान् - मनितवती / मतवती
क्त = मनितः / मतः - मनिता / मता
शानच् = मन्वानः - मन्वाना
मन् (मा꣡नँ॒ स्तम्भे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = माननम्
अनीयर् = माननीयः - माननीया
ण्वुल् = मानकः - मानिका
तुमुँन् = मानयितुम्
तव्य = मानयितव्यः - मानयितव्या
तृच् = मानयिता - मानयित्री
क्त्वा = मानयित्वा
ल्यप् = प्रमान्य
क्तवतुँ = मानितवान् - मानितवती
क्त = मानितः - मानिता
शानच् = मानयमानः - मानयमाना
मान् (मा꣡नँ॒ स्तम्भे इत्येके - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = माननम्
अनीयर् = माननीयः - माननीया
ण्वुल् = मानकः - मानिका
तुमुँन् = मानयितुम्
तव्य = मानयितव्यः - मानयितव्या
तृच् = मानयिता - मानयित्री
क्त्वा = मानयित्वा
ल्यप् = प्रमान्य
क्तवतुँ = मानितवान् - मानितवती
क्त = मानितः - मानिता
शानच् = मानयमानः - मानयमाना
मान् (मा꣡नँ꣡ पूजायाम् - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = माननम्
अनीयर् = माननीयः - माननीया
ण्वुल् = मानकः - मानिका
तुमुँन् = मानयितुम् / मानितुम्
तव्य = मानयितव्यः / मानितव्यः - मानयितव्या / मानितव्या
तृच् = मानयिता / मानिता - मानयित्री / मानित्री
क्त्वा = मानयित्वा / मानित्वा
ल्यप् = प्रमान्य
क्तवतुँ = मानितवान् - मानितवती
क्त = मानितः - मानिता
शतृँ = मानयन् / मानन् - मानयन्ती / मानन्ती
शानच् = मानयमानः / मानमानः - मानयमाना / मानमाना
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
मानकं,
क्ली,
पुं,
 (मानं बृहत्परिमाणमस्य ।“शेषाद्विभाषा ।” ५ । ४ । १५४ । इतिकप् ।) माणकम् । माणकचु इति भाषा ।“कच्वीतु पिच्छिला प्रोक्ता विस्तीर्णपर्णमानके ।”इति शब्दचन्द्रिका ॥
“स्थलकन्दो ग्राम्यकन्दः स्थलपद्मस्तु मानकः ।”इति रत्नमाला ॥
अस्य गुणाः ।“मानकं स्वादु शीतञ्च गुरु शोथहरं कटु ।”इति राजवल्लभः ॥
अपि च ।“मानकः स्यान्महापत्रः कथ्यते तद्गुणा अथ ।मानकः शोथहृच्छीतः पित्तरक्तहरो लघुः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
(विषयोऽस्य यथा, --“पुराणं मानकं पिष्ट्वा द्विगुणीकृततण्डुलम् ।साधितं क्षीरतोयाभ्यामभ्यसेत् पायसन्तु तत् ॥
हन्तुं वातोदरं शोथं ग्रहणीं पाण्डुतामपि ।सिद्धो भिषग्भिराख्यातः प्रयोगोऽयं निरत्ययः ॥
”इति वैद्यकचक्रपाणिसंग्रह उदराधिकारे ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
माण(न)क
न०
 मा--अकच् णुट् मुट् वा । स्वनामख्यातेकन्दभेदे “हरिद्रा माण(न)कं कचुः” नवपत्रिकोक्तौ ।