मातुल (mAtula)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 मातुल m.
  (-लः)
	 1. A maternal uncle.
	 2. Thorn-apple,  (Dhuturā metal.)
3. A sort of grain. 
	 4. A variegated snake.
	 f.
  (-ला-ली or -लानी)
	 1. The
wife of a maternal uncle,  &c.
	 2. Hemp,  (Cannabis sativa.)
	 3.
Common Bengal San,  a sort of Crotolaria,  (C. juncea.)
	 f.
  (-लानी)
Pulse of various kinds.
 E.
  मातृ a mother,  and डुलच् aff.
  ,  fem.  aff.
  
टाप् or ङीष् with आनुक् optionally inserted before the latter.

Capeller Eng

English

 मातुल m.
  maternal uncle (applied also to others in
confidential address).

Yates

English

 मातुल (लः) 1.
m.
  A maternal uncle
thorn-apple
 sort of grain
 va-
riegated snake.
f.
  (ला-ली-लानी)
Uncle's wife,  hemp
 (लानी) pulse.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 मातुल
m.
  (-लः)
1 A maternal uncle.
2 Thorn apple,  (Datura metel.)
3 A sort of grain. 
4 A variegated snake.
f.
  (-ला-ली or- लानी)
1 The wife of a maternal uncle,  &c.
2 Hemp,  (Cannabis sativa.)
3 Common Bengal San,  a sort of Crotolaria,  (C. juncea.) (-लानी) Pulse
of various kinds.
E.
  मातृ a mother and डुलच् aff.
  ,  fem.  aff.
   टाप् or ङीष् with
आनुक् optionally inserted before the latter.

Apte

English

मातुलः [mātulḥ],  [मातुर्भ्राता मातृ-डुलच्]

A maternal uncle
 (तत्रापश्यत्) आचार्यान् मातुलान् भ्रातॄन् Bg.*
  1.26
 Ms.*
  2.13
 5.81.

The Dhattūra plant.

An epithet of the solar year.

A kind of rice.

A kind of snake.Comp.   -अहिः a kind of snake.

पुत्रकः the son of a maternal uncle.

the fruit of the Dhattūra plant
 उन्मादिनो मातुलपुत्रकस्य कथं सहामो बत कष्टकित्वम्.

Apte 1890

English

 मातुलः [मातुर्भ्राता मातृ-डुलच्] 1 A maternal uncle
 Bg. 1. 26
 Ms. 2. 130,  5. 81. 
2 The Dhattūra plant. 
3 An epithet of the solar year. 
4 A kind of rice. 
5 A kind of snake. 
Comp. 
पुत्रकः {1} the son of a maternal uncle. {2} the fruit of the Dhattūra plant. 

Monier Williams Cologne

English

 मातुल a &c.
   See col. 3.

 मातुल b m.
  a maternal uncle (often in respectful or familiar address,  esp.
   in fables),  GṛS.
 
 Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 N.
  of the solar year,  L.
 

 the thorn-apple tree,  L.
 

 a species of grain,  L.
 

 a kind of snake,  L.
 

 मातुल mf(आ or ई)n.  belonging to or existing in a mat° uncle,  Śukas.
  (v.l.)

Monier Williams 1872

English

 मातुल,  अस्,  m. (fr. मातृ with change of र्
into ल्),  a maternal uncle
 epithet of the solar year
the thorn-apple tree [cf. मातुल-पुत्रक]
 a species
of grain
 a kind of snake [cf. मातुलाहि]
 (आ or ई), 
f. the wife of a maternal uncle,  maternal aunt
hemp,  common Bengal Śan,  a species of Crotolaria
(अस्,  आ or ई,  अम्),  belonging to or existing in a
maternal uncle.
—मातुल-पुत्रक,  अस्,  m. the little
son of a maternal uncle
 the fruit of the thorn-apple.
—मातुलाहि (°ल-अहि°),  इस्,  m. a kind of speckled or
variegated snake.

 मातुल मातुल। See p. 764,  col. 3.

Macdonell

English

 मातुल mātul-a,  m.
  motherʼs brother,  (maternal) 🞄uncle (in fables the ass and the jackal 🞄speak of each other thus): -ka,  m.
  id. (but 🞄more affectionate) dear uncle (in the fable 🞄the crane is called the uncle of the crab).

Benfey

English

 मातुल मातुल,  i. e. मतृ + अ, 
 I. m.
 
A maternal uncle,  Rājat. 5,  292
Pañc. 215,  10.
 II. f.
  ला,  ली,  and लानि, 
The wife of a maternal uncle.
 III. f.
 
लानी,  Hemp,  Cannabis sativa.

Hindi

मामा

Apte Hindi

Hindi

मातुलः
पुं*
  - मातुर्भ्राता- मातृ + डलुच्
मामा

मातुलः
पुं*
  - -
धतूरे का पौधा

मातुलः
पुं*
  - -
एक प्रकार का साँप

Shabdartha Kaustubha

Kannada

मातुल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೋದರಮಾವ /ತಾಯಿಯ ಸಹೋದರ
निष्पत्तिः - > मातृ - "डुलच्" (वा० ४-२-३८)
व्युत्पत्तिः - > मातुः भ्राता
प्रयोगाः - > "मातुलौ विह्वलौ दृष्ट्वा कुम्भं वालिसुतो नगैः"
उल्लेखाः - > भट्टि० १५-११८
विस्तारः - > "मातुर्भ्राता तु मातुलः" - अम०
मातुल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮದನ ವೃಕ್ಷ /ದತ್ತೂರಿ ಗಿಡ
मातुल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಹಾವು /ಊಸರವಳ್ಳಿ ಹಾವು
मातुल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಧಾನ್ಯ
विस्तारः - > "मातुलो मदनद्रुमे । धत्तूरेऽहिव्रीहिभिदोः पितुः स्याले" - हेम०

L R Vaidya

English

 mAtula {% m. %} 1. A maternal uncle,  Bg.i.26,  M.ii.130
 2. the Dhattūra plant
 3. a kind of snake.

Bopp

Latin

 मातुल m. (fortasse e मातुर,  a मातृ i. e. मातर्,  attenuato
अ in उ suff. अ) avunculus. BH. 1. 26.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 mātula,  m. (var. ma°),  a high number: Mvy 〔7772〕 = Tib. ma gzhal
 cf. māludu.

Lanman

English

 mātula,  m. mother's brother. [mātṛ, 
1227^2: cf. μήτρως,  Doric μάτρως,  ‘mother's
brother.’]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 मातुल m. 1. a) ein Älterer so angeredet,  Divyāvad. 500,  4. — Esel [°nicht als Anrede!],  Śuk. t. o. 10 [p. 22,  25].

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  मातुल
adjective
 
मातुः भ्रातुः जातः।
 "मोहनः मम मातुलः भ्राता अस्ति।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
जघन्यजे यविष्ठः स्यात्कनिष्ठोऽवरजोऽनुजः ।
स यवीयान्कनीयांश्च पितृव्यश्यालमातुलाः ॥ ५५२ ॥
पितुः पत्न्याश्च मातुश्च भ्रातरो देवृदेवरौ ।
देवा चावरजे पत्युर्जामिस्तु भगिनी स्वसा ॥ ५५३ ॥
-wordlist-
 
जघन्यज (पुं),  यविष्ठ (पुं),  कनिष्ठ (पुं),  अवरज (पुं),  अनुज (पुं),  यवीयस् (पुं),  कनीयस् (पुं),  पितृव्य (पुं),  श्याल (पुं),  मातुल (पुं),  देवृ (पुं),  देवर (पुं),  देवन् (पुं),  जामि (स्त्री),  भगिनी (स्त्री),  स्वसृ (स्त्री)

Vedic Reference

English

 Mātula, ^1 ‘maternal uncle, ’ is found only in the Sūtras^2 and
later.
1) This peculiarly formed word was
presumably a dialectic form which
made its way into the written speech.
2) Āśvalāyana Gṛhya Sūtra,  i. 24,  4, 
etc.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 मातुलः,  पुं,
   (मातुर्भ्राता । “पितृव्यमातुलेति ।”४ । २ । ३६ । इति निपात्यते । तत्र “मातुर्डुलच् ।”इति वार्त्तिकात् डुलच् ।) मातृभ्राता ।पितृश्यालकः । इत्यमरः । २ । ६ । ३१ ।मामा इति भाषा ॥
 तन्मरणे भागिनेयस्यपक्षिण्यशौचम् । यथा,  शुद्धितत्त्वे ।“मातुले पक्षिणीं रात्रिं शिष्यर्त्विग्वान्धवेषु च ।”स च मातामहपर्य्यन्तरहितस्य मृतस्य प्रेत-क्रियाद्यधिकारी । यथा,  --“मातुलो भागिनेयस्य स्वस्रीयो मातुलस्य च ।”इति शातातपीयपाठक्रमात् । इति शुद्धितत्त्वम् ॥
(मात्यते खार्य्यादिना मीयते । मात + बाहु-लकात् डुलच् ।) ब्रीहिभेदः । मदनद्रुमः ।(मादयतीति । मद + णिच् + बाहुलकात्उलच् पृषोदराद् दस्य तकारत्वञ्च ।) धुस्तूरः ।इति मेदिनी । ले,  १२३ ॥
 पर्य्यायो यथा,  --“धत्तूर धूर्त्त धुत्तूरा उन्मत्तः कनकाह्वयः ।देवता कितवस्तूरी महामोहः शिवप्रियः ।मातुलो मदनश्चास्य फले मातुलपुत्त्रकः ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
मा विद्यते तुला तुलना यस्य ।) सर्पविशेषः ।इति हेमचन्द्रः । ३ । २१६ ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 मातुल पु०
  मातुर्भ्राता मातृ--डुलच् । १ मातुर्भ्रातरि अमरः२ तत्पत्न्यां वा ङीष् वा आनुक् च । मातुलानी मातुलीमातुला च । मद--णिच्--उलच् पृषो० दस्य तः ।३ धुस्तूरे ४ व्रीहिभेदे ५ मदनवृक्षे च मेदि० । ६ सर्पभेदे हेम० ।

Capeller

German

 मातुल u.
°क m.
  Mutterbruder,  Onkel (auch
in vertraul. Anrede).

Burnouf

French

 मातुल मातुल m.
  (मातृ
 sfx. उल) oncle
maternel.
		 Serpent bigarré.
		 Datura metel,  bot.
		 Esp. de blé.
-- F. मातुला,  मातुली et मातुलानी femme de l'oncle
maternel,  tante.
		 Chanvre
		 crotolaria juncea,  bot.
मातुलाहि m.
  (अहि) serpent bigarré.

Stchoupak

French

 मातुल-
 m.
  oncle maternel (aussi usité comme mode d'interpellation
familière) 
 -आनी- f.
  femme de cet oncle 
 -एय- m.
  son fils 
{%-kamātula- 
 %} -य- nt. maison du mātula.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.