| YouTube Channel

माठरः (mATharaH)

 
Apte
English
माठरः [māṭharḥ], 1
N.
 of Vyāsa.
A Brāhmaṇa.
A distiller (शौण्डिक Sk.)
One of the attendants on the sun (पारिपार्श्विक)
तैरेव फलपत्रैश्च स माठरमतोषयत्
Mb.
 * 12. 292.8.
N.
 of a Gotra
माठरो$स्मि गोत्रेण.
Apte 1890
English
माठरः 1 N. of Vyāsa.
2 A Brāhmaṇa.
3 A distiller (शौंडिक Sk.).
4 One of the attendants on the sun.
Apte Hindi
Hindi
माठरः
पुं*
 - "मठ् + अरन्, ततः अण्"
व्यास का नाम
माठरः
पुं*
 - -
ब्राह्मण
माठरः
पुं*
 - -
"शौंडिक, कलवार, शराब खींचने वाला"
माठरः
पुं*
 - -
सूर्य का एक सेवक
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
माठरः,
पुं,
 सूर्य्यपार्श्वपरिवर्त्तिविशेषः । यथा, --“माठरः पिङ्गलो दण्डश्चण्डांशोः पारि-पार्श्विकाः ।”इत्यमरः । १ । ३ । ३१ ॥
मठति निवसति सूर्य्यसमीपे माठरः मठ वास-मर्द्दयोः नाम्नीति अरण् मठरस्यापत्यं माठरइति स्वामी ॥
पिङ्गलवर्णत्वात् पिङ्गलः । दण्ड-कारित्वाद्दण्डः । इति स्वामी ॥
परितः पार्श्वेवर्त्तन्ते पारिपार्श्विकाः ढघे कादिति ष्णिकः ।सूर्य्यः कारुणिकत्वाद्दैत्यानां वरं दास्यतीतिधिया इन्द्रादयोऽष्टादशनामान्तरेण प्रच्छन्नाअस्य पार्श्वेषु स्थिताः । अत्र प्राधान्यात्त्रयोऽभिहिताः । अत्र माठरनामा यमः । पिङ्गल-नामा वह्रिः । दण्डनामा शक्रः । तथाचागमः ।“तत्र शक्रो वामपार्श्वे दण्डाख्यो दण्डनायकः ।वह्निस्तु दक्षिणे पार्श्वे पिङ्गलो नामतश्च सः ॥
यमोऽपि दक्षिणे पार्श्वे ख्यातो माठरसंज्ञकः ।”एवमपरे हरगुहादयः कुल्माषपक्ष्यादिसंज्ञकाःपूर्व्वद्वारादिषु स्थिताः । इति तट्टीकायां भरतः ॥
व्यासः । इति मेदिनी । रे, २०३ ॥
विप्रः । इतिहेमचन्द्रः । ३ । ५१० ॥
शौण्डिकः । इतिसिद्धान्तकौमुद्यामुणादिवृत्तिः ॥