मातुलः (mAtulaH)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Apte

English

मातुलः [mātulḥ],  [मातुर्भ्राता मातृ-डुलच्]

A maternal uncle
 (तत्रापश्यत्) आचार्यान् मातुलान् भ्रातॄन् Bg.*
  1.26
 Ms.*
  2.13
 5.81.

The Dhattūra plant.

An epithet of the solar year.

A kind of rice.

A kind of snake.Comp.   -अहिः a kind of snake.

पुत्रकः the son of a maternal uncle.

the fruit of the Dhattūra plant
 उन्मादिनो मातुलपुत्रकस्य कथं सहामो बत कष्टकित्वम्.

Apte 1890

English

 मातुलः [मातुर्भ्राता मातृ-डुलच्] 1 A maternal uncle
 Bg. 1. 26
 Ms. 2. 130,  5. 81. 
2 The Dhattūra plant. 
3 An epithet of the solar year. 
4 A kind of rice. 
5 A kind of snake. 
Comp. 
पुत्रकः {1} the son of a maternal uncle. {2} the fruit of the Dhattūra plant. 

Apte Hindi

Hindi

मातुलः
पुं*
  - मातुर्भ्राता- मातृ + डलुच्
मामा

मातुलः
पुं*
  - -
धतूरे का पौधा

मातुलः
पुं*
  - -
एक प्रकार का साँप

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  मातुलः,  मातृभ्राता,  पितृश्यालकः
noun
 
मातुः भ्राता।
 "कंसः कृष्णस्य मातुलः।"

Synonyms:
  कितवः,  उन्मत्तः,  धूर्तः,  कनकाह्वयः,  मातुलः,  महनः,  धत्तूरः,  शठः,  मातुलकः,  श्यामः,  शिवशेखरः,  खर्ज्जूघ्नः,  खलः,  कण्टफलः,  मोहनः,  मत्तः,  शैवः,  धुस्तुरः,  धुत्तुरः,  धुस्तूरः,  पुरीमोहः,  कषायः
noun
 
क्षुपविशेषः तत् क्षुपं यस्य बीजानि विषयुक्तानि सन्ति।
 "शिवाय कितवः रोचते।"

Synonyms:
  मातुलः
noun
 
एकः संवत्सरः ।
 "मातुलः इति एकः सौरसंवत्सरः अस्ति"

Tamil

மாதுல: : மாமன்.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मातुलः,  पुं,
   (मातुर्भ्राता । “पितृव्यमातुलेति ।”४ । २ । ३६ । इति निपात्यते । तत्र “मातुर्डुलच् ।”इति वार्त्तिकात् डुलच् ।) मातृभ्राता ।पितृश्यालकः । इत्यमरः । २ । ६ । ३१ ।मामा इति भाषा ॥
 तन्मरणे भागिनेयस्यपक्षिण्यशौचम् । यथा,  शुद्धितत्त्वे ।“मातुले पक्षिणीं रात्रिं शिष्यर्त्विग्वान्धवेषु च ।”स च मातामहपर्य्यन्तरहितस्य मृतस्य प्रेत-क्रियाद्यधिकारी । यथा,  --“मातुलो भागिनेयस्य स्वस्रीयो मातुलस्य च ।”इति शातातपीयपाठक्रमात् । इति शुद्धितत्त्वम् ॥
(मात्यते खार्य्यादिना मीयते । मात + बाहु-लकात् डुलच् ।) ब्रीहिभेदः । मदनद्रुमः ।(मादयतीति । मद + णिच् + बाहुलकात्उलच् पृषोदराद् दस्य तकारत्वञ्च ।) धुस्तूरः ।इति मेदिनी । ले,  १२३ ॥
 पर्य्यायो यथा,  --“धत्तूर धूर्त्त धुत्तूरा उन्मत्तः कनकाह्वयः ।देवता कितवस्तूरी महामोहः शिवप्रियः ।मातुलो मदनश्चास्य फले मातुलपुत्त्रकः ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
मा विद्यते तुला तुलना यस्य ।) सर्पविशेषः ।इति हेमचन्द्रः । ३ । २१६ ॥

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.